Eýrandan we Ummandan Hormuz bogazy: Günorta koridor ýapyk, geçelge giňligi 7 mil hökmünde kesgitlenildi

Global energiýa iberişiniň iň möhüm nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazynda deňagramlylygy üýtgetjek täze ösüş boldy. Eýranyň döwlet telewideniýesine ýüzlenip, Eýranyň ýokary derejeli resmisi Garibabadi Oman bilen Hormuz bogazynda gämi gatnaw ýoluny üýtgeden strategiki ylalaşyga gelendiklerini habar berdi. Bosfordaky umumy koridoryň şertnama laýyklykda işjeňleşdirilendigini mälim eden Garibabadi, bu kararyň günorta koridoryň doly ýapylmagyny aňladýandygyny aýtdy.

Hormuz bogazynda täze döwür: 7 mil wagtlaýyn koridor

Garibabadi, Eýran bilen Ummanyň arasynda baglaşylan şertnamanyň jikme-jikliklerini paýlaşyp, Hormuz bogazyndaky täze deňiz transport ýolunyň wagtlaýynça 7 mil giňlik bilen çäklendirilendigini habar berdi. Ummanyň günorta marşruty doly ýapmaga razydygyny mälim eden resmi, häzirki wagtda Eýranyň ýaragly güýçleriniň günorta marşrutdan geçmegine rugsat bermeýändigini aýtdy. Garibabadi bu täze şertnamanyň wagtlaýyn bolandygyny mälim edip, Umman bilen gepleşikleriň geljekde hemişelik ýoly kesgitlemäge dowam etjekdigini aýtdy.

Hormuz bogazynyň häzirki wagtda ýapykdygyny we Tähranyň sebite doly gözegçilik edýändigini öňe sürüp, eýran resmisi gämileriň bogazdan erkin geçýändigi baradaky aýyplamalary düýbünden ret etdi. Garibabadi, halkara aktýorlaryň, esasanam ABŞ, Hormuz bogazynyň diňe Eýran tarapyndan kesgitlenen düzgünleriň we düzgünleriň çäginde ulag üçin açylyp bilinjekdigine düşünmelidigini aýtdy.

ABŞ-a kyn Hormuz düzgünnamasy: "Borçlar ýerine ýetirilmeli"

Waşington administrasiýasyna bogazyň nawigasiýa açylmagy barada aç-açan şertler beren Garibabadi: "Hormuz bogazyny açmak üçin haýsydyr bir çäre görülmezden ozal ABŞ bozan ähli borçnamalaryny doly ýerine ýetirmeli." Bu işiň sebitdäki ösüşlere baglydygyny aýtdy; Uruş ähli tarapdan gutarsa, gabawlar aýrylsa we Yemenemendäki krizis çözülse, bogazyň açylyp bilinjekdigini aýtdy.

Garibabadi, Eýran bilen Ummanyň arasynda gol çekilen özara düşünişmek memorandumynyň näme üçin halk bilen paýlaşylmaýandygyny düşündirip, Tähran administrasiýasynyň entek resmi wada bermedigi sebäpli häzirlikçe metbugat beýanatynyň ýeterlikdigini aýtdy.

Garibabadi ABŞ-nyň frontundan sebitdäki magdan howpy bilen baglanyşykly gapma-garşylykly sözlere salgylanyp, minalaryň arassalanandygyny öňe sürdi. Eýran resmisi ABŞ-ly resmileriň talaplaryny sorap: "ABŞ sebitdäki minalaryň doly arassalanandygyny öňe sürýän bolsa, näme üçin bu ýerden öz harby ýa-da söwda gämilerini geçmeýär? Eýrandan başga hiç kim bu magdanlaryň koordinatlaryny we ýerleşýän ýerlerini bilmeýär" -diýdi. Garibabadi ABŞ-nyň sebite mina arassalaýjy ibermek meýilnamasyna-da garşy çykdy we bu gämiler sebite girse, Eýran üçin göni nyşana öwrüljekdigini aýtdy. Ol bu meselede Trumpyň aýdanlarynyň diňe dünýä bazarlaryny köşeşdirmäge gönükdirilen amallardygyny aýtdy.

Diplomatik gatnaşyklara salgylanyp, Garibabadi Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy marşal Asim Muniriň Tährana resmi sapary wagtynda ABŞ-a anyk habaryň gowşurylandygyny habar berdi. Habarda täze gepleşik etabynyň zerurlygynyň ýokdugy we Waşingtonyň ozal gazanylan Yslamabat şertnamasyna wepaly bolup, Hormuz bogazyny açmak baradaky düşünişmek memorandumynda borçlaryny gyssagly ýerine ýetirmelidigi aýdylýar.