Palestina ugrundaky göreş Günbatarda kolonializm barada pikir alyşýar

Pensilwaniýa uniwersiteti Syýasatşynaslyk professory Anne Norton kolonializm mirasynyň bütin dünýädäki täsiri we bu mesele boýunça häzirki çekişmeler barada ajaýyp baha berdi. Norton, bu meseleleriň ara alnyp maslahatlaşyljak 'Bütindünýä dekolonizasiýa forumyndan' öň AA habarçysy bilen söhbetdeş boldy. Nortonyň pikiriçe, häzirki global güýç deňagramlylygynyň sarsmagy we köne imperiýalaryň täsiriniň ýitmegi bu prosesiň esasy sebäplerinden biridir.

ABŞ-daky döwlet zorlugyna we Ysraýylyň Eastakyn Gündogarda ýaýbaňlandyryjy syýasatyna mysal hökmünde Norton bu ösüşleriň täze polientrik dünýä tertibini görkezip biljekdigini aýtdy. Esasanam ýaş nesilleriň dürli maglumat çeşmelerine ýüzlenmegi bu özgerişligiň möhüm bölegi hökmünde görülýär.

Türkiýanyň strategiki roly

Norton Türkiýe -iň dekolonizasiýa meselesinde möhüm merkezdigini aýtdy. Türkiýeniň taryhda medeniýetiň, sungatyň we bilimiň döredilen ýeri hökmünde tapawutlanandygyny mälim eden Norton, bu ýurduň sebitiň ykdysady merkezidigini hem aýtdy.

Şu nukdaýnazardan Türkiýanyň dekolonizasiýa konferensiýasy üçin tebigy ýerdigini aýtdy. Türkiýeniň strategiki we medeni mirasynyň bu çekişmeleriň çuňlaşmagyna goşant goşup biljekdigini aýtdy.

Palestina söweşiniň Günbatarda täsiri

Norton soňky ýyllarda Palestina göreşi günbatar jemgyýetinde has aýdyň görünýändigini aýtdy. Gazanyň weýran edilmeginiň, hassahanalaryň bombalanmagynyň we millionlarça adamyň başdan geçiren betbagtçylygynyň günbatarlylaryň arasynda has köp düşünjäni döredendigini aýtdy.

Palestina göreşiniň täze adamlar üçin syýasaty açandygyny we ABŞ-daky musulman syýasatçylaryň görnükliliginiň artýandygyny görkezdi. Ol bu täze syýasatçylaryň dürli segmentlerden goldaw alandygyny aýtdy.

Kolonializm we ykdysady meseleler

Norton, Palestina göreşiniň ykdysady eýeçilik, ýer eýeçiligi we baýlyklardan peýdalanmak ýaly meseleleriň gün tertibine getirilendigini aýtdy. Ol bu meseleleriň howanyň üýtgemegi bilen bilelikde has giň ara alyp maslahatlaşmaga ýol açandygyny aýtdy.

Günbatarda ýaşaýan adamlaryň Palestina barada esasy habar beriş serişdeleriniň ýerine alternatiw çeşmelerden maglumat alyp başlandyklaryny aýtdy. Bu ýagdaýyň kolonial pikirleriň ýaýramagyna uly umyt baglaýandygyny aýtdy.

Akademiki we metbugat gurşawynyň üýtgemegi

Günbatardaky uniwersitetleriň we metbugat guramalarynyň Palestina baradaky garaýyşlaryna salgylanyp, Norton akademiki toparlarda has açyk garaýşyň bardygyny aýtdy, ýöne ýakynda karar kabul ediş strukturalarynyň üýtgemegine ýeterlik güýji ýok.

Emphas. akademiýa, Norton bu prosesiň akademiki ekosistemany ep-esli üýtgedip biljekdigine ynanýar. Plýuralistik pikir gurluşynyň ähmiýeti

Norton dekolonirlenen pikiriň ýeke-täk medeni esasda däl-de, eýsem plýuralistik gurluşyň möhümdigini aýtdy. Dürli medeni çeşmeler bilen iýmitlenýän pikiriň syýasat barada gürleýänleriň pikirlerini baýlaşdyrjakdygyny mälim etdi.

Sosial mediýanyň maglumat ýaýramagyny çaltlaşdyrýandygyny, emma bu sebitiň Günbatardaky iri kompaniýalaryň we oligarhlaryň gözegçiligindedigini öňe süren Norton, bu ýagdaýyň bozulmalydygyny aýtdy.

Stambul we beýleki global maglumat merkezleri global maglumat önümçilik merkezleri. Palestina metbugatynyň bu meselede ajaýyp mysal getirýändigini aýtdy. Palestina metbugatynyň edermenligini we täzelikleri öndürmek başarnyklaryna ünsi çekdi.

Braziliýa, Argentina, şeýle hem Stambul ýaly merkezleriň dünýä derejesinde täzelikler we pikirler öndürmekde täsirli bolup biljekdigini aýdyp, Norton Türkiýäniň taryhy we medeni mirasynyň bu ugurda möhüm artykmaçlygy üpjün edýändigini aýtdy.