Garynja dişlemegiň mekir howpy: halka görnüşindäki gyzyllyga baha bermäň!

Tomus aýlarynyň gelmegi bilen oba ýerlerinde, tokaý ýerlerinde, piknik meýdançalarynda we maldarçylyk bilen meşgullanýan ýerlerinde garynjalar bilen baglanyşyk ýagdaýlary çynlakaý köpelýär. Garynja töwekgelçiliginiň Türkiýedäki Krym-Kongo gemorragiki gyzzyrmasy (CCHF) bilen çäklenmeýändigini belläp, Biruni uniwersitetiniň lukmançylyk hassahanasynyň gyssagly lukmançylyk hünärmeni Doktor Mugallym Gültekin Akýol möhüm duýduryş berdi. Doktor Akýol, garynjadan dişlenenden soň deride ýüze çykýan we wagtyň geçmegi bilen giňelýän halka görnüşindäki dökülmäniň çynlakaý newrologiki we ulgamlaýyn kynçylyklara sebäp bolup bilýän Laýma keseliniň alamaty bolup biljekdigini aýtdy.

Diňe CCHF däl: Dürli kesel görnüşleri Dürli keselleri göterýär

Türkiýada tekeler agzalanda CCHF ilki bilen kellä gelse-de, doktor dürli garynja görnüşleriniň dürli infeksiýa zynjyrlaryna sebäp bolup biljekdigini aýdýar. Mugallym agzasy Gültekin Akýol: "Her bir garynja birmeňzeş patogen götermeýär we her bir dişlemek birmeňzeş kesel döretmeýär. Oururdumyzda giňden ýaýran Hyalomma marginatum görnüşi, ölüm howply bolup biläýjek CCHF nukdaýnazaryndan iň uly howp döredýär, Ixodes ricinus tipli tekeler Laýma keselini ýokaşdyrýar. Dermacentor "Rikettsiýa ýokançlygy (rickettsioz) taýdan görnüşler uly töwekgelçilik edýär. Şonuň üçin, garyşyk aragatnaşykdan soň näsagyň ýerleşýän geografiki sebiti, garynjanyň görnüşi we ýüze çykan kliniki alamatlar umuman seljerilmeli "-diýdi.

Laýmanyň alamaty bolan halka görnüşli daşdan ägä boluň!

Dr. Ixodes ricinus tipli garynjalar bilen esasan çygly we tokaý ýerlerde köp duş gelýän bakteriýalaryň Laýma keseline ýol açýandygyny mälim etdi. Akýol bu keseliň iň aýdyň alamatlarynyň deride ýüze çykýandygyny aýtdy. Garynjanyň dişlenmeginden birnäçe gün ýa-da birnäçe hepde soň, dişlenen ýeriň töweregindäki halka giňelýän we öküz görnüşine meňzeýän dökülme (eritema migrantlary) bolup biljekdigini aýdan Akýol: "Bu häsiýetli dökülme ýokary gyzzyrma, dowamly ýadawlyk, agyr kelle agyry, myşsa we bogun agyrylary bilen bolup biler. Şeýle kliniki şekil dörände, hassanyň lukman bilen habarlaşmagyň taryhyny habar bermegi möhümdir ". Dr. Akýol duýduryş berdi: "Riketsiýa ýokançlyklarynda birden ýokary gyzzyrma, kelle agyry we bedeniň giň ýaýramagyndan başga-da, garynjanyň dakylýan ýerinde" gara menek "diýilýän garaňky, gabykly ýara ýüze çykýar. Käbir ýagdaýlarda bu surat sebitdäki limfa düwünleriniň çişmegi bilen bilelikde bolup biler. "

Bir belligi nädip aýyrmaly? Eşidýän maglumatlara päsgel bermäň

Garynja dişlemekde iň köp ýaýran ýalňyşlyklaryň biri, halk arasynda dilden ýaýradylan nädogry gatyşmak usullarydyr. Garynjanyň bedene duýulan badyna we dogry tehnika bilen aýrylmalydygyna ünsi çekip, doktor Mugallym Gültekin Akýol goýberilen ýalňyşlyklar barada durup geçdi: "Garynja odun, alkogol, zeýtun ýagy, ýuwujy serişde ýa-da şuňa meňzeş himiki serişdeleri guýmak, ony çilim oty bilen ýakmak ýa-da ýalaňaç gysmak bilen howply. Şeýle çäreler garynjanyň streslenmegine, gusmagyna we aşgazanyň ähli mazmunyny, ýagny göterýän wiruslary we bakteriýalary gönüden-göni adamyň ganyna goýbermegine sebäp bolýar. Garynjany deriniň iň ýakyn nokadynda, ezilen jüpdekleriň kömegi bilen gysmaly we aýratynlaşdyrmaly. "Bir hereketde dikligine aýyrmaly. Bu prosedurany ýerine ýetirip bilmeýän adamlar gysga wagtda iň ýakyn saglyk edarasyna ýüz tutmalydyrlar."

Bite-den soňky 10 günlük yzarlama we tankydy alamatlar

Garynjany bedenden üstünlikli aýyrmak, bu işiň gutarandygyny aňlatmaýar diýip, doktor Akýol teke aragatnaşygyndan soňky ilkinji 10 günüň möhüm gözegçilik döwri bolandygyny aýtdy. Bu döwürde ýüze çykyp biläýjek gowşaklyk, işdäň ýitmegi, ýokary gyzzyrma, agyr kelle agyry, myşsalaryň giňden ýaýramagy, ýürek bulanma, gusmak ýa-da içgeçme ýaly alamatlara çynlakaý çemeleşilmelidigini aýtdy.

Dr. Akýol derrew hassahana kabul edilmegini talap edýän gyzyl duýduryş ýagdaýlaryny şeýle sanap geçdi: "feverokary gyzzyrmany peseldip bolmaýan ýagdaýlarda, bedende aşa gowşaklyk, gögermeler ýa-da garaşylmadyk gan döremek ýagdaýlary, bulaşyklyk, duruzmaz gusmak we umumy saglyk ýagdaýynyň çalt ýaramazlaşmagy bilen doly hukukly gyssagly kömek gullugy haýal etmän ulanylmalydyr."

Ahyrynda şahsy gorag çäreleriniň ähmiýetine degip geçip, doktor Akýol oba ýerlerinden gaýdyp gelýän adamlaryň hökman ähli bedenlerini barlamalydygyny aýtdy. Garynjalar, goltuklar, içegeler, dyzlaryň aňyrsynda, gulaklaryň aňyrsynda, boýnuň we kelläniň kellesinde ünsden düşürilip bilinjek gizlin ýerleri has gowy görýändigini aýdan Akýol, çagalaryň saç köklerini we gulaklarynyň arkasyny içgin gözden geçirmegiň ömri halas edýändigini aýtdy.