Greenaşyl senagata uly goldaw: Durnukly taslamalar üçin TÜBİTAK-dan millionlarça Lira gaznasy

Ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalar bilen pudagy üýtgedip gurmak maksady bilen Türkiye Ylmy we Tehnologiýa Gözleg Geňeşi (TÜBİTAK) "Senagatda ýaşyl özgerişlige çagyryş 2026-2" maksatnamasyny durmuşa geçirdi. Bütindünýä banky Türkiye Green Senagat Taslamasynyň çäginde Senagat we Tehnologiýa ministrliginiň utgaşdyrylmagy netijesinde amala aşyrylan bu çagyryş, Türkiye dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagy we uglerod yzyny azaltmagy maksat edinýär. Grantlar we öwezini dolmak goldawlary, esasanam durnukly oba hojalygyna we akylly transport ulgamlaryna ünsi jemlemek, ýaşyl öwrülişik prosesinde senagatçylaryň iň uly goldawy bolar.

Greenaşyl senagatdaky maksat: Eksport güýjüni azaltmak we importa baglylyk

Bu strategiki ädim bilen, tehnologiki innowasiýalar arkaly türk senagatynyň ýaşyl öwrülişik proseslerini çaltlaşdyrmak meýilleşdirilýär. Halkara bazarlarynda, esasanam Europeanewropa Bileleşiginiň Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizminde täze ülňüleri berjaý etmegi maksat edinýän bolsa, ekologiýa taýdan arassa önümleriň eksport paýyny artdyrmak we möhüm sebitlerde importa garaşlylygy azaltmak maksat edinilýär. Taslamalar; Ol howanyň üýtgemegine garşy göreşmek, biodürlüligi goramak, tegelek ykdysadyýet prosesleri we arassa we howpsuz energiýa üpjünçiligi ýaly möhüm temalary öz içine alar. Mundan başga-da, ýaşyl oba hojalygy tejribesi we ekologiýa taýdan arassa akylly transport infrastrukturasy goldaw çäginde möhüm orny eýelär. Bu kontekstde täze prototipleri işläp düzmek, bar bolan ulgamlary kämilleşdirmek, barlamak synaglary, synag önümçiligi we uly göwrümli görkeziş gözlegleri maliýeleşdiriler.

Iş terezisine baglylykda 51,5 million TL çenli býudjet mümkinçiligi

Maksatnamanyň çägindäki taslamalara bölünip berlen býudjet çäkleri kärhanalaryň göwrümine görä tertipleşdirildi. Şoňa laýyklykda mikro we kiçi kiçi we orta kärhanalar üçin taslamanyň býudjetiniň ýokary çägi 15 million lira , orta kiçi we orta kärhanalar üçin 24 million lira , uly senagat kärhanalary üçin bolsa 51,5 million lira hökmünde kesgitlenildi. Goldaw modelinde öwezini dolmak maliýeleşdirilýär. Uly kärhanalar üçin kabul edilen býudjetiň 70 göterimi, KOK-lar üçin 80 göterim we ýer titremesinden ejir çeken sebitlerdäki KOK-lar üçin 90 göterimi yzyna gaýtarylyp berilýän goldaw bilen maliýeleşdiriler. Earthquakeer titremesi zolagyny wagyz etmek; Adana, Adyýaman, Diýarbakyr, Elazyğ, Gaziantep, Hataý, Kahramanmaraş, Kilis, Malatýa, Osmaniýe we Şanlyurfa welaýatlarynda KOK-lary öz içine alar.

Yzyna gaýtarylmaýan grant goldawy we töleg desgalary

Taslama prosesi üstünlikli tamamlanandan soň, berilýän goldawyň uly bölegi grant görnüşine öwrüler. Bu nyrh iri kärhanalar üçin 50 göterim, KOK-lar üçin 60 göterim bolar. Galan karz mukdaryny tölemek taslama gutarandan bir ýyl soň başlar we ýylda iki bölege bölüner. Jemi döwür, şol sanda ýeňillik döwri 4 ýyldan köp bolup bilmez. Her guramanyň öwezini dolup boljak goldawyň ýokary çägi mikro we kiçi KOK üçin 500 müň dollar, orta we orta kärhanalar üçin 800 müň dollar we iri kärhanalar üçin 1,5 million dollar bilen çäklenýär. Işgärler, syýahat, maslahat beriş, hyzmat satyn alyşlary, gurallar, enjamlar, programma üpjünçiligi, neşirler, materiallar we sarp edilýän çykdajylar goldawyň çägine goşular.

Programma şertleri we üstünlik kriteriýalary näme?

Türkiýede döredilen ähli maýa kompaniýalary bu çagyryşa aýratyn ýa-da iň köp 3 hyzmatdaş bilen konsorsiumlarda ýüz tutup bilerler. Býudjeti 25 million liradan ýokary bolan taslamalar üçin ykdysady tehniki-ykdysady esaslandyryş hasabatyny tabşyrmak hökmanydyr. Mundan başga-da, taslamada işleýän işgärleriň azyndan biri bakalawr derejesini ýa-da degişli ugurda şoňa meňzeş tejribä eýe bolmalydyr. Goranmak pudagynda işleýän ýa-da netijeleri bu pudaga hyzmat edýän guramalar, şeýle hem Bütindünýä bankynyň çäklendirilen sanawyndaky ýerler goldawdan aýrylar. Taslamalaryň üstünlik ölçegleriniň arasynda; Bularyň arasynda önümçilik birligi üçin azyndan 10 göterim elektrik energiýasy ýa-da suw sarp edilmegi, gaýtadan işlenip bilinmeýän galyndylaryň mukdaryny azyndan 10 göterim azaltmak ýa-da ýaşyl tehnologiýa täzeçillik çözgütlerini işläp düzmek bar. Iň köp 24 aý dowam etjek taslamalar üçin deslapky hasaba alyş arzalary 8-nji oktýabr çenli kabul ediler we jaň 12-nji oktýabr -da doly ýapylar.