Gaza üçin taryhy ädim: Gigant 2,45 milliard dollarlyk halas ediş meýilnamasy yglan edildi

Gaza zolagynda uly weýrançylykdan soň sebiti dikeltmek üçin halkara arenasynda diýseň möhüm ädim ädilýär. “Axios” habarlar platformasy tarapyndan berlen maglumata görä, Gaza Parahatçylyk Geňeşi 23-nji sentýabrda geçiriljek ýokary derejeli ýygnakda 6 aý dowamlylygy we býudjeti 2,45 milliard dollar bolan Gaza üçin gyssagly halas ediş meýilnamasyny resmi taýdan yglan eder.

Global liderler we tankydy atlar sammitde duşuşýarlar

35 ýurtdan, şol sanda agza däl ýurtlardan ýokary derejeli wekilleriň gatnaşmagyna garaşylýan bu möhüm sammitiň diplomatik ähmiýeti uludyr. Duşuşykda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň ýörite wekilleri Stiw Witkoff we Jared Kuşner möhüm çykyşlar eder. Mundan başga-da, Gazanyň Parahatçylyk Geňeşiniň ýokary wekili Nikolaý Mladenow we geňeşiň agzasy bolan Angliýanyň öňki premýer-ministri Toni Bleýr halas ediş meýilnamasy barada jikme-jik çykyş eder.

2.45 milliard dollarlyk býudjetiň jikme-jiklikleri: 66 möhüm taslama

2.45 milliard dollarlyk ägirt uly býudjet, Gazadaky ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmagy maksat edinýän jemi 66 dürli taslamany maliýeleşdirmek üçin ulanylar. Meýilnamanyň çäginde wagtlaýyn gaçybatalga, galyndylary aýyrmak, saglyk infrastrukturasyny abatlamak, ykdysady galkynyş we sebite köpmilletli howpsuzlyk güýçlerini ýerleşdirmek ýaly möhüm ugurlar maliýeleşdiriler.

Býudjet paýlanyşynda iň uly paýlardan biri çadyrlarda ýaşamaly göçürilen palestinalylar üçin izolýasiýa kerwenleri bilen üpjün edildi. Şunuň bilen baglylykda wagtlaýyn gaçybatalga gurmak üçin 400 million dollar sarp ediler. Sebitdäki harabalyklary we partlamadyk enjamlary arassalamak üçin 275 million dollar , hassahanalary bejermek üçin 50 million dollar we weýran edilen ýol ulgamyny abatlamak üçin 30 million dollar kesgitlenildi.

Mundan başga-da, sebitde howpsuzlygy üpjün etmek üçin taslamalara takmynan 885 million dollar berildi; Saglyk, bilim we durmuş üpjünçiligi maksatnamalaryna 300 million dollar derejesinde çeşmeler berler. Anotherene-de bir bellemeli zat, Hamas ýaly ýaragly toparlaryň agzalarynyň ýaraglaryny tabşyrmagy we howpsuz ýok edilmegini göz öňünde tutýan "ýarag satyn almak programmasy". Bu howpsuzlyk programmasy üçin 20 million dollar bölünip berildi.

Syýasy päsgelçilikler we 10 ýylda Gazanyň agyr bahasy

Meýilnamany durmuşa geçirmek üçin Ysraýyl bilen Hamasyň bu ugurda hyzmatdaşlyk etmelidigi nygtalýar. Gazanyň Parahatçylyk Geňeşiniň ady agzalmadyk ýokary derejeli resmisi bu meýilnamanyň "hökümeti, weýrançylykly ykdysadyýeti we betbagtçylykdan ejir çekýän sebiti noldan nädip gurmalydygyny görkezýän ýol kartasydygyny" aýtdy. Geňeş, syýasy päsgelçilikleri ýeňip geçenden soň, donor ýurtlaryň taslamalary maliýeleşdirmek üçin tiz ädim ätjekdigine ynanýar.

Duşuşykda gatnaşýan ýurtlara Gazadaky weýrançylyk balansy hem hödürlener. Maglumatlara görä, Gaza zolagynda umumy fiziki zyýan 35,2 milliard dollar diýlip çaklanylýar. Sebitiň doly dikeldilmegi we uzak möhletleýin täzeden gurulmagy ýakyn 10 ýylda takmynan 71,4 milliard dollar töweregi bolar diýlip garaşylýar.