Global bazarlarda uruş we inflýasiýa gözegçiligi: Mudiniň Türkiýe baradaky kararyna ähli gözler

Eastakyn Gündogarda geosyýasy töwekgelçilikleri çuňlaşdyrmak, global söwda uruşlaryny täzeden başlaýan energiýa üpjünçiligi we gümrük nyrhlary baradaky aladalary artdyrmak dünýädäki bazarlary negatiw ugra çekýär. Dünýä bir stockalarynda satuw basyşy çuňlaşsa-da, maýa goýujylar bir tarapdan dünýä derejesinde yglan ediljek pudaklaýyn satyn alyş menejerleri indeksine (PMI) maglumatlara, beýleki tarapdan halkara karz reýting agentligi Moody's-iň şu agşam Türkiýe barada yglan etjek tankydy bahasyna ünsi jemlediler.

Eastakyn Gündogardaky gapma-garşylyk töwekgelçiligi nebitiň bahasyny ýokarlandyrýar

Eastakyn Gündogarda harby işjeňligiň artmagy bazarlaryň ugruny kesgitleýän esasy faktor bolmagyny dowam etdirýär. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-yň Eýrana garşy "giňişleýin harby operasiýa çynlakaý seredýändigi" baradaky aýyplamalar bomba ýaryşy ýaly gün tertibine gelse-de, ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) Eýranda harby nyşanalara garşy täze operasiýa başlandygyny habar berdi.

Eýranyň habar beriş serişdeleri ABŞ-nyň raketalarynyň Yrak serhedine ýakyn Ahwaz şäherine hüjüm edendigini we Hormuz bogazynyň golaýynda partlama sesleriniň köpelendigini habar berdi. Global energiýa ibermegiň ömri gany bolan Hormuz bogazynda töwekgelçilikleriň Gyzyl deňze ýaýramagy nebitiň bahasyna täsir etdi. Brent nebitiniň barrel bahasy düýn 4,7 göterim ýokarlap, 94,9 dollara ýetdi we 11-nji iýundan bäri iň ýokary derejä ýetdi. Bu ýokarlanma dünýä derejesinde inflýasiýa aladalaryny täzeden döretdi.

Fed-den garaşylýan ýalňyş ädimler: Obýektler we altyn çaýkanmak

fuelangyç çykdajylarynyň ýokarlanmagy inflýasiýa basyşyny ýokarlandyrar diýen umyt, merkezi banklaryň pul-karz syýasatyny has-da berkitmek aladasyny döretdi. Pul bazarlaryndaky bahalara görä, ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Fed) şu ýylyň ahyryna çenli göterim mukdaryny ýene iki esse ýokarlandyrmak ähtimallygy has güýçlendi. Sentýabr ýa-da oktýabr aýlaryndaky ýygnaklarda bankyň ilkinji aljyraňňy ädiminden soň, bankyň dekabr aýynda göterim mukdaryny ýokarlandyrjakdygy baradaky umytlar 78 göterime çenli ýokarlandy.

Bu garaşmalar obligasiýa bazaryndaky satuwy çaltlaşdyrdy. ABŞ-nyň 2 ýyllyk obligasiýa girdejisi 2025-nji ýylyň 12-nji fewralyndan bäri iň ýokary derejäni 4,38 göterim synagdan geçiren bolsa, 10 ýyllyk obligasiýa girdejisi 4,72 göterime çenli ýokarlandy we soňky 17 aýyň iň ýokary derejesine ýetdi. Karz çykdajylarynyň bu ýokarlanmagy tehnologiýa kompaniýalarynyň, esasanam emeli intellektiň girdejililigine howp salýar. ABŞ-nyň bir stockalarynda S&P 500 indeksi 1,21 göterim, Nasdaq 2,15 göterim, Dow Jones 0,97 göterim ýitirdi. Düýn göterim basyşy sebäpli 2 göterimden 4 müň 49 dollara düşenden soň, täze unsiýada 0,6 göterim ýitgi bilen altynyň unsiýa bahasy 4 müň 27 dollara satyldy.

