Global nebit üpjünçiliginde uly ýer titremesi: Awgust aýynda gündelik 1,6 million barrel kesiş

Geosyýasy dartgynlyk we strategiki önümçiligiň azalmagy dünýä energiýa bazarlaryndaky deňagramlylygy düýpgöter üýtgetmegi dowam etdirýär. Halkara Energetika Guramasy (IEA) tarapyndan neşir edilen Nebit bazary baradaky iň soňky hasabat awgust aýynda global nebit üpjünçiliginde çynlakaý gysyşyň bardygyny ýüze çykardy. Hasabata görä, dünýädäki nebit üpjünçiligi geçen aý bilen deňeşdirilende günde 1 million 600 müň barrele çenli azaldy we 100 million 100 müň barrele ýetdi. Bu düýpli pese gaçmagyň esasy sebäpleri Saud Arabystanynyň önümçiliginiň taryhy pese gaçmagy we Aýlag sebtindäki howpsuzlyk töwekgelçiligi.

Saud Arabystanynda 30 ýyllyk pes we howpsuzlyk krizisleri

Global üpjünçiligiň gysylmagynyň merkezinde ýerleşýän Saud Arabystany awgust aýynda önümçiligini günde takmynan 2 million 600 müň barrele çenli azaldy. Hasabatdaky jikme-jikliklere görä, ýurduň günbatar kenarlaryndan nebit eksporty howpsuzlyk töwekgelçiliginiň ýokarlanmagy sebäpli düýpli çäklendirmelere sezewar boldy. Bu maddy-tehniki we howpsuzlyk päsgelçilikleriniň netijesinde Saud Arabystanynyň çig nebit üpjünçiligi günde 6 million barrele çenli azaldy. Bu görkeziji 30 ýyldan gowrak wagtyň içinde ýurtda iň pes önümçilik derejesi hökmünde hasaba alyndy.

OPEK + Front we ABŞ-Eýran dartgynlygy baradaky şertnama

Nebit eksport edýän ýurtlar guramasyndan (OPEK) we OPEK däl ýurtlardan ybarat OPEC + toparynyň jemi önümçiligi awgust aýynda hem ep-esli azaldy. Toparyň önümçiligi, geçen aý bilen deňeşdirilende günde takmynan 1 million 840 müň barrele çenli azaldy we 38 million 780 müň barrele çenli azaldy. Saud Arabystanynyň çeken ýitgilerinden başga-da, ABŞ-nyň deňiz gabawy sebäpli Eýranyň nebit üpjünçiliginiň düýpli kesilmegi bu pese gaçmakda aýgytly rol oýnady.

Beýleki tarapdan, OPEK + -den başga ýurtlaryň önümçiligi ýokarlanmak tendensiýasyny dowam etdirdi. Bu topardaky ýurtlaryň önümçiligi günde takmynan 240 müň barrele çenli artmak bilen 61 million 320 müň barrele ýetdi. Bu ösüşde esasy faktorlar ABŞ-nyň (ABŞ) suwuk nebit önümçiligi we Birleşen Arap Emirlikleriniň (BAE) önümçilik kuwwatynyň ýokarlanmagy boldy.

Aýlag sebtinde dikeldiş garaşyşy 2027-nji ýyla yza süýşürildi

Awgust aýynda Aýlag sebtindäki öndürijileriň umumy nebit üpjünçiligi geçen aý bilen deňeşdirilende günde takmynan 2 million barrele azaldy we 21 million 900 müň barrele ýetdi. Bu önümçilik mukdary ABŞ / Ysraýyl-Eýran söweşinden öňki döwürden günde 10 million 100 müň barrele galdy. Bu gurluş krizisi sebäpli IEA Aýlag sebtindäki önümçiligiň dikeldiş garaşyşyny 2027-nji ýyla çenli yza süýşürdi.

Agentlik şu ýyl dünýädäki nebit üpjünçiliginiň geçen ýyl bilen deňeşdirilende günde 5 million 700 müň barrele çenli azaljakdygyny we ortaça 100 million 700 müň barrele ýetjekdigini çaklaýar. Şeýle-de bolsa, 2025-nji ýylda Aýlag sebtinde önümçiligiň gaýtadan dikeldilmegi bilen dünýädäki nebit üpjünçiliginiň şu ýyl bilen deňeşdirilende günde takmynan 8 million barrele çenli ýokarlanmagyna we 108 million 700 müň barrele ýetmegine garaşylýar.

Global nebit isleginde aşakdaky wersiýa

energyokary bahalar we energiýa bazarlaryndaky geosyýasy näbellilikler global isleg çaklamalaryna gönüden-göni täsir etdi. IEA; ABŞ bilen Eýranyň arasynda geçirilen diplomatik gepleşiklerde takyk öňegidişligiň bolmazlygy, Aýlag sebtindäki ýük daşamalarynyň dowam etmegi we ýangyç bahalary rekord derejä ýetmegi sebäpli şu ýyl isleg çaklamasyny günde 940 müň barrele çenli peseltdi.

Täze baha berişlere görä, dünýädäki nebite bolan isleg geçen ýyl bilen deňeşdirilende şu ýyl her gün 2 million 500 müň barrele çenli azalar we takmynan 102 million 400 müň barrele çenli peseler. Geljek ýyl global islegiň ýene-de dikeljekdigi we günde takmynan 2 million 600 müň barrele çenli artmagy bilen 105 million barrele ýetjekdigi çaklanylýar.