Global ýylylykdaky gorkunç ýazgy: Awgust dünýä taryhynyň iň yssy döwri boldy

Global klimat krizisiniň we tebigy howa hadysalarynyň utgaşmagy, dünýäde görlüp-eşidilmedik temperatura rekordlaryny getirýär. Unionewropa Bileleşiginiň (EUB) Kopernik howanyň üýtgemegi gullugy (C3S) tarapyndan paýlaşylan iň soňky maglumatlar häzirki döwrüň howanyň taryhy taýdan näderejede möhümdigini ýüze çykardy. Resmi habara görä, yzda galdyran awgust aýymyz dünýäde iň yssy aý hökmünde taryha girdi.

Iýul aýynyň ýazgylary çykaryldy

Alymlar tarapyndan geçirilen içgin ölçeglere görä, awgust aýynda dünýädäki ýerüsti howanyň ortaça temperaturasy 16.96 dereje hökmünde kesgitlenildi. Bu haýran galdyryjy baha, 2023-nji ýylyň iýul aýynda 16.95 dereje bilen ýakynda goýlan öňki rekorddan ýokary boldy. Maglumatlar awgust aýynda bu aşa gyzgynlygyň 1991-2020-nji ýyllary öz içine alýan uzak möhletli awgust ortaça derejesinden takmynan 0,85 dereje bolandygyny görkezýär. Bu gyşarmak, global ýylylygyň yzygiderli dowam edýändigini görkezýän iň anyk görkezijileriň biri hasaplanýar.

El Nino we adam faktorlarynyň howply bileleşigi

Hünärmenler bu adatdan daşary temperaturanyň ýokarlanmagynyň bir sebäbe bagly bolup bilmejekdigini nygtaýarlar. Alnan maglumatlara görä ýazgylar; Adam işjeňliginiň netijesinde ýüze çykýan parnik gazlarynyň zyňyndylary we howanyň üýtgemegi we Pacificuwaş ummanyna has köp täsir edýän El-Niño howa hadysasy bilen emele geldi. Bu iki güýçli faktoryň birleşmegi, atmosferada we umman suwlarynda görlüp-eşidilmedik ýylylygyň ýygnanmagyna sebäp boldy. Heatylylyk tolkuny esasanam Europeanewropa yklymyna zyýanly täsir etdi. Günbatar Europeewropada müňlerçe adamyň ölmegine sebäp bolan 2003-nji ýylyň tomsundanam yssy tolkun bar; Angliýa 1884-nji ýyldan bäri iň yssy tomus başdan geçirdi.

"Atmosferada we ummanlarda adatdan daşary hadysalar görünýär"

Kopernik howa strategiýasynyň müdiri Dr. Samantha Burgess global howanyň ýazgylarynda bu adatdan daşary prosese ünsi çekmek bilen öz aladalaryny bildirdi. Bürgess "Howanyň we deňziň üstündäki temperaturanyň rekord derejä ýetmegi, klimat krizisiniň atmosferada-da, ummanlarda-da aşa howa hadysalaryna nädip sebäp bolýandygyny aç-açan görkezýär. Bu aşa agyr ýagdaýyň negatiw netijeleri gönüden-göni dünýäniň jemgyýetlerine we makroykdysadyýetlerine duýulyp başlady" -diýdi. Alymlar ýakyn aýlarda El Nino effektiniň iň ýokary derejesine ýetjekdigini çaklaýarlar, dünýä jemgyýetçiligini we karar berýänleri gyssagly çäre görmäge çagyrýarlar, sebäbi bu ýagdaý täze global temperatura rekordlaryny döredip biler.