Howanyň üýtgemegi göçüp barýan guşlaryň ugruny üýtgedýär

Türkiýede guşlaryň göçmegi howanyň üýtgemeginiň täsiri bilen täze bir ölçege eýe bolýar. Strategicurduň strategiki nokatlarynda geçirilen guşlary jyňňyrdatmak boýunça gözlegler göçüp barýan guşlaryň ugurlaryndaky üýtgeşmeleri has görnükli edýär. Ankaradaky Eýmir guşlary jaň ediş bekedi bu üýtgeşmelere gözegçilik etmek üçin möhüm merkez hökmünde tapawutlanýar. Bu amallar guşlaryň migrasiýa syýahatyna gözegçilik etmäge mümkinçilik berýän bolsa-da, howanyň üýtgemeginiň täsirlerini hem açýar. Specialörite halkalar bilen yzarlanýan guşlaryň saglyk ýagdaýy yzygiderli barlanýar.

Howanyň üýtgemegi we göç ýollarynyň üýtgemegi

Bu ýyl adatdan daşary agyr howa şertleri göçüp barýan guşlaryň özüni alyp barşyna ep-esli derejede täsir etdi. Möwsümleýin çalşyklar we durnuksyz howa şertleri guşlaryň göçüp barýan ýollaryndaky iýmit çeşmeleriniň azalmagyna sebäp boldy. Howanyň agyrlygy sebäpli mör-möjekler, hozlar we miweler ýaly iýmitler azaldy, guşlar ýeterlik iýmitlenmändigi sebäpli ýag we myşsa ätiýaçlyklary azaldy.

Uzak möhletli maglumatlaryň ähmiýeti we howa krizisiniň täsiri

Dos. Ankara uniwersitetiniň biologiýa kafedrasynyň ylym fakultetiniň professory. Doktor Arzu Gürsoý Ergen bir ýyllyk maglumatlaryň howanyň üýtgemeginiň täsirini doly görkezmejekdigini, ýöne köp ýyllap dowam eden maglumatlaryň bu meselede has anyk netijeleri berip biljekdigini aýtdy. Bu ýyl başdan geçirilýän üýtgeýän howa şertleri göçüp barýan guşlara has görnükli täsir galdyrdy we bu jaň jaňlarynda anyk maglumatlar bilen goldanyldy.

Göçüp barýan guşlaryň we marşrutlaryň ömri

Ergen jaň jaňlarynyň göçüp barýan guşlaryň ömri we migrasiýa ugurlaryna gözegçilik etmekde möhüm maglumatlary berýändigini aýtdy. Bu ýyl 2019-njy ýylyň ýazynda jaň edilen gamyş söweşijisiniň yzyna alynmagy guşuň azyndan 9 ýaşyndadygyny görkezýär. Bu görnüşiň ortaça ömri 1 ýyldan 5 ýyla çenli üýtgese-de, ýüze çykarylan bu maglumatlar Türkiýe üçin örän gymmatlydyr. Her hepde dürli toparlaryň gatnaşýan bu gözleglerinde, guşlar torlardan alynýar, gün dogandan başlap yzygiderli barlanýar we duralga getirilýär. Bu ýerde geçirilen jaň amallaryndan başga-da dürli ölçeg we nusga alma gözlegleri hem geçirilýär.

Howanyň üýtgemeginiň guşlara uzak möhletleýin täsiri

Gowşak hasaplanýan guşlar belli bir wagt stansiýada saklanýar we zerur tehniki hyzmat topar tarapyndan amala aşyrylýar. Howanyň üýtgemeginiň guşlara edýän täsirine düşünmek üçin köp ýyllyk maglumatlary ýygnamaly. Bu gözlegler göçüp barýan guşlaryň ýaşaýan ýerlerini we göçüp barýan ýollaryny goramak üçin möhümdir.

Howanyň üýtgemegi göçüp barýan guşlara ep-esli täsir etse-de, bu ýagdaýyň geljekdäki täsirlerine has gowy düşünmek üçin uzak möhletleýin gözlegler we jaň gözlegleri dowam etmeli. Bu maglumatlar, klimat krizisiniň tebigata ýetirýän täsirlerine düşünmäge we olara garşy durmaga kömek edip biler.