Germaniýada çagalar üçin sosial media çäklendirmeleri: 13 ýaş çäkleri we telefon gadagançylygy gün tertibinde

Hökümetiň Germaniýadaky bilermenler topary tarapyndan taýýarlanan täze hasabatda sanly dünýädäki çagalaryň we ýaşlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin düýpli hukuk düzgünleri maslahat berilýär. Sosial medianyň ýaş nesiller tarapyndan ulanylyşyna gözegçilik etmegi maksat edinýän hasabatda karar berýänlere iki dürli ýol kartasy hödürlenýär we mekdeplerde jübi telefonlarynyň ulanylmagyna garşy berk çäre görülmegi talap edilýär.

Çagalary goramak üçin iki sany möhüm ssenariýa we mekdeplerde telefon gadaganlygy

Hökümet komissiýasy tarapyndan hödürlenýän ilkinji wariantda, çagalar üçin sosial mediýa ulanylyşyna 13 ýaş çäkleri girizmek maslahat berilýär. Bu düzgüne laýyklykda, 13 ýaşa ýetmedik çagalara diňe pes töwekgelçilikli we çaga üçin amatlydygy subut edilen hususy sanly hyzmatlardan peýdalanmaga rugsat berilmelidigi aýdylýar. 13-18 ýaş aralygyndaky ýaşlar üçin kem-kemden gorag çäreleriniň güýje girmegi maslahat berilýär. Limitaş çäkleri däl-de, ikinji alternatiwa hökmünde, riskewropa Bileleşiginiň Sanly hyzmatlar kanuny (DSA) çäginde ýokary töwekgelçilikli platformalaryň we aýratynlyklaryň belli bir ýaş toparlary bilen doly çäklendirilmegi talap edilýär.

Hasabatda ünsi çeken başga bir möhüm mesele, mekdeplerde sanlaşdyrmak prosesi boldy. Hünärmenler 7-nji synpa çenli okuwçylaryň sapak we dynç alyş wagtynda şahsy jübi telefonlaryny ulanmagynyň düýbünden gadagan edilmegini isleýärler. 8-nji synpdan başlap, mekdepler okuwçylar bilen hökmany we anyk kesgitlenen "ulanyş meýilnamalaryny" döretmeli. Gözlegleriň görkezişi ýaly, uzak wagtlap ekranyň öňünde durmak çagalaryň ukusyna, konsentrasiýasyna, görüşine we agramyna gönüden-göni ýaramaz täsir edýär. Recentaňy-ýakynda geçirilen bir barlag, Germaniýada 10-17 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň 25 göteriminiň köpçülikleýin habar beriş serişdelerini ulanmak endikleriniň bardygyny we 4,7 göteriminiň gönüden-göni endik edendigini görkezýär.

Nemes çagalar we ýetginjekler psihiatriýa birleşigi (DGKJP) Geňeş agzasy Prof. Doktor Ewa Möhler komissiýanyň tekliplerini diýseň oňyn tapandygyny aýtdy we bu kanuny düzgünleriň haýal etmän durmuşa geçirilmelidigini aýtdy. 0-2 ýaş aralygyndaky bäbekleriň ekrandan düýbünden daşda durmalydygy, çagalaryň azyndan 3 ýaşa çenli "analog çagalyk" ýaşamalydygy we orta mekdep derejesinde smartfon gadagançylygynyň durmuşa geçirilmelidigi baradaky teklipleri doly goldaýandygyny aýtdy.

Prof. Doktor Möhler sanly endiklere garşy göreşde maşgala kanunlarynyň hem güýje girmelidigini aýtdy. Çagalary birnäçe sagatlap kompýuteriň ýa-da telefonyň öňünde gözegçiliksiz goýmagyň diňe ene-atanyň islegi hökmünde görüp bolmajakdygyny aýdan Möhler, "sanly äsgermezlik" düşünjesiniň kanuny taýdan kesgitlenmelidigini aýtdy. Möhler "Başlangyç synp okuwçysynyň bütin günortany ekranyň öňünde geçirmegi maşgala kanuny taýdan kabul ederliksiz bolmaly. Çagalary zorluksyz terbiýelemek hukugynyň kanunlaşdyrylyşy ýaly, sanly äsgermezlikleriň kanuny gadagan edilmegi wagtyň geçmegi bilen maşgalalaryň özüni alyp barş modellerini üýtgeder" -diýdi.

Möhler sosial media platformalarynyň çagalara kiber-zorluk, jynsy zorluk we hemişe özlerini beýlekiler bilen deňeşdirmek ýaly psihologiki töwekgelçiliklere sezewar bolýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy. Soňky ýyllarda gyzlarda iýmit bozulmalarynyň partlamagynyň sosial medianyň ulanylmagy bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny aýdan Möhler, platformalaryň algoritmleriniň endik döretmek üçin döredilendigini aýtdy. Reňkli gyjyndyryjylaryň we sanly sylag mehanizmleriniň çaganyň beýnisinde dopamin bölünip çykmagyny ýokarlandyryp, endik edýändiklerini mälim eden Möhler, Germaniýanyň Gyzyl Haç guramasynyň (DRK) maglumatlaryna esaslanyp, ýurtda takmynan 300 müň çaga we ýaşlaryň töwekgelçilikli ýa-da endikli sosial ulgam ulanmagyň bozulmalaryndan ejir çekýändigini aýtdy.