BDA dövrü və Yaxın Şərqdə neft böhranı: ABŞ-ın tarixi hücumundan sonra qiymətlər yüksəldi

Qlobal enerji bazarları Yaxın Şərqdən qaynar münaqişə xəbərləri ilə sarsıldı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) İrana məxsus kritik hərbi obyekti hədəf almasından sonra neftin qiymətləri partlayıb. Brent markalı neftin barel qiyməti 19,59-da bağlanış vaxtı ilə müqayisədə təxminən 6,1 faiz rekord artımla 80,65 dollara çatıb. West Texas Intermediate (WTI) markalı xam neftin bir barreli eyni vaxtda 75,69 dollara satılıb. Ötən günü 76,01 dollarla bağlayan və gün ərzində 79,44 dollara qədər yüksələn neftin bu kəskin bahalaşması qlobal bazarlarda geosiyasi risk qavrayışını pik həddinə çatdırıb.

ABŞ-dan tarixi Hərəkət: Kamikadze IDA İlk Dəfə İstifadə Edildi

Bu böyük hərəkatın arxasında hərbi texnologiya tarixində kritik bir ilk dayanır. CENTCOM-un verdiyi rəsmi açıqlamada ABŞ ordusunun ilk dəfə olaraq dənizdə hücum məqsədi ilə kamikadze pilotsuz dəniz vasitəsi (IDA) istifadə edərək, İrandakı sualtı qayıq və gəmi texniki xidmət obyektini birbaşa hədəfə aldığı bildirilib.

Hücumların dünən səhər saatlarında başladığı və gecə boyu intensiv şəkildə davam etdiyi bildirildi. ABŞ-ın bu addımına cavab olaraq İran səhər saatlarında Körfəz bölgəsindəki qonşuları Küveyt, Bəhreyn və İordaniyanı hədəf alan hücumlar həyata keçirib. Qarşılıqlı hərəkətlər regionda hərbi mobilliyi ən yüksək səviyyəyə qaldırdı.

Trampdan aydın mesaj: Hörmüz boğazı açıq qalacaq

Gərginliyin artması ilə ABŞ prezidenti Donald Tramp sosial media hesabından çox açıq və sərt açıqlamalar verib. Qlobal neft ticarəti üçün ən kritik tranzit nöqtəsi olan Hörmüz boğazı ilə bağlı Tramp deyib: “Hörmüz boğazı açıqdır və İranla və ya İransız açıq qalacaq”.

ABŞ-ın başlatdığı hərbi sanksiyaların "İran blokadası" adı altında qüvvəyə mindiyini bildirən Tramp, Boğaza yalnız İran gəmilərinin və İran adından fəaliyyət göstərən müştərilərin girib-çıxmasının qarşısının alındığını, digər qlobal ticarət gəmiləri üçün keçid təhlükəsizliyinin təmin ediləcəyini vurğulayıb.

İrandan hədə-qorxu: Biz müdaxiləyə icazə verməyəcəyik

İran tərəfinin ABŞ-ın bu blokadasına cavabı gecikməyib. İran Silahlı Qüvvələrinin müharibəni koordinasiya edən ən yüksək əməliyyat bölməsi olan Hatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı sərt bəyanat yayıb. Tehran administrasiyası ABŞ-ın Hörmüz boğazındakı suveren ərazilərinə müdaxiləsinə qətiliklə icazə verməyəcəklərini açıqlayıb.

İki güc arasındakı bu birbaşa gərginlik qlobal enerji dəhlizlərinin təhlükəsizliyini təhlükə altına qoysa da, ekspertlər neft qiymətlərindəki yüksəlişin hərbi proseslərlə bağlı davam edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.