Gazna tarapyndan goldanýan ägirt maliýeleşdiriş: Daýhanlara we söwdagärlere dem alýan milliardlarça karz bukjasy

Türkiýede ýerli önümçiligiň gany bolan oba hojalygy we ykdysady dinamikanyň esasyny düzýän söwdagärler we senetçiler Gazna we Maliýe ministrligi tarapyndan berilýän güýçli maliýe goldawy bilen ösmegini dowam etdirýärler. Önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmak, bäsdeşlige ukyplylygyny saklamak we maliýeleşdirmäge elýeterliligini ýokarlandyrmak üçin girizilen gazna göterimleri we diwidend goldaýan karz mehanizmleri, milliardlarça lira göwrümli öndürijiler üçin durmuş ýoly. Ziraat Bank , Ziraat Katylym Bankasy , Oba hojalygy karz kooperatiwleri we Halk Bankasy arkaly amala aşyrylan bu ägirt uly programmalar ýyllar boýy ykdysady ösüşiň uly modeline öwrüldi.

Oba hojalygyndaky ynkylaby maliýeleşdirmek: Daýhanlaryň sany 6 esse, karz mukdary 42 esse artdy

Gazna göterimi / diwidend, oba hojalygynyň durnukly ösüşini üpjün etmek we azyk üpjünçiliginiň howpsuzlygyny goldamak maksady bilen ilkinji gezek 2004-nji ýylda durmuşa geçirilen oba hojalygy karzy arzasy taryhy üstünlik gazandy. 2004-nji ýylda diňe 205 müň daýhan 735 million lira karz balansy bar bolsa, 2025-nji ýylyň ahyrky maglumatlaryna görä, bu ulgamdan peýdalanýan daýhanlaryň sany 1,1 million -a ýetdi we karz we maliýeleşdirişiň umumy balansy 833 milliard lira boldy. Bu ägirt uly ösüş ulgamdan peýdalanýan öndürijileriň sanynyň takmynan 6 esse köpelendigini we uzaldylan karzyň umumy mukdarynyň takmynan 42 esse artandygyny görkezýär.

Ulgamyň çäginde öndürijilere haýwan we ösümlik önümçiligi, oba hojalygy tehnologiýalary we oba hojalygy ýaly 28 dürli önümçilik atlarynyň giň toparynda maliýeleşdirmek mümkinçilikleri hödürlenýär. Diňe 2025-nji ýylda jemi 661 milliard lira karz we maliýeleşdirmek mümkinçiliklerinden 956 müň daýhan peýdalandy. Ministrlik ýerine ýetirişiň başyndan şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli berýän goldawynyň umumy mukdary 449 milliard lira hökmünde hasaba alyndy. Şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna 724 müň daýhan amatly şertler bilen 399 milliard lira bahasy bolan maliýeleşdirmek mümkinçiliklerini aldy.

göterim arzanladyşlary we artykmaçlyklary 100 göterime çenli çäklendiriň

Oba hojalygynyň öndürijilerine maliýe ýüküni ýeňilleşdirmek üçin döredilen ulgamda göterim we dividend arzanladyşlary 25 göterimden 100 göterime çenli ulanylýar. Gazna göterimleri bilen goldanýan karzlaryň umumy göterim ýüküniň takmynan 70 göterimi halk tarapyndan göterilýär. Hususan-da, haýwan we ösümlik önümçiliginiň esasy işlerini goldamak üçin 300 müň lira çenli karzlar üçin 100 göterim göterim we girdeji paýy arzanladylar, şeýlelik bilen öndürijiniň göterim ýüküni doly azaldar. Maksimum 10 million lira çenli karzlary ulanmaga mümkinçilik berýän bu ulgamda kesgitlenen tehniki we ykdysady ölçeglere laýyk gelýän üstünlikli öndürijilere goşmaça göterim we girdeji paýy arzanladyş artykmaçlyklary hem hödürlenýär.

Söwdagärler we senetçiler üçin durmuş ýoly: Halkbank arkaly uly goldaw

Söwdaçylara we senetçilere täjirçilik işlerini bökdençsiz dowam etdirmäge we ýerli ösüşi çaltlaşdyrmaga mümkinçilik bermek üçin 2002-nji ýylda başlanan Gazna göterimini goldaýan söwdagär karzlary hem rekord derejä ýetdi. 63 müň söwdagäriň we senetçiniň karz balansy, durmuşa geçirilişiň ilkinji ýylynda 153 million lira bolup, 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 774 müň söwdagär we senetçi üçin 297 milliard lira ägirt uly býudjet gazandy. Bu maglumatlara görä, goldawdan peýdalanýan söwdagärleriň sany başlangyç döwür bilen deňeşdirilende 12 esse ýokarlandy we hakyky karz mukdary takmynan 50 esse artdy.

Diňe 2025-nji ýylda takmynan 258 müň söwdagär we senetçi 176 milliard lira gymmaty bolan Gazna goldawly karzlary ulandy. Ministrligiň söwdagärlere durmuşa geçirmegiň başyndan şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli berýän umumy mukdary 180 milliard lira boldy. Şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna 75 milliard lira gymmaty 99 müň söwdagär we senetçä geçirildi.

Ulgamyň çäginde söwdagärlere adaty 50 göterim göterim arzanladyşy ulanylýar. Mundan başga-da, ýaş telekeçilere, ussat telekeçilere, ýitip gitjek hünärlerde işleýän söwdagärlere we ileri tutulýan pudaklardaky kärhanalara has amatly we arzan karz mümkinçilikleri hödürlenýär. Şertlere laýyk gelýän kärhanalara berilýän goşmaça göterim arzanladyşlary sebäpli söwdagärleriň önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmaga we türk ykdysadyýetindäki ornuny hasam güýçlendirmäge gönükdirilendir.