HPG-dan möhüm global ykdysadyýet hasabaty: Ösüş çaklamalary aşaklygyna täzeden seredildi

Halkara Walýuta Gaznasy (HPG) Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlylygyň we konflikt töwekgelçiliginiň kölegesinde taýýarlanan "Uruş we tehnologiýa çatrygyndaky global ykdysadyýet" atly Bütindünýä ykdysady dünýägaraýyş hasabatyny täzeledi. Dünýä bazarlarynda ýakyndan yzarlanylýan hasabatda makroykdysady deňagramlylygyň uruş ssenarileriniň we tehnologiki üýtgemeleriň täsiri astynda üýtgedilýändigi nygtalýar.

Geosyýasy töwekgelçilikleriň we emeli intellektiň çäginde global ösüş

Hasabatda dünýädäki ykdysady ösüş çaklamasy şu ýyl 3,1 göterimden 3 göterime çenli azaldy. HPG-nyň analitikleri dünýä ykdysadyýetiniň 2026-njy ýylda 3 göterim, 2027-nji ýylda 3,4 göterim ösjekdigini çaklaýarlar. Bu ösüş depginleriniň 2024-2025-nji ýyllar aralygynda hasaba alnan ortaça 3,5 göterim ösüşden yza galýandygy bellärliklidir. Aprel aýynda çap edilen çaklamalarda dünýä ykdysadyýetiniň şu ýyl 3,1 göterim, indiki ýyl bolsa 3,2 göterim ösjekdigi çaklanyldy.

Ykdysadyýetdäki bu ortaça haýallygyň aňyrsynda Eastakyn Gündogardaky urşuň ýaramaz täsirleri bilen emeli intellekt tehnologiýalarynyň çalt ösmegi bilen döredilen oňyn tizligiň arasynda deňagramlylyk gözlemek ýatyr. Hasabatda, tehnologiki gymmatlyklar zynjyryndaky ýagdaýyna baglylykda ýurtlaryň bu prosese başgaça täsir edýändigi we global sözbaşy inflýasiýasynyň 2025-nji ýylda 4,1 göterimden 2026-njy ýylda 4,7 göterime çenli ýokarlanmagyna we 2027-nji ýylda 3,9 göterime çenli azalmagyna garaşylýandygy aýdylýar. Bu 2024-nji ýylyň başyndan bäri dowam edýän dezinflýasiýa prosesiniň arakesme döwrüne girendigini görkezýär.

Ösen ýurtlaryň we ägirt ykdysadyýetleriň ýol kartasy

HPG-nyň hasabatynda ýurtlaryň ösüş çaklamalaryna möhüm täzelenmeler girizildi. Ösen ýurtlaryň öňdebaryjysy bolan ABŞ ykdysadyýetine şu ýylky ösüş garaşyşy 2,3 göterim derejesinde saklansa-da, indiki ýyl üçin çaklama 2,1 göterimden 2,2 göterime çenli ýokarlandy. Beýleki tarapdan, ozewro zonasynyň ösüş çaklamasy şu ýyl 1,1 göterimden 0,9 göterime çenli azaldy, indiki ýyl bolsa 1,2 göterim derejesinde saklandy.

Europeewropanyň öňdebaryjy ykdysadyýetlerinden biri bolan Germaniýanyň ösüş çaklamasy şu ýyl 0.8 göterimden 0.7 göterime, indiki ýyl bolsa 1,2 göterimden 1 göterime çenli azaldy. Bu ýyl Fransuz ykdysadyýetiniň ösüş garaşyşy 0,9 göterimden 0,6 göterime çenli azalsa-da, indiki ýyl çaklamasy 0,9 göterim derejesinde saklandy. Italiýa üçin ösüş garaşyşlary şu ýyl we indiki ýyl üçin 0,5 göterim, Ispaniýa üçin degişlilikde 2,1 göterim we 1.8 göterim derejesinde saklandy. Angliýanyň ykdysadyýeti üçin ösüş çaklamasy şu ýyl 0,8 göterimden 1 göterime çenli ýokarlandy, indiki ýyl bolsa 1,3 göterimde saklandy. Kanadanyň şu ýylky ösüş çaklamasy 1,5 göterimden 1,1 göterime, indiki ýylky çaklama 1,9 göterimden 1,7 göterime çenli täzeden seredildi. Economyaponiýanyň ykdysadyýeti üçin ösüş çaklamasy şu ýyl üçin 0,7 göterimden 0,6 göterime çenli azaldy, indiki ýyl bolsa 0,6 göterimden 0,7 göterime çenli ýokarlandy.

Hytaýyň, Türkiýäniň we ösýän ýurtlaryň geljegi

Ösýän ykdysadyýetler tarapynda Hytaýyň ösüş garaşyşy şu ýyl 4,4 göterimden 4,6 göterime, indiki ýyl bolsa 4 göterimden 4,1 göterime çenli ýokarlandy. Hindistan -yň şu ýylky ösüş çaklamasy 6,5 göterimden 6,4 göterime çenli azaldy, indiki ýylky çaklama bolsa 6,5 göterimden 6,7 göterime çenli ýokarlandy. Russiýanyň ykdysadyýetiniň ösüş garaşyşy şu ýyl we indiki ýyl 1,1 göterim derejesinde saklandy. 28-nji fewralda ABŞ we Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylan hüjümleriň nyşany bolan Eýranyň ykdysadyýetiniň şu ýyl 5,4 göterim azalmagyna we 2027-nji ýylda 2,9 göterim ösmegine garaşylýar. Aprel aýynda Halkara Pul Gaznasy Eýranyň şu ýyl 6,1 göterim azaljakdygyny we indiki ýyl 3,2 göterim ösjekdigini çaklady.

Türk ykdysadyýetine garaşylýanlar hem hasabatda täzelendi. Şoňa görä-de, türk ykdysadyýetiniň şu ýyl 2,9 göterim, indiki ýyl bolsa 3,6 göterim ösjekdigi çak edilýär. HPG aprel aýynda paýlaşan çaklamalarynda 2026-njy ýylda türk ykdysadyýetiniň 3,4 göterim, 2027-nji ýylda 3,5 göterim ösjekdigini çaklady. Bu täze maglumatlar Türkiýanyň global üýtgemeler sebäpli ösüş ýoluny dowam etdirmäge synanyşýandygyny görkezýär.