Kripto maýadarlary, Gymmatly kagyzlaryň gymmaty 38 trillion liradan ýokary bolany üçin MKK bilen hasaba alyndy

Türkiýäniň maýa bazarlary içerki we daşary ýurt maýadarlarynyň gyzyklanmasynyň artmagy bilen ösüş depginini dowam etdirýär. Merkezi hasaba alyş gullugy (MKK) baş müdiri Ekrem Arykan paýtagt bazarlarynda bolup geçýän wakalara, inwestorlaryň sanyna, kripto aktiwleriniň integrasiýasyna we Stambulda geçiriljek halkara ägirt maliýe sammitine baha berdi. Arykan, maýa bazarlarynda maýa goýum medeniýetiniň düýpgöter üýtgemäni başdan geçirendigini aýtdy we adaty bir stocka maýa goýumlaryndan başga köp ölçegli maliýe ekosistemasynyň emele gelendigini aýtdy.

Maýa bazarlarynda maýa goýum medeniýeti üýtgeýär: 38 trillion liranyň uly göwrümi

MKK-nyň maglumatlaryna görä, maýa bazarlarynda giňeliş dowam edýär. MKK-da hasaba alnan gymmatly kagyzlaryň umumy bazar bahasy, ýylyň başynda 29 trillion lira bolup, takmynan 30 göterim ýokarlap, 38 trillion lira boldy. Maýa goýum bazasynyň gönüden-göni bir stocka söwdasy bilen çäklenmeýändigini mälim eden Ekrem Arykan, ýylyň başyndan bäri hasaba alnan maýadarlaryň sanynyň 3 göterim artyp, 39 milliondan geçendigini we çalt 40 milliona tarap barýandygyny aýtdy.

Arykan ulgamdaky hasaba alnan hasaplaryň umumy sanynyň 90 million töweregi, galyndysy bolan hasaplaryň sanynyň bolsa 15-16 million töweregi bolandygyny aýtdy. Balanceylyň başynda 10,64 million bolan balansy bolan maýadarlaryň sany takmynan 13 milliona ýetdi we 21,5 göterim güýçli ösüş gazandy. Kripto aktiw maýadarlarynyň MKK ulgamyna goşulmagy bu ösüşde möhüm paýa eýe.

Kripto aktiwleri MKK tarapyndan kepillendirilýär: 3,5 million işjeň maýa goýujy

Soňky iki ýylda geçirilen güýçli düzgünleşdiriji işlerden soň, Kripto Aktiw Merkezi hasaba alyş ulgamy (KVMKS) Maýa bazarlary geňeşi (CMB) düzgünleri we MKK-nyň iş güýji bilen üstünlikli durmuşa geçirildi. Bu ädim bilen kripto aktiw söwda platformalary MKK-a geleşikleri barada maglumatlary habar berip başlady. Şeýlelik bilen, kripto aktiw maýadarlary üçin resmi maýa goýujylaryň hasaba alyş belgisi kesgitlenildi we olaryň umumy ekosistema goşulmagy üpjün edildi.

MKK baş müdiri Arykan, häzirki maglumatlara görä, kripto aktiw bazarynyň umumy bahasynyň 172 milliard lira a ýetendigini habar berdi. Bazardaky gündelik geleşik mukdarynyň 15 bilen 20 milliard lira arasynda üýtgäp durýandygyny mälim eden Arykan, ulgamda kripto aktiwleri bolan we azyndan bir gezek amal eden 5-6 million töweregi maýa goýujynyň bardygyny we işjeň balansy bolan kripto maýadarlarynyň sanynyň takmynan 3,5 milliondygyny aýtdy. Häzirki wagtda KVMKS bilen hasaba alnan 43 platforma bar bolsa, 20-30 aralygyndaky platformalar amallaryny işjeň alyp barýarlar; Saklaýyş tarapynda banklar birinji orunda durýar. Maýa goýumçylary ýakyn wagtda e-INVESTANT programmasy arkaly gözegçilik banklary bilen jübütlenen kripto aktiw balanslaryny görüp bilerler.

Öň MKK web sahypasynda paýlaşylan bazar maglumatlary giňeldildi we "MKK Market Screen" ady bilen Maglumat Analiz Platformasyna (VAP) geçirildi. Bazaryň gysgaça mazmuny, kripto aktiwleri, paý bazary, karz gurallary we maýa goýum gaznalary ýaly köp möhüm maglumatlar platformada türk we iňlis dillerinde 225 maglumat sözbaşy astynda halka hödürlenýär.

