Ilatyň gorkunç azalmagy 2064-nji ýyl üçin çaklama

Ylmy dünýä, ilatyň geljegi barada oňaýsyz bir proýekt hödürledi. 2064-nji ýyla çenli dünýä ilatynyň ep-esli azalmagynyň mümkindigi öňe sürülýär. Şeýlelik bilen, bu mümkin bolan ssenariýanyň aňyrsynda haýsy faktorlar bar? Bu soraglaryň jogaby, soňky 12 müň ýylyň ilatynyň maglumatlaryny öwrenýän giňişleýin gözlegde gizlenýär.

Senagat rewolýusiýasy we ilatyň partlamagy

Dünýä ilaty müňlerçe ýyl bäri gaty haýal köpeldi. Imperiýalaryň ösmegi we ýykylmagy, obalaryň şäherlere öwrülmegi ýaly wakalar bu haýal ösüşe uly täsir etmedi. Şeýle-de bolsa, Senagat rewolýusiýasy we lukmançylyk, energiýa, oba hojalygy we tehnologiýa ösüşleri täze eýýamy başlady. Bu täzelikler adam ilatynyň görlüp-eşidilmedik derejede köpelmegine sebäp boldy. Gözlegleriň iň haýran galdyryjy netijesi, dünýä ilatynyň 2064-nji ýyla çenli ýarym esse azalmagy mümkin iň erbet ýagdaý . Eartheriň göterijilik ukybyny kesgitleýän çeşme çäklendirmeleri güýje girse, ilatyň çynlakaý azalmagy mümkin diýlip çaklanylýar. Bu, adamzadyň ösüş hekaýasynyň pikirlenmekden has çylşyrymlydygyny görkezýär.

Planetanyň we ilatyň ösüşiniň çäkleri

Gözleg, migrasiýa, dogluş derejesi, ykdysady üýtgeşmeler we howa syýasaty ýaly faktorlara däl-de, eýsem taryhda adam ilatynyň köpelýän umumy düzgünlerine sorag berýär. Alymlaryň pikiriçe, iýmit, energiýa we suw ýaly çeşmeleriň kuwwaty ösüş üçin tebigy çäk döredýär. Ilatyň partlamasy, esasanam senagat rewolýusiýasyndan soň, taryhda görlüp-eşidilmedik döwür hasaplanýar.

'Kyýamat nokady' we geçmiş modelleri

Ilat modelleri hem geçmişde jedel döretdi. 1798-nji ýylda Tomas Malthus ilatyň çalt artjakdygyny öňe sürdi we Belgiýanyň matematigi Pýer Fransua Werhulst çäkli çeşmeler sebäpli ösüşiň haýallaşjakdygyny öňe sürdi. 1960-njy ýylda Heinz fon Foerster we onuň topary 2026-njy ýylda “apokalipse” ýetip boljakdygy barada jedelli tezis öňe sürdüler. Täze gözleg bu dürli modellere bir üçegiň aşagynda baha bermegi maksat edinýär.