Yragyň nebit eksportynda uly üstünlik: Gündelik dereje 2 million barrele ýetdi

Yrak global energiýa bazarlaryndaky ornuny berkitmek we uruş sebäpli dörän ykdysady zyýany ýok etmek üçin möhüm çäreleri görmegini dowam etdirýär. Yragyň nebit ministri Hudaýr , Basranyň häkimi Assad al-Iydani bilen bilelikde Feyha nebit ýatagynda döredilen merkezi gaz gaýtadan işleýän desganyň açylyş dabarasyna gatnaşdy. Bilelikdäki metbugat ýygnagynda çykyş eden Hudeýr, ýurduň çig nebit eksportynda bir günde 2 million barrele ýetýän möhüm bir çäkden geçendigini habar berdi.

Hudeyr häzirki wagtda çig nebit daşaýan 4 sany uly tankeriň işjeň ýagdaýda işleýändigini aýtdy; Nebit marketing kompaniýasynyň ( SOMO ), Basra Nebit kompaniýasynyň we beýleki jemgyýetçilik bölümleriniň işgärleriniň eksport görkezijilerini has-da ýokarlandyrmak üçin adatdan daşary köp işleýändiklerini aýtdy. Yrak döwlet býudjetiniň 85 göteriminden gowragynyň gönüden-göni nebit girdejilerine gönükdirilendigini belläp, ministr ýurduň abadançylygy üçin eksport kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin maýa goýumlarynyň üznüksiz dowam etjekdigini aýtdy.

Yrak nebitiniň söweş kölegesinden çykmagy: Dikeldiş döwri

Soňky döwürde sebitdäki gyzgyn çaknyşyklar sebäpli Yragyň energiýa pudagy uly zarba çekdi. ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy alyp baran urşunyň täsiri sebäpli Yragyň nebit önümçiligi takmynan 60 göterim azaldy. Uruşdan öň her gün 3,3 million barrele barabar bolan önümçilik kuwwaty, dawa-jenjeliň güýçlenýän döwründe 1,3 million barrele çenli azaldy. Esasanam aprel, maý we iýun aýlarynda iň pes nokady gören önümçilik görkezijileri iýul we awgust aýlaryndan başlap görülýän çäreler bilen ýene-de ýokarlandy.

Eksport ugurlarynyň dürlüligi: Chevron we UCC hereket edýär

Yrak hökümeti, bir ugra garaşly bolmazlyk üçin eksport ugurlaryny diwersifikasiýa etmek strategiýasyny durmuşa geçirýär. Bu nukdaýnazardan ABŞ-nyň energiýa ägirdi Chevron we Katar UCC kompaniýalary ýaly güýçli konsorsium bilen ylalaşyk gazanyldy. Konsorsium Yragyň günortasyndaky Basranyň energiýa bazasyndan demirgazykda Fişhapura çenli uzaljak strategiki nebit geçirijisini gurar. Bu setiriň kömegi bilen nebiti ýerli nebiti gaýtadan işleýän zawodlara howpsuz eltip bermek we Türkiýe serhedindäki Jeýhan portunyň üsti bilen eksporty ep-esli ýokarlandyrmak maksat edinilýär. Taslamanyň soňky ýyllarda meýilleşdirilendigi mälim, ýöne ýurduň maliýe kynçylyklary sebäpli yza süýşürildi.

Hökümetiň köp ugurly görüşi munuň bilen çäklenmeýär. Hadise sebitinden Siriýanyň Banyas portuna çenli uzaljak ikinji turbageçirijiniň meýilnamalaşdyryş tapgyrynda durýandygyny mälim eden Hudeýr, dünýä söwdasy üçin möhüm ähmiýete eýe bolan Hormuz bogazynyň Yrak üçin esasy ýol bolup galjakdygyny, emma Jeýhan we Banýas portlarynyň iň güýçli alternatiw çykyş nokatlary hökmünde ulgamda boljakdygyny aýtdy.

Tebigy gazda we Feyha maýa goýumynda öz-özüni üpjün etmek maksady

Yrak diňe bir nebitde däl, eýsem tebigy gazda-da daşary ýurt garaşlylygyny bes etmegi maksat edinýär. Täze açylan Feyha merkezi gaz gaýtadan işleýän desganyň bir günde 130 million kub fut gaz gaýtadan işleýiş kuwwatynyň bardygyny düşündirip, Hudeyr şol bir ýatagyň nebit öndürmek kuwwatynyň bir günde 100 müň barrele barabardygyny aýtdy. Sebitde işjeň maýa goýumlary bolan UEG kompaniýasy; Işlerini üç strategiki nokatda dowam etdirýär: Feyha nebit ýatagy, Siba gaz ýatagy we El Faw sebiti. El Faw sebitinde geçirilen ilkinji gözleg işleriniň baý nebit we gaz gorlaryna degişlidigini mälim eden ministr, ätiýaçlyklaryň takyk mukdary barada entek takyk maglumatlary paýlaşmady. Takmynan 145 milliard barrel barlanan nebit gorlary bilen Yrak dünýä energiýa ligasyndaky ägirtleriň hataryndadyr.

Hormuz bogazyndaky sebit dartgynlygy we krizis

Yragyň bu ädimleri sebitdäki çynlakaý geosyýasy töwekgelçilikleriň arasynda bolup geçýär. Amerikanyň Birleşen Ştatlary, 13-nji aprelden bäri Eýran portlary, şol sanda Hormuz bogazynyň töwereginde berk harby gabaw girizýär. Beýleki tarapdan Tähran administrasiýasy Hormuz bogazyny ýapmak bilen gözegçilik astyndaky deňiz gatnawyny çäklendirýär. Sebitde 8-nji aprelden bäri aralykda amala aşyrylan wagtlaýyn atyşygyň hemişelik parahatçylyk şertnamasyna öwrülmezligi konfliktleriň islendik pursatda güýçlenjekdigi baradaky aladany dowam etdirýär.

Tähranyň resmi maglumatlaryna görä, 28-nji fewralda ABŞ we Ysraýyl hyzmatdaşlygy Eýrana garşy guralan harby operasiýalarda şu wagta çenli 3 müňden gowrak adam öldi. Eýranyň sebitdäki Ysraýyl we Arap ýurtlaryna garşy ar alyş hüjümlerinde köp sanly ABŞ we Ysraýyl raýatynyň ölmegi sebitdäki energiýa koridorlarynyň howpsuzlygyna howp salmagyny dowam etdirýär. Yrak, bu bulaşyk gurşawda täze turbageçirijiler bilen öz energiýa howpsuzlygyny kepillendirmegi maksat edinýär.