Häzirki zaman Hejaz demir ýoly: Taryhdan geljege, täze logistika koridory

Hijaz demir ýoly , Soltan II. Osman imperiýasy döwründe. Abdulhamid Hanyň görüşi bilen amala aşyrylan we Damaskdan Medinä çenli baryp ýetýän taryhy demir ýol. Häzirki wagtda bu möhüm gurluşyň durkunyň täzelenmegi gün tertibinde. Hünärmenler bu taslamanyň sebitdäki güýç deňagramlylygyny üýtgetmek we täze logistika koridorlaryny döretmek mümkinçiliginiň bardygyny mälim etdiler. Taslamanyň ilkinji ädimleri Türkiýe, Siriýa we Iordaniýa transport ministrlikleriniň arasynda gol çekilen özara düşünişmek memorandumy bilen edildi. Taslama, Türkiýanyň bar bolan demir ýol ulgamyny Siriýanyň Halap şäherine çenli giňeltmegi we 30 kilometrlik gutarnykly liniýanyň gurluşyny tamamlamagy maksat edinýär. Gyzyl deňze we ondan aňryk. Görjekdigini aýtdy. Bu ýagdaý üç ýurduň eksport mümkinçiligini artdyrsa-da, üstaşyr girdejilerini hem ep-esli ýokarlandyrar. Abdulhamidiň Hejaz demir ýol taslamasynyň üç esasy maksadyny düşündirdi. Ilki bilen, dini sebäplere görä musulmanlaryň Haj syýahatyny ýeňilleşdirmek maksat edinilipdi. Mekgä çenli uzaldylmagy meýilleşdirilýän bu liniýa Iýerusalime ulag bermek arkaly mukaddes ýerleri birleşdirmegi maksat edinýärdi.

Syýasy we ykdysady maksatlar

Taslamanyň ikinji maksady syýasy we yslam agzybirlik syýasatlaryny goldamakdy. Kurşunyň pikiriçe, Osmanly halyflyk syýasatlaryny ornaşdyrmak we bu demir ýol bilen yslam agzybirligine goşant goşmak meýilleşdirildi. Üçünjiden, demir ýol sebitleýin ösüşi höweslendirer diýlip garaşylýar. Damask bilen Medinäniň arasyndaky çyzyklar we gapdal ýollar sebäpli önümleriň giň geografiýada daşalmagy mümkindi, bu bolsa ykdysady işjeňligiň ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Sebitleýin we global täsirler

ORDAF-nyň prezidenti Kurşun taslamanyň tamamlanmagy bilen global hyzmatdaşlyga esaslanýan täze güýç merkeziniň döredilip bilinjekdigini aýtdy. Taslama, dünýä söwda ýoluna täze alternatiwa hödürlemek arkaly halkara bäsleşigini azaltmak mümkinçiligine eýe. Türkiye bu etapda täze koridoryň gurluşygynyň üstünde işläp başlandygyny mälim eden Aslanly, bu koridoryň Saud Arabystanyna we Aýlag ýurtlaryna söwda ýoluny hödürlejekdigini aýtdy. Bu baglanyşyklary häzirki zaman Hejaz demir ýoly taslamasy ýa-da Aýlag demir ýoly bilen birleşdirip bolýar. Anotherene bir möhüm maksat, Iordaniýanyň Aqaba portunyň üsti bilen Gyzyl deňze birikmek.

Gurluşyk we abatlaýyş işleri

Taslamanyň iň möhüm tapgyrlaryndan biri Siriýa-Iordaniýa liniýasynyň abatlanmagydyr. Aslanly, Siriýadaky demir ýol infrastrukturasynyň Halap şäherine çenli täzeden gurulmalydygyny aýtdy. Mundan başga-da, Damaskdan Iordaniýa çenli uzalyp gidýän liniýanyň Türkiýanyň goldawy bilen täzeden gurulmagy meýilleşdirilýär. Bu Siriýanyň ykdysadyýetiniň dikeldilmegine we logistika infrastrukturasynyň pugtalandyrylmagyna goşant goşar.

Strategiki integrasiýa we söwda ýollary

Aslanly Hejaz demir ýolunyň beýleki halkara söwda ýollary bilen integrasiýa potensialyna ünsi çekdi. Yrak bilen aragatnaşygyň gury ýer ýoly arkaly üpjün edilip bilinjekdigini we Ösüş ýoly taslamasy bilen integrasiýanyň mümkindigini aýtdy. Bu, Uzak Gündogaryň, Merkezi Aziýanyň, Kawkazyň, Eastakyn Gündogaryň we Pars aýlagynyň sebitleriniň söwda ýollaryny Türkiýe we Siriýa arkaly birleşdirmäge mümkinçilik döredip biler. Dürli koridorlaryň birleşdirilmegi we sinhronlaşdyrylmagy transport çykdajylaryny azaltmak we daşalýan harytlaryň mukdaryny artdyrmak mümkinçiligine eýe.

1900-nji we 1908-nji ýyllar aralygynda Osman döwründe gurlan Hejaz demir ýoly gysga wagtyň içinde harby, ykdysady we sosial täsirleri döretdi. Damaskdan Medinä çenli uzalyp gidýän liniýa 1908-nji ýylda, gurluşyk işleri 1900-nji ýylda başlandy. Taryhy ähmiýetinden başga-da, taslama häzirki wagtda möhüm maddy-tehniki we strategiki ähmiýete eýe.