Gazadaky oba hojalygyna garşylyk: Daýhanlar ýerli tohumlar bilen topraga durmuş getirýärler

Gaza zolagynda bolup geçen uly weýrançylyk, sebitiň iň möhüm durmuş ýollaryndan biri bolan oba hojalygyny, durmuşyň ähli ugurlaryny çuňňur sarsdyrdy. Diňe bir palestinalylar üçin girdeji çeşmesi bolman, eýsem watan bilen çuňňur baglanyşygyň we barlyk ugrundaky göreşiň nyşany bolan oba hojalygy, Ysraýylyň yzygiderli hüjümleri sebäpli ýok bolmak howpy astyndadyr.

Oba hojalygy ýerleri Uruş kölegesinde ýitdi

Iki ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän gazaply hüjümler Gazadaky we onuň golçur kärhanalarynyň oba hojalygynyň infrastrukturasyny weýran etdi. Alnan maglumatlara görä sebitdäki oba hojalygynyň 80 göteriminden gowragy doly zaýalanýar. Hüjümlerden öň 93 müň pese düşen gök ekin meýdanlary ep-esli azaldy we bary-ýogy 4 müň pese gaçdy. Ysraýyl goşunynyň yza çekilen "Sary liniýa" sebitiniň aňyrsynda iň öndürijilikli oba hojalyk ýerlerini basyp almak, ekin meýdanlarynyň mukdaryny 3 göterime çenli peseltdi.

Bu uly weýrançylyk, daýhanlaryň önümçilik kuwwatyny diýen ýaly ýitirdi. Geçmişde 20 gektar ýer öndüren önüm öndüriji häzirki wagtda diňe 500 inedördül metr dar meýdanda ösdürip ýetişdirip bilýän bolsa, 100 ýyllyk ýer bilen işleýänler bary-ýogy 1-den 1,5-e çenli aralykda öndürmek üçin göreşýärler. Oba hojalygynyň girdejileriniň petiklenmegi we ösdürip ýetişdirmek üçin howpsuz ýerleriň ýoklugy Gazanyň ilatyny azyk krizisine sezewar edýär.

Çadyrda goralýan durmuş: Seerli tohum banky

Tohum, dökün we pestisidler ýaly esasy oba hojalyk materiallarynyň girmegi düýbünden gadagan edilen döwürde Gazanyň daýhanlary öz ýerleriniň çeşmelerinde çözgüt gözleýärler. 2017-nji ýylda Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň (HGHK) goldawy bilen Han isunis şäheriniň Karara sebitinde ýerli tohum bankyny esaslandyran daýhan Salim Muhenna , bu gymmatly mirasy Deir el-Belah şäherinde guran çadyrynda goramak üçin garşylyk görkezýär.

Uruşdan ozal ammarlarynda 70 tonna ýokary hilli bugdaý tohumy bolan Muhenna, bomba hüjümlerinde hemme zady ýitiren hem bolsa, ýüz öwürmedi. Häzirki wagtda ol giň noýba, arpa, gyzyl noýba (Meksika noýbasy), mekgejöwen, ysmanak, arugula, sogan, petruşka, gibiskus, koriander we garpyz ýaly möhüm ýerli tohumlary saklaýan çadyrynda saklamagyny dowam etdirýär. Daýhanlardan ýygnan az mukdarda tohumyny kem-kemden köpeltmegi başaran Muhenna, ýerli tohumlaryň GMO gibrid tohumlaryna garanyňda guraklyga, kesellere we kömeleklere has çydamlydygyny nygtaýar.

Localerli tohumlaryň blokada garşy güýji

Salim Muhenna 3 ýyl töweregi wagt bäri ýekeje daşary ýurt tohumynyň hem Gaza zolagyna girmegine rugsat berilmeýändigini we öý tohumlarynyň halkyň diri galmagynda möhüm rol oýnaýandygyny aýdýar. Daýhanlar tarapyndan getirilen tohumlary köpeldip, gaýtadan paýlaýandyklaryny aýdýan Muhenna, çadyr gurşawy saklamak üçin ýaramly bolmasa-da, bu aýlawy üznüksiz dowam etdirmäge synanyşýandyklaryny aýdýar.

Muhenna, 2000-nji, 2008-nji we 2012-nji ýyllarda Ysraýylyň geçen hüjümlerinde ýüze çykan uly kynçylyklardan sapak alyp, 2017-nji ýylda bu tohum bankyny döretmek kararyna gelendiklerini we howanyň üýtgemegi we tükeniksiz blokada garşy ýerli tohumlaryň ähmiýetine ünsi çekdi. Oba hojalygynyň Gazanyň janly ganydygyny aýdyp, halkara guramalardan gyssagly goldaw sorap, Muhenna hüjümler doly bes edilse, Gaza topraklarynda ekerançylyk işleriniň tiz başlanjakdygyny we bu ýerleriň täzeden janlanjakdygyny aýtdy.