IDA döwri we Eastakyn Gündogarda nebit krizisi: ABŞ-nyň taryhy hüjüminden soň bahalar ýokarlandy

energyakyn Gündogardan gyzgyn konflikt baradaky habarlar global energiýa bazarlaryny sarsdyrdy. ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) Eýrana degişli möhüm harby desgany nyşana alandan soň, nebitiň bahasy partlady. “Brent” nebitiniň barrel bahasy 19.59-da 80,65 dollara ýetdi we ýapylýan wagt bilen deňeşdirilende takmynan 6,1 göterim ýokarlandy. Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebiti bir wagtyň özünde 75,69 dollara satyldy. Geçen gün 76.01 dollar bilen ýapylan we günüň dowamynda 79,44 dollara çykan nebitiň bahasynyň bu düýpli ýokarlanmagy, dünýä bazarlarynda geosyýasy töwekgelçilik düşünjesini iň ýokary derejesine çykardy.

ABŞ-dan taryhy göçüm: Kamikaze IDA ilkinji gezek ulanylýar

Bu beýik hereketiň aňyrsynda harby tehnologiýa taryhynda möhüm ähmiýete eýe. CENTCOM tarapyndan berlen resmi beýanatda ABŞ goşunynyň ilkinji gezek deňze hüjüm etmek maksady bilen kamikaze pilotsyz deňiz ulagyny (IDA) ulanyp, Eýranda suwasty gämi we gämi hyzmat ediş desgasyny gönüden-göni nyşana alandygy mälim edildi.

Hüjümleriň düýn irden başlandygy we bütin gije güýçli dowam edendigi habar berildi. ABŞ-nyň bu ädiminden ar almak üçin Eýran Aýlag sebtindäki Kuweýt, Bahreýn we Iordaniýadaky goňşularyna garşy hüjümleri amala aşyrdy. Özara hereketler sebitdäki harby hereketi iň ýokary derejä çykardy.

Trump-dan açyk habar: Hormuz bogazy açyk galar

Dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump sosial media hasabynda gaty açyk we gödek beýanat berdi. Global nebit söwdasy üçin iň möhüm tranzit nokady bolan Hormuz bogazy barada Trump: "Hormuz bogazy açyk we Eýran bilen ýa-da bolmasa açyk bolar"

ABŞ tarapyndan başlanan harby sanksiýalaryň "Eýranyň gabawy" ady bilen güýje girendigini mälim eden Trump, diňe Eýranyň adyndan işleýän gämileriň we müşderileriň Bosfor kenaryna girmeginiň we çykmagynyň öňüni alýandygyny we beýleki global söwda gämileri üçin geçiş howpsuzlygynyň üpjün ediljekdigini aýtdy.

Eýrandan gorkuzma: Goşulyşmaga ýol bermeris

Eýran tarapynyň ABŞ-nyň bu gabawyna beren jogaby gijä galmady. Eýranyň medaragly Güýçleriniň söweşi utgaşdyrýan iň ýokary operasiýa bölümi bolan Hatem al-Anbiýa Merkezi merkezi berk beýanat berdi. Tähran administrasiýasy ABŞ-nyň Hormuz bogazyndaky özygtyýarly ýerlerine goşulyşmagyna hökman ýol bermejekdiklerini mälim etdi.

Iki döwletiň arasyndaky bu göni dartgynlyk global energiýa koridorlarynyň howpsuzlygyna howp salýan bolsa-da, hünärmenler nebitiň bahasynyň ýokarlanmagynyň harby ösüşler sebäpli dowam edip biljekdigini duýdurýarlar.