Eýranyň Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşi ABŞ-a urany we gepleşikleri berýär

Eýranyň Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň Baş sekretary Muhsin Rezai sosial media hasabynda eden çykyşynda Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky güýçlenýän harby dartgynlyk we ýadro prosesleri barada möhüm baha berdi. Rizai, bar bolan uranyň ätiýaçlyklarynyň goraljakdygyny we Waşington administrasiýasy bilen bolup biläýjek diplomatik gatnaşyklaryň diňe ynam esasynda bolup biljekdigini aýdyp, ýurdunyň ýadro syýasaty babatynda berk pozisiýa eýeledi.

Eýranyň baýlaşdyrylan uran ätiýaçlyklary bilen näme bolar?

Eýranyň baýlaşdyrylan uran aksiýalarynyň geljegi baradaky halkara çekişmelere anyk jogap beren Muhsin Ryzaý, "Eýrandan bir gram baýlaşdyrylan uranyň hem aýrylmajakdygyny" aýdyp, bu meselede özleriniň tutanýerliligini nygtady. Bu beýannama bilen Eýran administrasiýasy ýadro kuwwatyny strategiki baýlyk hökmünde görýändigini ýene bir gezek tassyklady.

ABŞ bilen gepleşik şertleri haýsy şertlerde dörediler?

Waşington administrasiýasy bilen bolup biläýjek diplomatik aragatnaşyk we gepleşik etabynyň diňe ynam esasynda bolup biljekdigini aýdyp, Baş sekretar Muhsin Ryzaý stoluň başynda oturmagyň şertlerini yglan etdi. ABŞ-nyň anyk çäreleri görmelidigini nygtaýan Rizai: "ABŞ ynam döretmek üçin ädim ätýänçä hiç hili gepleşik geçirilmez. Bu etap Eýranyň ähli şertleri doly ýerine ýetirilmeli."

Eýranyň Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň Baş sekretary Mohsin Rezai sosial ulgamlarda beýanat berip, Eýranyň ýadro ätiýaçlyklaryny ýurtdan çykarmajakdygyny we ABŞ bilen gepleşikler üçin ynamyň anyk ädimlerine garaşýandygyny, daşary syýasatda we ýadro prosesinde gyzyl çyzyklaryny aç-açan açjakdygyny aýtdy.

Halkara hukugynyň we diplomatiýanyň çäginde döwletleriň arasynda ýadro gepleşikleri, köplenç özara ynam döretmek çäreleri we halkara gözegçilik mehanizmleri arkaly amala aşyrylýar. Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly prosesler, Birleşen Milletler Guramasynyň we degişli halkara guramalarynyň gözegçiligi astynda taraplaryň eglişik gözlemegi netijesinde emele gelmegini dowam etdirýär.

Netije

Eýranyň administrasiýasynyň bu sözleri, ýadro programmasyndaky basyşlara garşy yza çekilmejekdigini we strategiki çeşmelerini söwda şertnamasy hökmünde ýurtdan çykarmajakdygyny görkezýär. Tähran administrasiýasy, gepleşikleriň başynda oturmak üçin inisiatiwany ABŞ-nyň anyk ädimleri bilen baglanyşdyryp, öz şertleriniň çäginde diplomatiýa alyp barmaga ýykgyn edýändigini görkezýär.

Bu garaýyş, ýadro dartgynlygyny gysga möhletde çözmegiň kyndygyny we taraplaryň arasynda ynamyň ýoklugyny görkezýär. Eýranyň "ynamy berkitmek" baradaky ünsi, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň sanksiýalaryň ýa-da beýleki syýasy basyş gurallarynyň ýerine Eýranyň garaşyşlaryna laýyk boljak anyk syýasaty üýtgetmelidigi barada habar berýär.

Mümkin täsirler

Eýranyň bu kesgitli garaýşy, ABŞ bilen diplomatik kanallaryň hasam daralmagyna ýa-da taraplaryň arasynda täze dartgynlylygyň başlanmagyna sebäp bolup biler. Sebitdäki howpsuzlyk deňagramlylygyna täsir edýän bu çykyş, halkara energiýa bazarlarynda näbellilikleri we ýadro ýaragsyzlanmak meselesini ara alyp maslahatlaşyp biler.

Mundan başga-da, bu beýannamanyň beýleki global güýçleriň Eýran bilen gatnaşyklaryny we ýadro şertnamasy boýunça araçylyk tagallalaryny kynlaşdyryp biljekdigi baha berilýär. Taraplaryň biri-birinden garaşýan zatlarynyň ýitileşmegi, diplomatik çözgüt gözlemegiň has uzyn we has kyn prosese girip biljekdigini güýçlendirýär.