ABŞ-dan 60 söwda hyzmatdaşyna täze nyrh urmagy

Global söwdany sarsdyrjak ýene bir ädim ABŞ-dan geldi. ABŞ-nyň Söwda wekiliniň edarasy (USTR) 1974-nji ýyldaky Söwda kanunynyň 301-nji bölümine laýyklykda mejbury zähmet bilen öndürilen önümleriň importyny gadagan etmeýän 60 söwda hyzmatdaşyna 10 göterimden 12,5 göterime çenli goşmaça nyrhlaryň salynjakdygyny habar berdi. 24-nji iýuldan güýje girjek bu salgytlaryň çäginde; Argentina, Kanada, Meksika, Hindistan, Indoneziýa we Angliýa, şeýle hem Europeanewropa Bileleşigi (EUB) we Taýwan ýaly ýurtlardan gelýän önümlere 10 göterim salgyt salynar. .5aponiýadan, Günorta Koreýadan we Şweýsariýadan gelýän önümlere 12,5 göterim salgyt ulanylar. Beýleki tarapdan, ABŞ-da hepdelik işsizlik boýunça kömek arzalary 22 müň adam azaldy we 187 müňe ýetdi we 1969-njy ýyldan bäri iň pes derejä ýetdi.

Europeanewropa we Aziýa bir Stockalarynda negatiw tendensiýa agdyklyk edýär

stockewropanyň bir stockalary geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde ýitgiler bilen güni ýapdy. Europeanewropanyň Merkezi Banky (ECB) syýasat nyrhlaryny garaşylýanlara görä hemişe saklasa-da, ECB-iň başlygy Kristin Lagardyň aýdanlary alada döretdi. Lagarde, Eastakyn Gündogarda uruş sebäpli ýüze çykan energiýa zarbasynyň inflýasiýa ýetirýän soňky täsirleriniň entek doly duýulmandygyny aýtdy we ikinji tapgyr täsirlerinden gaty seresapdyklaryny aýtdy. Bu wakalardan soň Angliýada FTSE 100 0,73 göterim, Fransiýada CAC 40 1,64 göterim, Italiýada FTSE MIB 30 2,8 göterim, Germaniýada DAX 40 indeks 1,56 göterim ýitirdi.

Aziýa tarapynda, Japanaponiýada ýyllyk inflýasiýanyň 1,7 göterime, iýun aýynda esasy inflýasiýanyň 1,6 göterime çenli ýokarlanmagy Japanaponiýa Bankynyň (BoJ) ýylyň ahyryna çenli göterim mukdaryny ýokarlandyrjakdygyna garaşylýar. Sebitdäki satuw basyşy sebäpli Nikkei 225 indeksi 2,8 göterim, Günorta Koreýanyň Kospi indeksi 4,5 göterim aşaklady.

CBRT kararyndan soň içerde Mudiniň bahalandyrylmagyna ähli gözler

Düýn içerki bazarlarda Türkiye Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) syýasatyň göterim mukdaryny 37 göterimde saklaýandygyny habar berdi. Gijeki karz stawkasyny 40 göterim, karz göterimini bolsa 35,5 göterim galdyran CBRT, inflýasiýanyň esasy tendensiýasynyň iýul aýynda wagtlaýyn ýokarlanyp biljekdigini görkezdi. Bu karardan soň, BIST 100 indeksi 0,43 göterim pese gaçmak bilen 14,077,67 bal bilen tamamlandy. Dollar / TL täze güni 0,2 göterim ýokarlamak bilen 47.3450-den başlady.

Häzirki wagtda bazarlaryň esasy ünsi, halkara karz reýting gullugy Moody's-iň Türkiye üçin yglan etjek reýtingine baha bermekdir. Analitikler tehniki taýdan 14,000 we 13,900 derejeleriň goldawdygyny we 14,200 we 14,300 bal BIST 100 indeksinde garşylykdygyny aýdýarlar.

Häzirki wagtda bazarlarda ýakyndan gözegçilik edilmeli global ykdysady senenama aşakdakylar:

09.00 Germaniýa, GfK awgust aýy üçin sarp edijiniň ynam görkezijisi

09.00 Angliýa, iýun bölek satuw indeksleri

10.00 Türkiýe, iýul maliýe hyzmatlarynyň ynam görkezijisi

10.00 Türkiýe, iýul üçin pudaklaýyn inflýasiýa garaşmalary

10.30 Germaniýa, önümçilik senagaty / hyzmatlar pudagy / iýul aýy üçin birleşdirilen PMI

11.00 ozewro zonasy, iýul önümçilik senagaty / hyzmatlar pudagy / birleşdirilen PMI

11.30 Angliýa, iýul önümçilik senagaty / hyzmatlar pudagy / birleşdirilen PMI

16.45 ABŞ, iýul önümçilik senagaty / hyzmatlar pudagy / birleşdirilen PMI

17.00 ABŞ, iýun aýynyň täze satuwy