Borsa Stambul kompaniýalarynyň sany 625-e ýetdi: Gaznanyň bazary 11 trillion lira çenli ýokarlandy

Borsa Stambuly çuňlaşdyrmak we maýa bazarlary arkaly kompaniýalary maliýeleşdirmek prosesi 2024-nji ýylda haýallaşmady. 34ylyň ilkinji 8 aýynda köpçülige hödürlenýän we söwda edilýän 34 sany täze kompaniýanyň, Borsa Stambulyň içindäki kompaniýalaryň umumy sanynyň 625-e ýetendigini mälim etdi. galan bölegi jemgyýetçilik däl kompaniýalaryň gymmatlyklaryny görkezýär. Maýa goýumçylarynyň sany 6,5 million bilen 7 million aralygynda deňagramlaşdyrylýar.

Maýa goýujylaryň maliýe sowatlylygynyň ýokarlanmagy bilen, professional portfel dolandyryş kompaniýalary tarapyndan dolandyrylýan maýa goýum gaznalaryna bolan gyzyklanma hem barha artýar. Maýa goýum gaznalarynda galyndysy bolan maýadarlaryň sany 6 million -a ýeten bolsa, bu gaznalaryň umumy bazar bahasy 11 trillion lira -a ýetdi. Maýa goýujylar indi bir hasapdan dürli portfelleriň işini seljermek arkaly has habarly maliýe kararlaryny alyp bilerler.

Stambul Maliýe Merkezi ullakan sammit geçirer: CSD sammiti 2026

Türkiye global maliýe infrastrukturasyny üpjün edijileri birleşdirjek taryhy sammite taýýarlanýar. Anadolu Agentligi (AA) "Global aragatnaşyk hyzmatdaşy" we 2026-njy ýylyň 13-16-njy oktýabrynda Stambul Maliýe Merkezinde (IFM) geçiriljek CSD Sammiti Stambul 2026 (Merkezi Depozit Guramalary Sammiti) ilkinji gezek üç üç esasy sebit birleşigini bir üçegiň aşagynda birleşdirer. Aziýa Pacificuwaş ummany (ACG), asewraziýa (AECSD) we Afrika-Eastakyn Gündogar (AMEDA) depozit guramalary birleşikleri tarapyndan bilelikde gurnalan sammite 70-den gowrak agza guramasy we 60-dan gowrak ýurtdan 200 töweregi ýokary derejeli ýolbaşçy gatnaşar.

Sammitiň çäginde wise-prezident Cevdet ılmylmazyň gatnaşmagynda diýseň möhüm hyzmatdaşlyga gol çekiler. Arykan, Türk döwletleriniň guramasynyň çäginde bilelikdäki depozit edarasyny döretmek üçin hoşniýetlilik şertnamasynyň gol çekiljekdigini habar berdi we bu ädimiň sebit ýurtlary bilen maliýe integrasiýasyny iň ýokary derejä çykarjakdygyny aýtdy. Mundan başga-da, geçen ýyl Bütindünýä gymmatly kagyzlar goýum institutlarynyň Bütindünýä forumynyň (WFC) direktorlar geňeşiniň başlygy bolup işlän Arykan, Stambulda ýerleşýän WFC korporatiw gurluşyny we baş sekretarýatyny gurmagy maksat edinýändiklerini aýtdy.

Geljekki gözýetim bilen baglanyşykly emeli intellekt taslamalary barada durup geçen Ekrem Arykan, emeli intellekt kömekçisiniň kompaniýanyň içinde üstünlikli synagdan geçirilenden soň, daşarky müşderilere emeli intellekt bilen goldanýan çözgütleri hödürlejekdigini habar berdi. MKK, şeýle hem, Orta möhletli maksatnama (MTP) girizilen Maýadar töwekgelçiligini yzarlamak ulgamy bilen araçy guramalaryň üsti bilen maglumatlary ýygnamak we daşary ýurt maýadarlarynyň hasaby açmak prosesini ýeňilleşdirýän Merkezi Resminamalary Dolandyryş Ulgamy (MDYS) bilen global integrasiýany güýçlendirmek arkaly emeli intellektden peýdalanmagy dowam etdirýär.