Merkezi bankyň walýuta konwersiýasyna goldawyň täze döwri 1-nji oktýabrda başlaýar

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) goldaw mehanizminde has çeýe we has ýönekeý şertleri öz içine alýan täze durmuşa geçiriş görkezmesini çap etdi, daşary ýurtlardan gelen kompaniýalaryň gazanan daşary ýurt walýuta girdejilerini türk lirasyna öwürmegi höweslendirýär. Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek Maliýe durnuklylygy komitetinde ara alnyp maslahatlaşylan meseleleriň Merkezi bank tarapyndan durmuşa geçirilendigini we täze döwrüň 1-nji oktýabrdan güýje girjekdigini mälim etdi.

Ministr Şimşek düzgünnamanyň esasy maksadynyň goldaw mehanizmini has täsirli, öz içine alyjy we kompaniýalaryň hakyky ykdysady işlerine laýyk gelmekden ybaratdygyny aýtdy. Önümçilik we üpjünçilik arkaly eksporta goşant goşýan kompaniýalara goldaw mehanizmine girmek has aňsat boljakdygyny mälim eden Şimşek: "Şu nukdaýnazardan Merkezi Bank, daşary ýurt walýutasynyň konwersiýa goldawynda kompaniýalara has çeýe we has ýönekeý amaly şertleri girizdi we kompaniýalarymyzyň köpüsiniň bu goldawdan peýdalanmagyny üpjün etmek üçin ädimler ädildi.

CBRT-iň "Kompaniýalaryň daşary ýurt walýutalarynyň türk lirasyna öwrülmegini goldamak baradaky habarnama üýtgetmeler girizmek baradaky habarnamasy" awgust aýynda resmi gazetde çap edildi. Bu ugurda taýýarlanan täze durmuşa geçiriş görkezmesi bilen, daşary ýurt walýutasyny satyn almazlyk baradaky karar aýrylar we kompaniýalaryň goşulan bahasyna we walýuta pozisiýasynyň gatnaşygy esasynda täze ulgama geçer.

Daşary ýurt walýutasynyň pozisiýasy Daşary ýurt walýutasyny satyn almazlyk borçnamasynyň ýerine

Täze görkezmä laýyklykda, goldawyň çäginde satylyp bilinjek daşary ýurt walýutasynyň mukdary goşmaça baha bilen baglanyşykly bolar we goldaw mukdaryna ýokary çäk giriziler. Kompaniýanyň ýyllyk walýuta satuwy, girdeji administrasiýasyndan alynjak ýyllyk amal girdejisini we Durmuş üpjünçiligi edarasyndan alynjak 12 aýlyk zähmet bahasyny goşmak bilen hasaplanan goşulan baha mukdaryna deň bolup biler.

Daşary ýurt walýutasyny satyn almazlyk baradaky borçnamanyň ýerine ýetirilen walýuta pozisiýasynyň talaplarynyň çäginde, goldawdan peýdalanjak kompaniýalaryň arassa daşary ýurt walýuta aktiwleriniň sap satuw girdejisine ýa-da aktiw mukdaryna bolan gatnaşygy 10 göterimden geçmeli däldir. Kompaniýalar, bu nyrhlary kepillendirilen döwlet hasapçysy ýa-da garaşsyz buhgalter we maliýe geňeşçisi tarapyndan taýýarlanan "Daşary ýurt walýutasynyň ýagdaýy habarnamasy formasy" bilen resminamalaşdyrar, 15 gün dowam eder.

Üpjün ediji kompaniýalara göni goldaw we banklaryň roly

Täze düzgün bilen araçy eksportçylary ulanýan üpjün ediji kompaniýalar hem öz çäklerinden goldawdan gönüden-göni peýdalanyp bilerler. Araçy eksportda, üpjün edijiniň adyndan edilen daşary ýurt walýutasynyň satuwyna barabar bolan türk lirasy araçy eksportçysyna geçirilýär, goldaw tölegi bolsa göni üpjün edijä geçirilip bilner. Bu amallarda üpjün ediji kompaniýanyň öz walýuta satuw çäkleri we walýuta pozisiýasynyň gatnaşygy hasaba alynar.

Beýleki tarapdan, araçy banklaryň gözegçilik we gözegçilik prosesi hasam güýçlendiriler we borçlary we jogapkärçiligi ýokarlandyrylar. Banklara goldaw mukdary boýunça kompaniýalardan iň köp 1 göterim komissiýa almaga rugsat berler. Şeýlelik bilen, programmanyň netijeli ýerine ýetirilmegini üpjün etmek bilen bir hatarda hyýanatçylykly hereketleriň öňüni almaga gönükdirilendir.