Eýran ABŞ-ny gorkuzýar: "Taryhda ýazyljak jogap bereris"

Tähran sebitdäki dartgynlygy azaltmak we diplomatik gatnaşyklary güýçlendirmek maksady bilen möhüm sammit geçirdi. Fars habar gullugy tarapyndan berlen maglumata görä, Eýranyň ýokary derejeli resmisi Rezaýi Kataryň premýer-ministri we Daşary işler ministri Şeýh Muhammet bin Abdurrahman Al Tani bilen Tähranda duşuşyp, sebitleýin howpsuzlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdy. Duşuşykda Ryzaýi Waşington administrasiýasynyň ygtybarly aktýordygyny öňe sürdi we ABŞ-nyň diplomatiýa we gepleşik işlerine geçmişde ençeme gezek dönüklik edendigini aýtdy.

Ryzayi ABŞ-a Hormuz bogazy we "Taryhy agdarlyşyk" barada duýduryş berýär

Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky dartgynlygyň kölegesinde geçirilen ýygnakda Rezaýi Waşingtona gaty ýiti habar iberdi. Rezaýi bolup biläýjek harby çäre barada duýduryş berip: "ABŞ Eýrana garşy haýsydyr bir ýamanlyk edip başlasa, biz olaryň harby we ykdysady bähbitlerine taryhy zarba urjakdygymyzy duýdurýarys." Sebit söwdasynyň iň möhüm nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazyny açmak meselesine degip geçip, Eýranyň resmisi bu ädim ätmek üçin ABŞ-nyň öňe süren şertlerini ýerine ýetirmelidigini aýtdy.

Kataryň premýer-ministri Al Thani Doha administrasiýasynyň Tähran bilen hyzmatdaşlykda hiç wagt ikirjiňlenmändigini aýtdy. Sebitiň başdan geçirýän duýgur prosesinde jogapkärçilik duýgusy bilen hereket edendiklerini mälim eden Al Tani, Eýran bilen bilelikde işlemäge hemişe taýýardyklaryny aýtdy. Kataryň premýer-ministri Tährana eden saparynyň çäginde Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Erakçi, Mejlisiň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf we Prezident Masud Pezeşkian bilen ýokary derejeli duşuşyklar geçirdi.

Prezident Pezeşkian: "Zalymlyga boýun egmeris"

Eýranyň Prezidentiniň Maglumat merkeziniň beren beýanyna görä, Prezident Masud Pezeşkýan Kataryň premýer-ministri Şeýh Muhammet bin Abdurrahman Al Tani hem kabul etdi. Pezeşkian ABŞ-nyň Eýrana garşy hüjümleriniň halkara hukugynyň esasy ýörelgelerini aç-açan bozýandygyny aýtdy. Pezeshkian öz ýurdunyň parahatçylykly pozisiýasyna ünsi çekip: "Eýran uruş gözlemedi, gözlemez we gözlemez, ýöne zuluma boýun egmez. Garşydaş taraplar Eýran halkynyň ähli ugurlarynda we halkara hukugynyň çäginde ähli hukuklaryny ykrar etmeli. Eýran Yslam Respublikasy kanuny hukuklaryndan has köp zady talap etmeýär."

ABŞ bilen Ysraýylyň Eastakyn Gündogarda parahatçylygyň gazanylmagyny islemeýändigini mälim eden Pezeşkýan, konflikt gurşawynyň Eýran bilen Kataryň arasyndaky ikitaraplaýyn şertnamalaryň ýerine ýetirilmegini we gatnaşyklaryň ösmegini yza süýşürýändigini aýtdy. Pezeşkýan söweşiň Eýrana daşyndan girizilendigini we bu ýagdaýyň dowam etmeginiň diňe bir sebite däl, eýsem bütin dünýä zyýan berjekdigini aýtdy we: "Meseleler uruş we howplar bilen däl-de, gepleşik we diplomatiýa arkaly çözülmeli" diýdi.

ABŞ-nyň Eýranyň ýolbaşçylaryny, harby serkerdelerini, talyplary we parahat ilaty nyşana alýan hüjümlerini ýada salýan Pezeşkian, ýurduň kanuny hukuklarynyň ykrar edilmegi baradaky çagyryşyny gaýtalady. Prezident Katar, Pakistan we Oman ýaly ýurtlara parahatçylygy ornaşdyrmak ugrundaky tagallalary üçin minnetdarlyk bildirdi we Katar Emir Şeýh Tamimi Eýrana çagyrdy. Bu saparyň sebitdäki düşünişmezlikleri çözjekdigine ynanýandygyny mälim eden Pezeşkýan, Kataryň uçarmanlar babatynda berýän goldawyndan hoşaldygyny aýtdy.

Kataryň sebitdäki durnuklylyk we hyzmatdaşlyga garaýşy

Gepleşikleriň dowamynda Kataryň premýer-ministri Al Thani Dohanyň sebitdäki durnuklylygy dikeltmek kararyna gelendigini aýtdy. Eýranyň goňşy ýurtlara parahatçylyk eline we sebit howpsuzlygyny üpjün etmek baradaky yhlasly tagallalaryna ýokary baha berýändiklerini mälim eden Al Tani, häzirki urşuň sebitden däldigini, daşarky güýçler tarapyndan girizilendigini öňe sürdi. Al Thani sebitdäki ähli ýurtlaryň bu urşuň ykdysady we sosial bahasyny töländigini görkezip, umumy jogapkärçiligimiziň howpsuzlygy, ösüşi we abadançylygy gurmakdygyny aýtdy.

Al Tani Kataryň hemişe Eýran üçin "çyn ýürekden" bolandygyny aýtdy; Diplomatiýa, akyl we logika çäginde sebitdäki ykdysady asudalygy üpjün etmek üçin işlerini dowam etdirjekdiklerini aýtdy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Erakçi bilen hemişe aragatnaşyk saklaýandyklaryny we durnuklylyk gurşawyny döretmek boýunça geňeşmelerini dowam etdirýändiklerini aýtdy. Eýran bilen köp pudaklarda, esasanam energiýa we elektrik energiýasy bilen hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga taýýardyklaryny mälim eden myhman premýer-ministr, eýranly uçarmanlar üçin gapylarynyň açykdygyny we bu prosesi tüýs ýürekden dowam etdirjekdigini aýtdy. Al Tani ýakyn günleriň gaty köp boljakdygyny we Kataryň tehniki toparynyň ertesi gününden başlap işe başlajakdygyny we amaly çözgütlere ünsi jemlejekdigini aýtdy.