IEA hasabaty: Eastakyn Gündogar dartgynlygy global nebit üpjünçiligini azaltdy

Halkara Energetika Guramasy (IEA) tarapyndan çap edilen iň soňky hasabatda global nebit üpjünçiliginiň ep-esli azalandygyny görkezýär. Eastakyn Gündogardaky gapma-garşylyklar we Hormuz bogazyndaky çäklendirmeler sebäpli aprel aýynda nebit üpjünçiligi günde 1,8 million barrele çenli azaldy we 95,1 million barrele ýetdi. Bogazyň ýapylmagy sebäpli sebitden eksport ep-esli derejede bozuldy, OPEK + toparynyň önümçiligi uruşdan öňki döwür bilen deňeşdirilende günde 11,9 million barrele çenli azaldy. OPEK + toparynyň önümçiligi günde 1,9 million barrele çenli azaldy we 40,1 million barrele ýetdi. Beýleki tarapdan, OPEK däl ýurtlar aprel aýynda çäkli dikeliş görkezdi we 90 müň barrele çenli artmak bilen bir günde 54,9 million barrele ýetdi. Şeýle-de bolsa, bu ýurtlaryň önümçiligi konfliktiňkä garanyňda has pes derejededir.

Aýlag ýurtlarynyň eksportyndaky üýtgeşmeler

Aýlag ýurtlarynyň nebit eksporty geçen aý bilen deňeşdirilende aprel aýynda her gün 1,9 million barrele çenli ýokarlanyp, 10,5 million barrele ýetdi. Saud Arabystany, BAE, Yrak we Eýran Hormuz bogazyny ulanman eksportyny artdyrdy we günde umumy mukdary 1,3 million barrele ýetdi. Şeýle-de bolsa, uruş başlanaly bäri Eastakyn Gündogar aýlag sebtiniň umumy nebit önümçiligi 45% azaldy we 17,6 million barrele ýetdi.

Hormuz bogazynyň ýapylmagy

Hormuz bogazynyň ýapylmagy ABŞ bilen Eýranyň arasynda gepleşikler dowam edýärkä ep-esli näbellilik döretdi. Bogaz iýun aýynyň başyna çenli ýapyk bolar we eksportyň kadaly ýagdaýa gelmegi üçin birnäçe aý gerek bolar diýlip çaklanylýar. Bu, Eastakyn Gündogarda nebit önümçiliginiň düýpli dikeldilmeginiň wagt aljakdygyny görkezýär.

Geljekki üpjünçilik çaklamalary

IEA hasabatynda energiýa infrastrukturasyna ýetirilen zyýanyň çaklamalara goşulýandygy aýdylýar. Şeýle-de bolsa, üpjünçiligiň we dikeldiş işiniň hakyky göwrüminiň has anyk maglumatlar bilen ýüze çykjakdygy we çaklamalara täzeden seredilip bilinjekdigi nygtalýar. Maý aýynda global nebit üpjünçiliginiň günde 530 müň barrele çenli azaljakdygy we 94,5 million barrele çenli azaljakdygy we 2026-njy ýylyň üçünji çärýeginden kem-kemden dikelişiň başlanjakdygy çak edilýär.

Netije we geljekdäki garaşyşlar

IEA-nyň hasabaty dünýä energiýa bazarynda çynlakaý üýtgemeleriň bardygyny we Eastakyn Gündogardaky syýasy dartgynlygyň üpjünçilige möhüm täsir edýändigini görkezýär. Öňümizdäki aýlarda Hormuz bogazynyň açylmagy we gepleşikleriň tamamlanmagy bilen üpjünçiligiň deňagramlaşmagyna garaşylýar. Şeýle-de bolsa, bu prosesde täze ösüşler we bolup biläýjek näbellilikler bazarlarda ünsli gözegçilik edilmeli faktorlar hökmünde tapawutlanýar.