Eýranyň Katardan BMG we UNSC baradaky Memorandumy: "Biz özygtyýarlylygyň bozulmagyna garşy goranmak hukugymyzy saklaýarys"

Aýlag sebtindäki dartgynlygy artdyran harby işjeňlikden soň, Katar Eýranyň öz territoriýasyna we deňiz elementlerine gönükdirilen hüjümlerini Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) gün tertibine getirdi. Kataryň Daşary işler ministrliginiň beren resmi beýanyna görä, Doha administrasiýasy BMG-nyň Baş sekretaryna we BMG Howpsuzlyk Geňeşine (UNSC) iki aýry resmi hat iberip, ýurduň özygtyýarly hukuklarynyň aç-açan bozulýandygyny nygtady.

Diplomatik başlangyç: Kataryň BMG wekilinden iki sany möhüm hat

Kataryň Birleşen Milletler Guramasyndaky hemişelik wekili Şeýha Alýa Ahmed bin Saif Al Tani BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres we BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň prezidenti Zenon Mukongo Ngaý, şeýle hem Kongo Demokratik Respublikasynyň hemişelik wekili BMG-a iberildi. Iberilen diplomatik hatlarda Eýranyň Kataryň çägine eden hüjümleriniň ýurduň özygtyýarlylygyny aç-açan bozýandygy we territorial bitewiligine we milli howpsuzlygyna gönüden-göni howp salýandygy aýdylýar. Doha administrasiýasy bu hereketleriň sebit howpsuzlygyna we durnuklylygyna howp salýan kabul ederliksiz güýçlenme bolandygyny aç-açan aýtdy.

Hüjümleriň hronologiýasy: Hormuz bogazy we ballistik raketa hüjümleri

Katar tarapy öz hatlarynda Eýran tarapyndan amala aşyrylan hüjümleriň jikme-jikliklerini we senelerini içgin paýlaşdy. Resminamalara görä, 2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda Hormuz bogazynyň golaýyndan geçýän Kataryň "Al Rukaýat" gämisi ilki Eýran güýçleri tarapyndan nyşana alyndy.

Bu deňiz hüjüminden soň Kataryň territoriýasy 2026-njy ýylyň 12-nji iýuly -da göni ballistik raketa hüjümine sezewar edildi. Kataryň Goranmak ministrligi Kataryň medaragly Güýçleriniň howa gorag ulgamlary arkaly howadaky köp ballistik raketalary üstünlikli petikländigini habar berdi. Şeýle-de bolsa, Kataryň Içeri işler ministrligi bu öňüni alyş çäreleri wagtynda howadan gaçýan gämiler sebäpli jemi üç raýatyň, şol sanda bir çaga ýaralanandygyny habar berdi. Dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen 2026-njy ýylyň 17-nji iýulynda Katary nyşana alýan täze raketa hüjümi Kataryň medaragly Güýçleri tarapyndan üstünlikli ýok edildi.

Halkara hukugynyň bozulmagyna we goranmaga ünsi

Hatlarda Eýranyň amala aşyran bu hüjümleriniň diňe ikitaraplaýyn gatnaşyklara däl, eýsem sebit we halkara durnuklylygyna-da agyr zarba urandygy aýdylýar. Bu hereketleriň halkara hukugynyň, 1949-njy ýyldaky Genevaenewa konwensiýasynyň we olaryň goşmaça teswirnamalarynyň aç-açan bozulandygy nygtaldy. Şeýle hem, hüjümleriň Eýranyň Katara we sebit ýurtlaryna garşy alyp barýan agressiw hereketlerini ýazgarýan we ähli hüjümleriň haýal etmän bes edilmegini talap edýän BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň 2817 (2026) kararyny gönüden-göni bozandygy ýatladyldy.

Kataryň administrasiýasy hüjümleriň netijesinde ýüze çykan ähli maddy we ahlak taýdan Eýranyň kanuny jogapkärdigini we Tähran administrasiýasynyň Katara çeken ähli ýitgileriniň öwezini dolmaga borçlydygyny aýtdy. Netijede, hatlarda Kataryň Birleşen Milletler Guramasynyň Hartiýasynyň 51-nji maddasyna laýyklykda öz-özüni goramak hukugyny özünde saklaýandygy we ýurduň özygtyýarlylygyny, howpsuzlygyny, raýatlaryny we territoriýasynyň ýaşaýjylaryny goramak üçin ähli zerur çäreleri görmekden çekinmejekdigi aýdyldy.