Geosyýasy dartgynlygyň kölegesinde global bazarlar

marketsakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlylygyň täsiri bilen dünýä bazarlary täze hepdede dartgynly başlady. ABŞ bilen Ysraýylyň Eýran bilen parahatçylykly ylalaşyk gazanyp bilmezligi bazardaky näbellilikleri artdyrýar. Esasanam energiýa üpjünçiliginde bolup biläýjek bökdençlikler dünýä ykdysadyýetine uly täsir edýär.

Eastakyn Gündogardaky krizis we onuň täsiri

8-nji aprelde atyşygyň bes edilmegine garamazdan, Eastakyn Gündogardaky taraplar gepleşiklerde anyk öňegidişlik gazanyp bilmediler. Iki tarapyň hem haýbat atýan sözleri atyşygyň gowşak häsiýetini açýar. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýranyň Hormuz bogazyny açmak üçin çalt ädim ätmelidigini aýtdy. Trump, bolmasa Eýranyň çynlakaý netijelere duçar boljakdygyny aýtdy.

Hormuz bogazyndan tanker iberilmeginiň kesilmegi energiýa üpjünçiligi baradaky aladalary artdyrsa-da, ätiýaçlandyryş çykdajylarynyň ýokarlanmagy bu ýagdaýy hasam kynlaşdyrýar. Bu ösüşler nebitiň bahasyna ýokary basyş döredýär.

Merkezi banklaryň makroykdysady alamatlary we çemeleşmeleri

Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy dünýädäki inflýasiýa maglumatlaryna göze görnüp duran täsirleri döredýär. Ykdysady basyşlar merkezi banklaryň has berk pul syýasatlaryna geçmegine sebäp bolýar. ABŞ-da ýaýradylan maglumatlar önüm öndürijileriň bahasynyň ýokarlanmagynyň çaltlaşýandygyny görkezýär we bu Federal ätiýaçlyk ulgamynyň göterim derejesini ýokarlandyrmak syýasatyny hasam güýçlendirýär.

Ozal Federal ätiýaçlyk ulgamynyň ýylyň dowamynda göterim mukdaryny peselder öýdülýärdi. Şeýle-de bolsa, soňky üýtgeşmeler bilen dekabr aýynda 25 göterim göterim ýokarlanmak ähtimallygynyň 70 göterime barabar boljakdygy çak edilýär. ABŞ-nyň uzak möhletli obligasiýa girdejisi ep-esli derejä ýetdi. 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdary 4,63 göterime çenli ýokarlanan bolsa-da, bu bazaryň has ýokary inflýasiýa we göterim gurşawyna uýgunlaşyp başlandygyny görkezýär.

Hytaý bilen ABŞ-nyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklar

Ak tam Trumpyň Hytaýa sapary wagtynda ykdysady hyzmatdaşlyk barada täze kararlaryň kabul edilendigini habar berdi. Hytaý ABŞ-nyň seýrek toprak elementleri baradaky aladalaryny çözmek üçin çäreleri görer. Mundan başga-da, Hytaý awiakompaniýalary üçin 200 Boeing uçaryny satyn almak tassyklandy. Hytaý 2026-njy we 2028-nji ýyllar aralygynda ABŞ-nyň oba hojalyk önümlerinden ýylda azyndan 17 milliard dollar satyn almagy wada berdi. Dollaryň görkezijisi keseligine galdy. Sebitdäki töwekgelçilikleriň ýokarlanmagy sebäpli Brent nebitiniň barrel bahasy 107,9 dollara çenli ýokarlandy. Japanaponiýada dollar / ýen deňligi inflýasiýa aladalaryny ýokarlandyrdy. Europeewropada energiýa çykdajylarynyň ýokary bolmagy bazarlarda alada döretmegini dowam etdirýär. Europeanewropanyň Merkezi Bankynyň ýylyň ahyryna çenli üç gezek göterim mukdaryny ýokarlandyryp biljekdigi baradaky umyt hasam güýçlenýär.

Türk bazarlary we garaşyşlary

Stambul Borsa hepdäni pese gaçmak bilen başlady. BIST 100 görkezijisi 14,367.60 bal bilen ýapyldy. Dollar / TL hümmeti birneme ýokarlandy. Türkiýedäki sarp edijileriň ynam indeksi we işsizlik derejesi şu gün bazarlaryň üns merkezinde bolar.

Analitikler BIST 100 indeksindäki 14,500 we 14,400 bal derejeleriniň goldaw nokadydygyny, 14,700 we 14,800 bal garşylyk nokatlarynyň bardygyny aýdýarlar. Eastakyn Gündogardaky ösüşler we merkezi banklaryň göterim syýasaty bazarlaryň geljekdäki hereketlerine täsir etjek esasy faktorlar hökmünde tapawutlanýar.