Gozgalmaýan emläkdäki bikanun raýatlyk girdejisine garşy ullakan operasiýa: 13 welaýatda 88 şübheli we müňlerçe ýatyryş

Türkiýäniň hemme ýerinde galp emläk satmak we ýokary bahasyz baha beriş hasabatlaryny taýýarlamak arkaly daşary ýurt raýatlaryna bikanun türk raýatlygyny beren tora garşy ullakan operasiýa geçirildi. Uly netijelere sebäp bolan derňewiň ikinji tolkunynda, 13 dürli welaýatda ýüze çykarylan 88 şübheli adamyň garşysyna kazyýet işi gozgaldy we bu adamlaryň 73-si tussag edildi. Derňewiň çäginde jenaýatdan alnan öýdülýän ummasyz baýlyk hem ele salyndy; 2011 gozgalmaýan emläk, 1 myhmanhana, 86 ulag, 2 sany kaşaň gaýyk we 42 bank hasaby üçin seresaplylyk çäreleri görülýän wagtynda, gurama bilen baglanyşykly 30 sany esasy we gabyk kompaniýasyna ynamdarlar bellendi.

Adalat ministri Akyn Gürlek kesgitli göreş barada beren beýanatynda kanunyň ähli mümkinçilikleriniň doly derejede ulanyljakdygyny aýtdy. Ministr Gürlek "Türk raýatlygyny bikanun alandygy anyklananlaryň raýatlygyny ýatyrmak üçin zerur administratiw iş başlandy. Kanunyň ähli mümkinçilikleri jemgyýetiň zyýanyny ýüze çykarmak, jenaýatyň girdejilerini ahyryna çenli yzarlamak we raýatlyk kanunlarymyzy goramak üçin ulanylar" -diýdi. Bu giňişleýin derňew Stambulyň Baş prokuraturasy tarapyndan geçirildi; Jenaýat etmek maksady bilen bir guramany döretmek, dolandyrmak we agza bolmak, immigrantlaryň bikanun getirilmegi, ökde kezzapçylyk, jenaýat netijesinde emlägi ýuwmak, şahsy resminamalary galplaşdyrmak we resmi resminamalary galplaşdyrmak ýaly jenaýatlary öz içine alýar.

Galp walýuta akymlarynyň we köpçülikleýin satuwyň sahnasynyň aňyrsynda

Jikme-jik gözlegler raýatlyk almak üçin Türkiýa kanuny taýdan talap edilýän daşary ýurt walýutasynyň hakykatda ýurda getirilmändigini ýüze çykardy. Güman edilýänleriň, araçy kompaniýalaryň ýa-da gozgalmaýan emläk satýanlaryň, öz çeşmelerini daşary ýurtly alyjynyň pul hereketi ýaly görkezmek bilen galp amallar edendigi anyklandy.

Derňewiň ikinji tolkunynda üç sany uly gurluşyk kompaniýasy öňe çykdy. Gül İnşaat AŞ we bu kompaniýa bilen baglanyşykly 24 sany gabyk kompaniýasy, Beýaz şanşaat bilen baglanyşykly 2 sany gabyk kompaniýasy we LİV apapı bilen baglanyşykly 1 sany gabyk kompaniýasy bir-birden gözden geçirildi. Bu nukdaýnazardan, 734 daşary ýurt raýatyna gozgalmaýan emläk satuwynyň 274-siniň düýbünden gapma-garşydygy subut edildi. Bu toslama amallaryň netijesinde jemi 1070 adamyň, şol sanda maşgala agzalarynyň türk raýatlygyny bikanun alandyklary we 11 adamyň henizem raýatlyk almak işinde bolandygy anyklandy. Derňew mahalynda, geleşikleriň umumy maliýe ölçeginiň 3,5 milliard türk lirasyndan geçendigi we ýurda girmeli diýilýän 72 million 250 müň dollarlyk daşary ýurt walýutasynyň aslynda ýurda girmändigi anyklandy.

Adam başyna 50 müň dollar para we çişirilen ekspertiza hasabatlary

Derňew faýlyndaky tehniki we fiziki yzarlaýyş maglumatlaryna görä, bikanun raýatlyk almak isleýän daşary ýurt raýatlarynyň bu bikanun amallaryň öwezine adam başyna takmynan 50 müň dollar adalatsyz artykmaçlyk alýandyklaryna baha berilýär. Satuwda gozgalýan emläkleriň raýatlyk çäginden geçmek üçin hakyky gymmatlyklaryndan has ýokary görkezilendigi we şoňa görä nädogry we çişirilen baha beriş hasabatlarynyň taýýarlanandygy kesgitlenildi. Bu galp habarlaryň üsti bilen ýer bellige alyş bölümlerinde galp hasaba alyş amallary tamamlandy. Derňewiň ilkinji tolkunynda Babacan İnşaat bilen baglanyşykly geleşikler gözden geçirildi we 687 daşary ýurtlunyň şol bir usul bilen türk raýatlygyny bikanun alandygy aýan edildi.

Içeri işler ministrligi yglan edildi: 6 müň 134 adamyň raýatlygy ýatyryldy

Içeri işler ministrliginiň bu mesele bilen baglanyşykly beren resmi beýanynda düzgün bozmalar ýüze çykandan soň gaty giň ýatyryş işiniň geçirilendigi aýdyldy. Ministrlik maglumatlary paýlaşdy: "Jemi 1070 adam, şol sanda maşgala agzalary we raýatlyk almak üçin henizem dowam edýän 11 adam anyklandy. Synagda bu adamlaryň 263-siniň maýa goýujydygy, 807-siniň maşgala agzasydygy, karar kabul edilen gününden 1015 adamyň Türkiýäniň raýatlygyny alandygy we 55 çaganyň Türkiýäniň raýatlygyny alandygy aýdylýar.

Reger bellige alyş we kadastr Baş müdirliginiň, Salgyt gözegçilik geňeşiniň we Baş howpsuzlyk müdirliginiň utgaşdyrylmagy netijesinde geçirilen gözlegleriň netijesinde 1150 inwestoryň "maýa goýum laýyklyk şahadatnamalary" birinji tapgyrda ýatyryldy. Içeri işler ministrligi beýannamasyny aşakdaky jikme-jiklikler bilen dowam etdirdi:

"Jemi 5 müň 391 adamyň, şol sanda maşgala agzalarynyň raýatlyk kararlary ýatyryldy. Mundan başga-da, raýatlyk alandan soň jemgyýetçilik tertibine we milli howpsuzlyga zyýanly diýip kesgitlenen 263 maýadar we olaryň maşgala agzalary bilen birlikde jemi 743 adamyň raýatlyk kararlary yzyna alyndy. Şeýlelik bilen, 6 müň 134 adamyň raýatlyk kararlary, jemi 1413 maýadar bolup biler.