Europeanewropa deňizlerinde howanyň duýduryşy: Howanyň üýtgemegi ekosistemany ýok etmeklige iterýär

Şweýsariýadan, Şwesiýadan, ABŞ-dan, Irlandiýadan we Angliýadan gelen hünärmenleriň gatnaşmagynda döredilen halkara ylym platformasy Dünýä howa şertleri (WWA) deňiz üstündäki temperaturanyň gorkunç ýokarlanýandygyny görkezýän täze derňew çap etdi. Global klimat krizisiniň okeanlara ýetirýän zyýanly täsirini öwrenen gözleg, Europeanewropa deňizleriniň görlüp-eşidilmedik ýylylyk basyşy astyndadygyny ýüze çykardy. Tomus möwsüminde Irlandiýadan Ortaýer deňzine çenli uzalyp gidýän giň koridorda täsirli deňiz ýylylyk tolkunlary käbir sebitlerde suwuň temperaturasynyň möwsümleýin kadalardan 6 dereje ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Howanyň üýtgemeginiň deňizlere göni täsiri subut edildi

Alymlar gazylyp alynýan ýangyjyň deňiz temperaturasynda ulanylmagy sebäpli ýüze çykýan global ýylylygyň göni paýyny hasapladylar. Jikme-jik derňewlere görä, adam tarapyndan döredilen howanyň üýtgemegi Ortaýer deňzinde takmynan 2 dereje gyzmagyna sebäp boldy. Şonuň ýaly-da, Biskaý aýlagyny we Iberiýa ýarym adasyny öz içine alýan sebitde 1,4 dereje we Seltik deňzinde 1,3 dereje ýokarlanmagynyň klimat krizisinden gönüden-göni ýüze çykandygy kesgitlenildi. Bu maglumatlar, adamyň işjeňligi sebäpli deňiz ekosistemalarynyň çalt üýtgeýändigini açyk görkezýär.

atylylyk tolkunlary rekord derejelerine ýetýär

Gözleg, şeýle hem bu ýyl ummanlarda başdan geçirýän aşa gyzmagyň geografiki taýdan ýaýramagy barada ajaýyp maglumatlary hödürleýär. Netijelere görä, şu ýyl Biskaý aýlagynyň we Iberiýanyň kenar ýakasynyň 90 göterimi, Günbatar Ortaýer deňziniň 80 göterimi we Gündogar Ortaýer deňziniň 70 göterimi güýçli deňiz ýylylyk tolkun şertleriniň täsiri astyndady. Alymlar adam tarapyndan döredilen howanyň üýtgemegi bolmadyk bolsa, bu nyrhlaryň Biskaý aýlagynda we Günbatar Ortaýer deňzinde bary-ýogy 40 göterim, Gündogar Ortaýer deňzinde bolsa 9 göterim galar diýip hasapladylar. Bu deňeşdirme krizisiň gerimini görkezýär.

Deňiz ekosistemasy we ýaşaýyş durmuşy ýok bolmak howpyndadyr

Deňiz üstündäki temperaturanyň aşa ýokarlanmagy diňe bir suwuň gyzmagy bilen çäklenmän, eýsem biodürlülige zyýanly täsirleri hem berýär. aşa temperatura; Merjen, gubka we makroalga ýaly deňiz mekanynyň esasyny emele getirýän görnüşleriň köpçülikleýin ölümine sebäp bolýar. Bu ýagdaý, deňiz guşlarynyň we süýdemdirijileriň populýasiýasynyň çynlakaý azalmagyna sebäp bolup, azyk zynjyrynda zynjyrly reaksiýa başlaýar. Londondaky Imperial kollejiniň Daşky gurşaw syýasaty merkeziniň klimat ylymlarynyň professory Friderike Otto, dünýädäki ortaça temperaturanyň ýokarlanmagyndan öňe geçmek üçin deňizleriň gyzýandygyny aýtdy. Otto: "Munuň gury ýerde we deňizde ýaşaýyş üçin gönüden-göni weýrançylykly netijeleri bar. Gazylyp alynýan ýangyçlardan uzaklaşmagy her pursat yza süýşürenimizde, gowşak ummanyň ekosistemalaryny yzyna gaýtaryp bolmajak ýitip gitmäge bir ädim ýakynlaşdyrýarys" -diýdi. Duýduryş berdi.