Eýrandan ABŞ-a çenli şertli ýaşyl çyra: Hormuz bogazy üçin ýol kartasy taýýar

Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian Tähran-Waşington liniýasyndaky dartgynlygy azaldyp biljek gaty möhüm beýanat berdi. Pezeshkýan Hormuz bogazyny nawigasiýa üçin açmak barada giňişleýin ylalaşygyň gazanylandygyny we ýol kartasynyň aýdyňlaşdyrylandygyny mälim edip, ABŞ bilen diplomatik gatnaşyklara açykdyklaryny mälim etdi, emma Waşington administrasiýasyna garşy seresaply tutumlaryny berk saklaýarlar.

Hormuz bogazy üçin möhüm ýol kartasy hereket edýär

Eýranyň döwlet telewideniýesinde möhüm çykyş eden Prezident Masud Pezeşkýan ýurduň daşary syýasaty we sebit strategiýalary bilen paýlaşdy. Tähranyň halkara borçnamalaryna wepaly boljakdygyny mälim eden Pezeşkiýan, munuň diňe beýleki tarapyň şol bir duýgurlygy we dogruçyllygy görkezen halatynda mümkin boljakdygyny aýtdy. Pezeşkian, Omani resmileri bilen güýçli diplomatik gatnaşyklaryň netijesinde Hormuz bogazyny açmak üçin umumy meýilnamanyň gazanylandygyny mälim etdi we bu strategiki ýol kartasynyň ýurduň lideri Mojtaba Hameneýine hödürlenendigini aýtdy.

Göz öňünde tutulýan meýilnamanyň Ynkylap goragçylary, harby karar berýänler we gepleşik topary tarapyndan hem tassyklanandygyny mälim eden Pezeşkýan, bu ädimiň Yslamabat düşünişmek Memorandumynyň çägine doly laýykdygyny aýtdy. Routeol kesgitlenen meýilnamanyň çäginde açylsa, prosesiň eglişiksiz amala aşyryljakdygyna ünsi çekdi.

ABŞ bilen gepleşik stolunda oturmagyň kyn şertleri

Pezeşkian Waşington bilen diplomatik gepleşiklere düýbünden ýapyk däldigini aýtdy, ýöne munuň üçin anyk we özara ädimleriň edilmelidigini aýtdy. ABŞ-nyň öz borçnamalaryny ýerine ýetirmelidigini görkezip, Eýranyň prezidenti; Ol deňiz gabawyny ýatyrmak, nebit we nebithimiýa pudagyna garşy sanksiýalary ýatyrmak, doňdurylan Eýranyň emläklerini boşatmak we Ysraýyla Liwandaky harby amallaryny bes etmek üçin basyş etmek ýaly şertleri sanap geçdi.

Pezeshkian, şeýle hem iýun aýynda güýje giren düşünişmek memorandumy wagtynda Eýranyň takmynan 90 million barrel nebit eksport edendigini we ýurduň dünýä energiýa bazaryndaky strategiki roluna ünsi çekdi.

Sebit howpsuzlygy we goňşular bilen bilelikde geljekki görüş

Çykyşynda sebit parahatçylygyna we goňşuçylyk gatnaşyklaryna giň ýer sarp eden Pezeşkiýan, ABŞ we Ysraýyl hüjümlerinde ömrüni ýitiren öňki lider Ali Hameneýiniň kesgitlän esasy ýörelgelerine laýyklykda hereket etjekdiklerini aýtdy. Goňşy ýurtlar bilen gatnaşyklary ösdürmek meselesinde entek islenýän ädimde öňe gitmediklerini boýun alan Prezident, sebitdäki döwletleriň köpüsiniň yslam ýurtlarydygyny ýatlatdy. Pezeşkýan, Türkiýe, Päkistan, Owganystan, Saud Arabystany, Birleşen Arap Emirlikleri, Katar, Oman, Müsür, Azerbaýjan we Türkmenistan bilen umumy düşünişmek üçin duşuşmak isleýändiklerini mälim edip, hemişelik sebit howpsuzlygynyň diňe özara gepleşikler we hyzmatdaşlyk arkaly guruljakdygyny aýtdy.