Gara deňziň oba hojalygyny öwreniş instituty 44 ýylda 7 tüwi görnüşini hasaba aldy

1982-nji ýylda Edirne İpsala etrabyndan soň Türkiýanyň iň möhüm çig önümçilik merkezlerinden biri bolan Samsunyň Bafra etrabynda Gara deňziň oba hojalygyny öwreniş instituty (KTAE) tarapyndan başlanan tohumçylyk işleri öz miwesini berdi. Institut ýokary hilli, ýokary hilli we türk tagamly çorba görnüşleri üçin amatly 7 hasaba alnandygyna garamazdan, halkara taslamalary arkaly suwaryş suwunda 33 göterime çenli tygşytlaýan usullary üstünlikli durmuşa geçirdi.

Irki görnüşler bilen howanyň üýtgemegine garşy çäreler

Institutyň müdiri Dos. Doktor İlyas Deligöz öz gözleglerinde kesellere we zyýan berijilere garşy durýan we Türkiýanyň şertlerine uýgunlaşdyrylan ýokary hasylly, ýokary hilli, ir ösýän görnüşleri ösdürmegi maksat edinýändiklerini aýtdy. Deligöz, maşyn ýygnamak üçin amatly we sarp edijileriň isleglerine laýyk gelýän görnüşlere ähmiýet berýändiklerine ünsi çekip, "Institutymyzda geçirilen tohumçylyk gözlegleriniň netijesinde 7 sany tüwi görnüşi işlenip düzüldi we hasaba alyndy. Bular Karadeniz, Gyzylmak, Bafra ıldyldyzy, Mewlütbey, Kokamaninçi ösümlikleri, Gizlenci görnüşleri. dowam et. " diýdi.

Deligöz, ösen sortlaryň arasynda Kocamaninci we Gizlenci, takmynan 850 kilogram hasylyny 1 tonna çenli hödürleýändigini mälim etdi we adatça 130 günlük ýetişiş möhletini irki sortlar bilen 100-105 güne çenli gysgaldandygyny aýtdy. Deligöz ýerli sortlaryň ähmiýeti barada durup geçdi: "Biziň görnüşlerimiz hem tagamymyz üçin hem-de adaty sortlar bilen deň hasyl alýar." Takmynan 100 günüň içinde ýetişýän "İlkeren" görnüşiniň önümçilik meýilnamalaşdyrylyşynda uly artykmaçlygy üpjün edýändigini aýdyp, Deligöz bu görnüşiň gyş gök ekinlerini ösdürip ýetişdirenden soň ikinji ekin hökmünde ekilip bilinjekdigini we howanyň üýtgemegi bilen baglanyşyklydygyny aýtdy.

Suwaryş suwunda 33 göterime çenli tygşytlamak

Deligöz, ekin meýdanlarynyň hemişe suwuň astynda saklanýandygy sebäpli adaty çig mal önümçiliginde köp mukdarda suwuň sarp edilýändigini görkezdi we durnukly önümçilik üçin suw tygşytlaýyş usullarynyň üstünde işleýändigini aýtdy. Bu kontekstde, Bafradaky synag meýdançalarynda uniwersitetler, gözleg institutlary we Ortaýer deňziniň 6 ýurdundan hususy pudagyň wekilleri ýaly 11 hyzmatdaş bilen halkara MEDWATERICE taslamasyny durmuşa geçirendiklerini habar berdi.

Deligöz, adaty suwaryş bilen deňeşdirilende alternatiw çyglamak we guratmak (AWD) suwaryş usuly bilen 18 göterimden 33 göterime çenli suw tygşytlamagyň gazanylandygyny aýtdy we şeýle diýdi: “Bu usulda, tüwiniň hasylyna we däne hiline düýpli täsir etmezden suwaryş suwunyň azaldylyp bilinjekdigi mälim edildi.