Global energiýa bazarlarynda möhüm ösüş: EIA nebitiň bahasy baradaky çaklamalary ýokarda görkezýär

EIA tarapyndan paýlaşylan maglumatlar Hormuz bogazynda petiklenmegiň derejesini açyk görkezýär. Dawa-jenjelden öň 2025-nji ýylyň soňky çärýeginde bogazdan daşalýan çig nebitiň we suwuk ýangyjyň ortaça gündelik mukdary 21,6 million barrele barabardy, ýöne şu ýylyň ikinji çärýeginde bu mukdar ep-esli azaldy we günde 4,9 million barrele çenli azaldy. Bu ägirt uly azalma, global üpjünçilik howpsuzlygy aladalaryny iň ýokary derejä çykardy.

Alternatiw ugurlar we Babülmandebdäki blokada howpy

Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagyny üpjün edýän başga bir möhüm faktor, Saud Arabystanynyň Bab al-Mandeb bogazyndan eksportyna garşy täze gabaw howpy boldy. EIA Bab al-Mandab bogazynyň global nebit söwdasy üçin möhüm tranzit nokady, şeýle hem Saud Arabystanyna Hormuz bogazyndan geçip nebit eksport etmegine mümkinçilik berýän möhüm alternatiw ugurdygyny aýtdy. Saud Arabystanyň administrasiýasynyň Müsürdäki Sues kanalyna we Sues-Ortaýer deňzi (SUMED) turbageçirijisine ýük daşamak mümkinçiliginiň bardygyna garamazdan, bu alternatiw ugurlaryň has uzaga çekjekdigi, has köp çykdajy getirýändigi we daşamak mümkinçiliginiň çäklidigi nygtaldy.

Hasabatda Hormuz bogazyndaky bidüzgünçilikleriň dünýädäki nebit aksiýalarynda çynlakaý erişlere sebäp bolandygy we ýükleriň dolulygyna kadaly ýagdaýa gelýänçä we aksiýalar doldurylýança bahalaryň ýokary derejede galjakdygy çaklanyldy. Global nebit ätiýaçlyklarynyň ýylyň ikinji çärýeginde günde ortaça 4,2 million barrele, üçünji çärýekde bolsa ortaça 3,8 million barrele çenli azaljakdygy çak edilýär. Bu nukdaýnazardan, Brent nebitiniň üçünji çärýekdäki ortaça bahasy öňki hasabat bilen deňeşdirilende 11 dollar ýokarlandy we 85 dollar -a çenli ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, dördünji çärýekde tankerleriň hereketi kem-kemden kadaly ýagdaýa gelende, bahalaryň 78 dollara, 2027-nji ýylyň birinji çärýeginde önümçilik doly ulanylmaga berlende 69 dollara çenli azalmagyna garaşylýar.

Global nebit isleginiň gysylmagy we ABŞ-nyň önümçilik ýazgysy

Talap tarapynda dünýä ykdysady ösüşiniň täsiri duýulýar. Global nebit sarp edilişi, geçen ýyl bilen deňeşdirilende, şu ýyl bir günde takmynan 1,2 million barrele çenli azaljakdygy we 102,7 million barrele çenli azaljakdygy çaklanylýar. Bu pese gaçmagyň köpüsiniň, takmynan 800 müň barrele, OECD däl ýurtlardan gelip çykjakdygy we bu ýurtlaryň gündelik sarp edilişiniň 58,1 million barrelden 57,2 million barrele çenli azaljakdygy çak edilýär. Geljek ýyl 2,2 million barrele çenli artmak bilen global islegiň janlanmagyna we günde 105 million barrele ýetmegine garaşylýar.

Üpjünçilik tarapynda ABŞ-nyň çig nebit önümçiliginiň ýokarlanmagy ünsi özüne çekýär. ABŞ-nyň ortaça gündelik çig nebit önümçiliginiň şu ýyl 13 million 800 müň barrele bolmagyna garaşylýar (öňki çaklama 13 million 780 müň barrele), indiki ýyl bu önümçiligiň 14 million 150 müň barrele ýetjekdigi çaklanylýar (öňki çaklama 14 million 30 müň barrele). Netijede, şu ýyl dünýädäki nebit üpjünçiligi ortaça 100 million 820 müň barrele, sarp ediş mukdary bolsa 102 million 730 müň barrele barabar bolar; Geljek ýyl üpjünçiligiň 109 million 740 müň barrele, sarp edişiň bolsa 104 million 960 müň barrele çenli ýokarlanjakdygy çak edilýär.