Gündogaryň ylym gollanmasy: Fuat Sezginiň ylma syýahaty

Prof. Doktor, ylym dünýäsinde öz yzyny galdyran möhüm at hökmünde Fuat Sezgin, Gündogary çuňňur bilimi we Yslam ylymlarynyň esaslaryny Günbatara hödürlän pionerdi. 1924-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda Bitlisde doglan Sezginiň bilim syýahaty Doğubaýazytda başlangyç mekdebi we Erzurumdaky orta we orta mekdebi gutarandan soň başlandy. 1934-nji ýylda Stambula göçdi we bilimini şol ýerde dowam etdirdi. Bu tejribe akademiki durmuşyna täze ugur berdi. Ritter ylymlaryň gelip çykyşynyň yslam siwilizasiýasyna esaslanýandygyny bellemek Sezgini bu ugurda çuňňur gözleg geçirmäge itergi berdi. Sezgin bu eseri bilen, Yslam medeniýetiniň möhüm hadys çeşmesi bolan Buhariniň halk ynanjyna ters gelýän dilden däl-de, ýazmaça çeşmelere esaslanandygyny mälim etdi. Bu açyş, Günbataryň gündogarşynas toparlarynda uly täsir galdyrdy.

Ylym syýahatynda zerur öwrülişik

Sezgin 1960-njy ýylyň 27-nji maýynda bolup geçen harby agdarlyşykdan soň uniwersitetlerden çykarylan "147-nji ýyllaryň" hataryndady. daşary ýurda gitmek isleýändigini mälim etdi. Alnan oňyn jogaplardan soň, Frankfurt şäherine gitdi we akademiki okuwyny şol ýerde dowam etdirdi. Ylmy gözleglerini "arap-yslam medeniýetiniň tebigy ylym taryhy" ugruna gönükdirdi we 1982-nji ýylda J.W. Gýote uniwersitetinde Arap-Yslam ylymlarynyň taryhy institutyny esaslandyrdy. Bu institut bir ýyldan soň şol bir at bilen açylan muzeýiň düýbüni tutdy.

Ylym taryhyna bagyşlanan durmuş

Sezginiň iň möhüm eserlerinden biri, " Arap-Yslam Ylym Taryhy " atly 17 tomdan ybarat eseri. Birinji tomy 1967-nji ýylda neşir edilen bu eserde astronomiýa, matematika we lukmançylyk ýaly ylymyň köp pudaklary barada jikme-jik maglumatlar bar. 2018-nji ýylyň 30-njy iýunynda aradan çykan Sezgin uly bilim mirasyny galdyrdy. Fatih metjidinde geçirilen jynaza namazyndan soň Gülhane seýilgähinde jaýlandy.

Geljege galan miras

Sezginiň başlangyjy bilen 2008-nji ýylda Gülhane seýilgähinde Stambul Yslam ylym we tehnologiýa taryhy muzeýi döredildi. Bu muzeý ylym taryhyna ýagtylyk berýän we Yslam ylymlarynyň goşantlaryny açýan möhüm eserleri görkezýär. Mundan başga-da, 2013-nji ýylda Fatih Soltan Mehmet gaznasynyň uniwersitetiniň çäginde "Prof. Dr. Fuat Sezgin Yslam ylymlary instituty" döretmek bilen, Sezginiň eserleri has giň köpçülige ýetirilmegi maksat edinilipdi. Işini ömrüniň soňky günlerine çenli dowam etdiren Sezgin, ylymyň döremeginiň Gündogar siwilizasiýalarynda bolandygyny subut etmäge synanyşdy. Bu tagallalar, ähli adamzadyň ylmy ösüşine goşant goşdy.

Netije we geljekki perspektiwalar

Sezgin ömründe 45 müň tomdan ybarat kitap ýygyndysyny we dünýäde 10 müň töweregi mikrofilm arhiwini döretdi. Bu ylym taryhynyň özboluşly ýygyndysy hasaplanýar. 2024-nji ýylda doglan gününiň 100 ýyllygy mynasybetli guralan çäreler bilen ýatlanjak Sezgin, ylym taryhynyň ähliumumy mirasdygyny subut eden işi bilen ýatda galar.