Germaniýanyň Russiýanyň howpuna garşy taryhy ädimi: milliard-ýewro Tomahawk meýilnamasy hereket edýär

Europeewropadaky howpsuzlyk arhitekturasy üýtgedilende, Germaniýa Russiýadan bolup biljek howplardan goranmak üçin harby ädimini güýçlendirmek üçin taryhy ädim ädýär. Berliniň administrasiýasy uzak aralyga hüjüm kuwwatynyň strategiki ýetmezçiligini aradan aýyrmak üçin ägirt uly býudjet sarp etdi. “Politico” gazetiniň alan hökümet meýilnamalaşdyryş resminamalaryna görä, Germaniýa ABŞ-da öndürilen “Tomahawk” kruiz raketalary we Taýfon uçuş ulgamlary bilen üpjün etmek üçin takmynan 3,4 milliard ýewro (takmynan 130 milliard TL) býudjetini bölüp bermegi meýilleşdirýär. Germaniýanyň goranyş senagatynda bu taslama işjeň rol oýnamak we üpjünçilik zynjyryna birleşdirmek maksat edinilýär.

Germaniýanyň Goranmak ministrligi býudjet gepleşikleriniň duýgurlygy we mejlisiň tassyklaýyş edarasy sebäpli yglan edilen sanlar barada resmi düşündiriş bermekden saklandy. Şeýle-de bolsa, ministrligiň metbugat sekretary bu prosesiň tutanýerlilik bilen dowam edýändigini aýtdy we: "Tomahawk kruiz raketalary bilen enjamlaşdyrylan ABŞ-da öndürilen Taýfon ulgamynyň satyn alyş prosesi meýilleşdirilişi ýaly dowam edýär"

Germaniýanyň uzyn aralyk ýarag boşlugy Tomahawk

Häzirki wagtda Germaniýanyň medaragly Güýçleriniň öz çäklerinden başlap biljek uzak aralyga hüjüm ulgamy ýok. Takmynan 2500 kilometre barabar “Tomahawk” roketalary Berliniň goranyş strategiýasyndaky bu möhüm boşlugy ýapar. Bu ösen ulgamlaryň kömegi bilen Germaniýa, çaknyşyk ýüze çykan halatynda serhetlerindäki ykjam bazalardan takyk zarbalar bilen duşman hatarlaryndan has yzda strategiki we harby nyşanalary ýok edip biler. “Tomahawk” roketalaryny atmaga ukyply gury ýerde ýerleşýän “Typhon” uçarlarynyň iň soňky wagtda 2030-njy ýylyň başynda nemes goşunynyň sanawyna girmegine garaşylýar.

Trump-dan soňky Berlin öz garnyny kesýär

Germaniýanyň Amerikan ýarag öndürijilerine gönüden-göni ünsi geosyýasy deňagramlylyk we Waşingtonda ýolbaşçylygyň üýtgemegi bilen baglanyşykly. 2024-nji ýylda ABŞ-nyň şol wagtky prezidenti Jo Baýden we şol wagt Germaniýanyň kansleri Olaf Şolz 2026-njy ýyldan başlap ABŞ goşunynyň uzak aralyga ýaraglaryny Germaniýada ýerleşdirmek barada ylalaşdylar. Bu başlangyç meýilnama raketalaryň ABŞ-nyň doly gözegçiligi we gözegçiligi astynda galmagyny göz öňünde tutýardy. Şeýle-de bolsa, Donald Trumpyň ABŞ-nyň prezidenti wezipesine gaýtadan saýlanmagy bilen transatlantik gatnaşyklardaky näbellilikler artdy we bu bilelikdäki meýilnama ýatyryldy.

Bu ösüşden soň Berlin goranyş strategiýasynda özbaşdak hereket etmek kararyna geldi we öz iş taşlaýyş güýjüni döretmek üçin 2025-nji ýylda resmi satyn alyş arzasyny berdi. Bu etapyň iň möhüm diplomatiki tapgyry iýul aýynda Ankarada geçirilen NATO sammitinde geçirildi. Sammitdäki duşuşykda Donald Trump we Germaniýanyň kansleri Fridrih Merz bu ösen ýarag ulgamlaryny satmak barada prinsipde takyk ylalaşyga geldiler.

German goşunlary bilen garaşsyz goranyş liniýasy

Waşington administrasiýasynyň bu köpçülikleýin harby satuwa ýaşyl yşyk berendigi resmi taýdan yglan edilse-de, şertnamanyň tehniki we maddy-tehniki jikme-jiklikleri boýunça işler dowam etdirilýär. Bu milliard ýewro maýa goýumyny harby nukdaýnazardan özboluşly edýän iň möhüm jikme-jiklik, satyn alynjak ýaraglaryň Germaniýanyň medaragly Güýçleriniň gönüden-göni gözegçiliginde bolmagydyr. Germaniýa Gündogar Europeewropada ýüze çykyp biljek howplara garşy öz territoriýasynda ýerleşdiriljek Amerikan güýçleriniň inisiatiwasyna bil baglamagyň deregine, öz esgerleri trigger çekip, garaşsyz we güýçli milli goranyş galkanyny gurmagy maksat edinýär.