Eýran Angliýanyň Korol deňiz güýçleri we howa güýçleri terror guramalaryny yglan edýär

Eýranyň Daşary işler ministrligi 2026-njy ýylyň 1-nji noýabrynda Angliýa garşy kabul edilen täze diplomatik we harby kararlary öz içine alýan beýannama çap etdi. Bu kararlaryň çäginde Iňlis korol deňiz floty we Korollyk howa güýçleri "terrorçylyk guramalary", Iňlis daşary habar alyş gullugy MI6 "duşman topary" kategoriýasyna girdi.

Eýran näme sebäpden bu karary berdi?

Eýranyň Daşary işler ministrligi tarapyndan çap edilen beýannamada Angliýanyň geçen ýylda alyp baran işleri kararyň esasy sebäbi hökmünde görkezildi. Eýranyň administrasiýasy Angliýanyň Ynkylap goraýjy korpusyny "Döwlet howplary kanuny 2026" çägine girizmek synanyşygyny "duşmançylykly hereket" hökmünde häsiýetlendirdi. Bu ädimiň garşysyna görülýän ädimleriň halkara hukugynyň we özara garşylyk ýörelgesiniň çäginde düzülendigi nygtaldy.

Iňlis guramalaryna garşy nähili sanksiýalar bar?

Eýranyň kabul eden kararlaryna laýyklykda, Angliýanyň Korol deňiz flotunyň we Korollyk howa güýçleriniň işine Eýranda terror guramasy hökmünde baha berler. Şol bir wagtyň özünde, MI6-nyň "duşman topary" hökmünde kabul edilmegi bilen, bu guramalar bilen ähli resmi we diplomatik gatnaşyklary täze hukuk derejesine çykarmak maksat edinilýär. Eýran häkimiýetleri bu kararlaryň Angliýanyň Eýrana garşy alyp barýan syýasatlaryna jogapdygyny aýtdy.

2026-njy ýylyň 1-nji noýabrynda çap edilen beýannama bilen Eýranyň Daşary işler ministrligi özara garşylyk ýörelgesine laýyklykda Angliýa garşy berk sanksiýalary başlady. Angliýanyň Ynkylap goraýjy korpusynyň 2026-njy ýyldaky döwlet howplary kanunyna girizilmegine jogap hökmünde Iňlis korol deňiz güýçleri we howa güýçleri terror guramasy diýlip yglan edildi we MI6 duşman topary diýlip yglan edildi.

Halkara gatnaşyklardaky döwletleriň arasyndaky dartgynlygy güýçlendirýän şeýle kararlar diplomatik kanallaryň daralmagyna we harby herekete has ýakyndan gözegçilik edilmegine sebäp bolýar. Degişli taraplaryň arasyndaky bu amal, döwletleriň halkara hukugynyň çäginde birek-birege salýan sanksiýa mehanizmleriniň bir bölegi hökmünde işleýär. Iki ýurduň arasyndaky dartgynlygyň diplomatik ýollar arkaly çözüljekdigi ýa-da täze sanksiýalaryň girizilmegi taraplaryň indiki ädimlerine baglydyr.

Netije

Eýranyň bu ädimi, iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň diýseň möhüm derejä ýetendigini görkezýär. Özara garşylyk ýörelgesine esaslanýan bu karar, Eýranyň Angliýanyň içerki hukuk kadalaryna garşy gönüden-göni kynçylyk strategiýasyny ýöredýändigini görkezýär. Döwletleriň birek-birege harby we aňtaw bölümlerini şeýle kesgitlemegi, geljekdäki hyzmatdaşlygyň mümkin bolan ugurlaryny doly ýapýan garaýyşdyr.

Bu ýagdaý sebitdäki geosyýasy deňagramlylygyň has duýgur bolmagyna sebäp bolup biler. Taraplaryň birek-birege garşy ulanýan bu gödek dili diplomatik çözgütleriň ýerine harby we aňtaw esasly bäsdeşlik bilen çalşylandygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Eýran tarapyndan kabul edilen bu kararlar, Angliýa bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik wekilhanalaryň işini çäklendirip ýa-da düýbünden togtadyp biler. Iki ýurduň arasyndaky söwda, energiýa we transport liniýalarynda howpsuzlyk aladalarynyň artmagyna garaşylýar we bu sebitdäki halkara amallaryna ýaramaz täsir eder.

Mundan başga-da, Iňlis raýatlarynyň Eýrana syýahatyna ýa-da Iňlis emläkleriniň Eýrandaky ýagdaýyna çynlakaý näbellilik bolup biler. Sebitdäki harby işjeňligiň ýokarlanmagy we birek-birege garşy has berk howpsuzlyk çäreleri görýän taraplar energiýa bahalaryna we halkara bazarlarynda sebit howpsuzlygyna täsir edip biler.