Eýranyň Hormuz Trump kartoçkasy ereýär: Tähran ykdysady krizisiň we raýat tolgunyşyklarynyň başynda

Global energiýa koridorlarynyň iň möhüm nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazynda asudalyk ýok. Garaşylyşynyň tersine, dünýäniň nebit we suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) iberilişiniň takmynan bäşden bir bölegi üçin üstaşyr geçýän bu strategiki sebitde gämi gatnawyny bökdemek synanyşyklary global ykdysady krizise sebäp bolmady. Bazarlaryň alternatiw üpjünçilik ugurlaryna çalt uýgunlaşmagy Eýranyň sebitdäki geosyýasy güýjüni ep-esli gowşatdy.

ABŞ-nyň deňiz gabawy we Hormuzdaky dargamak strategiki güýji

Analitik Araş Azizi -niň pikiriçe, ABŞ tarapyndan kesgitlenen deňiz gabawy Eýranyň ykdysadyýetini we ýurduň Hormuz bogazynda hereket etmek ukybyny gönüden-göni çäklendirýär. Tähranyň global energiýa bazarlaryna howp salmak bilen sanksiýalary gowşatmak baradaky tagallalary halkara bazarlarynyň durnuklylygyna garşy netijesiz.

Içerki bazardaky üpjünçilik krizisleri we sosial partlama aladasy

Halkara sanksiýalar Eýranyň walýuta ätiýaçlyklaryna we global maliýe torlaryna girmegini doly petikledi we bu ýurduň içinde ykdysady çökgünlige sebäp boldy. Esasanam ýangyç we bugdaý ýaly iň esasy import edilýän önümleriň üpjünçiliginde çynlakaý bökdençlikler bar. Bu açlyk, gar pökgüsiniň inflýasiýasy bilen bilelikde Tähranyň administrasiýasynda giňden ýaýran jemgyýetçilik protestleriniň döremeginden gorky döredýär. ABŞ-nyň Gazna ministri Skott Bessent bu basyş strategiýasynyň häzirki re regimeimi gutulgysyz çökmegine eltjekdigini öňe sürse-de, sebitden gelen habarlar dolandyryş derejesinde çuňňur çatryklary ýüze çykarýar.

Gepleşik tablisasyndaky täze gözlegler we töleg formulasy

Ykdysady kynçylyklara garamazdan Tähran doňdurylan emläkleriniň boşadylmagy we sanksiýalaryň doly ýatyrylmagy baradaky talaplaryndan yza çekilmedi we araçylar arkaly diplomatik gatnaşyklaryny dowam etdirýär. ABŞ-nyň öňki gepleşikçisi Dennis Ross krizisi ýeňip geçmek üçin täze formula teklip etdi. Rossyň pikiriçe, Eýranyň bogazdan resmi däl talap edýän "geçiş tölegi" salynmagyndan ýüz öwürmek we kanuny nawigasiýa we daşky gurşaw howpsuzlygy gullugy tölegi ady bilen halkara hukugynyň çäginde ýerleşdirmek karary taraplaryň arasynda ylalaşyk üçin täze esas bolup biler.