Hagia Sofiýada taryhy dikeldiş: Respublikan döwrüň iň giňişleýin dikeldilmegi doly tizlik bilen dowam edýär
Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý, Hagia Sofiýa metjidinde geçirilen respublikanyň taryhynda iň giňişleýin dikeldiş işlerine göz aýlady.
Medeniýet we syýahatçylyk ministrligi, dünýä arhitekturasynyň taryhynda seýrek duş gelýän eserleriň biri bolan Hagia Sofiýa metjidinde respublikanyň taryhynda iň uly we giňişleýin dikeldiş başlangyjy amala aşyrýar. Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý taryhy binada alnyp barylýan işleri gözden geçirdi we soňky tapgyr barada möhüm beýanatlar berdi. Türkiýäniň medeni mirasyny goramak baradaky tutanýerliligine ünsi çeken Ersoý, arheologiýadan başlap dikeldiş işlerine çenli, ýeňiji Mehmetiň tabşyran bu täsin gurluşyny geljek nesillere ygtybarly geçirmek üçin köp ugurlarda iş alyp barandyklaryny aýtdy.
haýallaşdyrmaýar
Dört basgançakly ägirt taslamanyň üç basgançagy üstünlikli tamamlandy
Hagia Sofiýany geljekde howpsuz alyp barmak üçin taýýarlanan toplumlaýyn gözleg, dikeldiş we dikeldiş taslamalary düýpli durmuşa geçirilýär. Statiki derňewlere laýyklykda, esasy gümmez we ýarym gümmezler üçin ýörite berkitme taslamalary taýýarlanyldy we Gorag Geňeşiniň razylygy bilen durmuşa geçirildi. Ministr Ersoý meýilleşdirilen 4 esasy tapgyryň 3-siniň üstünlikli tamamlanandygyny, birinji etapda bolsa III-iň üstünlikli tamamlanandygyny habar berdi. Mehmet , II. Selim , III. Myrat bilen Şazadalaryň mazary düýbünden abatlanyldy diýdi. Bu nukdaýnazardan mazar gümmezleriniň gurşun örtükleri täzelendi, hünärsiz materiallar arassalandy we agaç ýapyklar saklandy. Mundan başga-da, muwakkithan we başlangyç mekdebi dikeldildi, metjidiň günorta-günbataryndaky taharet meýdançasy gaýtadan işledildi we içerde guşlardan goraýan enjamlar oturdyldy.
haýallaşdyrmaýar
Minaradaky ýer titremelerine garşy polat ýaraglar we gümmezleri berkitmek
Dikeldişiň iň möhüm aýaklaryndan biri bolan ikinji tapgyryň bir bölegi hökmünde binanyň ýer titremesiniň howpsuzlygy ýokarlanýar. Demirgazyk-gündogar minarada geçirilen statiki derňewlerden soň, minaranyň belli bir beýiklige çenli gözegçilik astynda sökülendigini mälim eden Ersoý, mis finialdan bedene çenli alty hatar daşyň poslamaýan polat plitalar we çybyk ulgamlary bilen berk aýrylandygyny we berkidilendigini düşündirdi. Binanyň diwarlary georadar skanerleri we sanly modeller bilen skanirlenen wagtynda, demirgazyk-gündogar we günorta-gündogar basgançak diňlerinde tassyklanan berkitme taslamalary başlandy. Mermer penjire elementlerini abatlamak işleri asyl materialy gorap saklamak esasynda dowam edýär.
Esasy gümmeziň we ýarym gümmezleriň üstündäki işler, içerki täsin mozaikalara zeper ýetmeginiň öňüni almak üçin daşarky ýüzden doly ýerine ýetirilýär. Gurşun örtükleri aýrylanda gümmeziň möwsümleýin howa şertlerine täsir etmezligi üçin wagtlaýyn ýokarky örtük ulgamy oturdyldy. Mozaikany howpsuz goramak üçin jaýyň içinde ullakan skaf ulgamy guruldy.
haýallaşdyrmaýar
Näzik işler ybadatlary we saparlary bozmazdan ýerine ýetirilýär
Dikeldiş işleri dowam edýärkä ybadat üznüksiz dowam edip biler ýaly, dört esasy sütüne oturdylan ýörite polat platforma ulgamy oturdyldy. Şeýlelik bilen, raýatlar doga-dileglerini ýerine ýetirip bilerler we hünärmenler platformadaky çukurlarda mozaikany dikeltmegi dowam etdirip bilerler. Gümmeziň içindäki mozaikalaryň häzirki ýagdaýyny resminamalaşdyrmak üçin lazer gözlemek we fotogrammetriýa tehnologiýalary arkaly taryhy abatlaýyş işleri geçirildi.
haýallaşdyrmaýar
Işiň üçünji tapgyrynyň bir bölegi hökmünde galereýa poly myhmanlar üçin doly taýýarlandy. Gelip görýän ugurlar täzeden düzüldi we giriş we gonuş rampalary, wagtlaýyn giriş tuneli, bilet kabinalary, rentgen enjamlary we turniket ulgamlary oturdyldy. Galereýa polundaky mermer we agaç ýüzler arassalandy, taryhy demir ýollar berkidildi we guşlaryň girmeginiň öňüni almak üçin penjirelere gorag simleri goýuldy. Bu etapda infrastruktura, yşyklandyryş, howpsuzlyk kameralary we adatdan daşary ýagdaý habar beriş ulgamlary hem täzelendi. Dördünji tapgyryň çäginde içerde howpsuzlyk päsgelçilikleri we akustiki mata örtük programmalary geçirildi.
haýallaşdyrmaýar
Hagia Sofiýanyň syrly ýerasty dünýäsinde düýpli arassalamak
Dikeldiş işleri diňe bir ýeriň üstünde däl, eýsem Hagia Sofiýanyň syrly ýerasty tunellerinde-de doly tizlikde dowam edýär. Ministr Ersoý demirgazyk howlydaky gipogeum bölüminde we 1-5 aralygyndaky tunellerde gazuw-agtaryş işleriniň başlandygyny aýtdy. Wezir Bahçe we Batı Bahçe sebitleriniň ýerasty tunellerinde geçirilen arassalaýyş işleriniň 90 göterimi tamamlandy. Baty Bahçe sebitinde kesgitlenen 9 tunel desgasynyň köpüsiniň topragy arassalandy.
haýallaşdyrmaýar
Uzynlygy takmynan 56 metr bolan 2-nji meýdançada, 18 metrlik çyzykdaky zeper ýeten gümmezler asyl materiallara ýapyşyp abatlandy. Şonuň ýaly-da, Tunel-4 we Tunel-5-de gurluşyk zeperleri abatlandy we polat berkitmeler bilen berkitmek tamamlandy.
Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý eseriň esasy maksadyny şu sözler bilen jemledi: "Fatihyň taryhyna bolan ynamyny iň giňişleýin dikeltmegi amala aşyrdyk we Taňrynyň rugsady bilen bu ajaýyp gurluşy geljekki nesillerimize özboluşly metjit hökmünde diňläris we minarada jemlener we Gurhanda jemlener.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!