Global bazarlar we Eastakyn Gündogar krizisiniň ykdysady netijeleri

Eastakyn Gündogardaky dartgynlygyň ykdysadyýete edýän täsiri has aýdyň bolansoň, dünýä bazarlary täze ugur gözledi. Bu ösüşler merkezi banklaryň garaşylmadyk berk pul syýasatlaryny kabul etmegine sebäp boldy.

Energiýanyň bahalary we ykdysady basyşlar

Eastakyn Gündogardaky konfliktler sebäpli ýüze çykýan energiýa bahalarynyň üýtgemegi, çykdajylaryň ýokarlanmagy bilen ykdysadyýete kynçylyk döretdi. Bu ýagdaýyň wagtlaýyn bolup bilmejekdigi baradaky signallar makroykdysady maglumatlarda aýdyň duýulýar. Şahsy sarp ediş çykdajylary (PCE) baha indeksi we ýakyn günlerde ABŞ-da yglan ediljek birinji çärýek ösüş maglumatlary bazarlarda sabyrsyzlyk bilen garaşylýar. Analitikler bu maglumatlaryň Federal ätiýaçlyk ulgamynyň göterim syýasaty bilen baglanyşykly garaşyşlary emele getirjekdigini aýdýarlar.

Fed göterim derejesiniň garaşyşlary ýokarlandyrmagy we olaryň bazara täsiri

Pul bazarlarynda Fed-iň ýylyň ahyryna çenli iki gezek göterim derejesini ýokarlandyryp biljekdigi baradaky garaşyşlar güýçlenýär. Bu garaşmalar ertir yglan ediljek ösüş we sarp ediş maglumatlary bilen has aýdyň bolup biler. Beýleki tarapdan, Hormuz bogazynda kadalaşdyrmak tagallalary nebit üpjünçiligi baradaky aladalary birneme azaldy. Brent nebitiniň barrel bahasy düýnki geleşiklerde 1,4 göterim aşaklap, 76,6 dollara geldi. Bu pese gaçmak täze günde dowam etdi we mart aýyndan bäri 0,5 göterim aşaklap, 76,3 dollara çenli iň pes derejä ýetdi.

Geosyýasy ösüşler we ABŞ-nyň garaýşy

Eastakyn Gündogarda bolup geçen wakalar ýakyndan yzarlanylsa-da, ABŞ Senaty Eýrana garşy harby çäreleriň öňüni almak baradaky kanun taslamasyny tassyklady. Bu ädim, prezident Donald Trumpyň Eýrana garşy alyp barýan syýasatlaryna reaksiýa hökmünde düşündirilýär. Trump, Eýranyň ýadro programmasy baradaky barlaglary kabul edendigini we bu şertnamanyň islenilişi ýaly baglaşylmasa gepleşikleriň gutarjakdygyny mälim etdi.

ABŞ-nyň ykdysady maglumatlary we onuň bazarlara täsiri

ABŞ-da önümçilik senagatynyň PMI maglumatlary iýun aýynda 55,7 bilen 49 aýyň iň ýokary derejesine ýetdi. Hyzmat pudagy PMI soňky dört aýyň içinde iň ýokary derejä 51.3, birleşen PMI soňky bäş aýda iň ýokary derejä 52.2-e çykdy. Şol bir wagtyň özünde, çip öndüriji Micron-yň maliýe netijelerine emeli intellekt we tehnologiýa maýa goýumlarynyň kompaniýa täsirini açýan mahaly maýa goýujylar tarapyndan ünsli gözegçilik edilýär. Bu ösüşler, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň göterim derejesiniň ýokarlanmagyna garaşyşlary güýçlendirdi we dollaryň gymmatyny ýokarlandyrdy. Beýleki tarapdan, altyn 1,1 göterim azaldy we 4 müň 66 dollara ýetdi we ýedi aýyň içinde iň pes derejesine ýetdi. Beýleki tarapdan, tehnologiýanyň we emeli intellekt pudagynyň üýtgemegi maýadarlaryň ünsüni özüne çekýär. Germaniýada birleşdirilen PMI maglumatlary iýun aýynda 48 bal aşaklady. Bu maglumatlar, Germaniýanyň ykdysadyýetindäki gysyşyň dowam edýändigini görkezýär. Ozewro zonasynda hem şuňa meňzeş ýagdaý bar. Önümçilik pudagy PMI maý aýynda 51,6-dan iýun aýynda 51.3-e düşdi, bu soňky dört aýyň iň pes derejesi. Hormuz bogazynda tanker hereketiniň kadaly ýagdaýa gelmegi sebitdäki bazarlarda töwekgelçilik isleginiň ýokarlanmagyna kömek etdi. Japanaponiýa bankynyň göterim derejesini ýokarlandyrmak baradaky gepleşikleri ünsi özüne çekýär. Dollar / TL hümmeti öňki ýapylyşdan ýokary. Analitikler şu günki gün tertibiniň Türkiýede asuda boljakdygyny we tehniki taýdan 14,400 we 14,300 ballaryň BIST 100 indeksinde garşylyk derejesidigini, 14,700 we 14,800 ballaryň garşylyk derejesidigini bellediler.

Dünýä bazarlary geosyýasy ösüşleriň we ykdysady maglumatlaryň täsiri bilen üýtgäp durýan kursy dowam etdirýärler. Öňümizdäki günlerde yglan ediljek maglumatlar we ösüşler bazarlaryň ugruny kesgitlemekde möhüm rol oýnar.