Işden boşadylan 5 leýtenantyň konstitusiýa kazyýetiniň arzasy ret edildi

Konstitusiýa kazyýeti (AYM) 2024-nji ýylyň 30-njy awgustynda Milli Goranmak Uniwersitetiniň Harby akademiýasynyň gutardyş dabarasynda gylyç kasam edendikleri sebäpli düzgün-nyzam derňewine sezewar edilen 5 leýtenantyň garşysyna karar berdi. Lander güýçleri serkerdeliginiň ýokary düzgün-nyzam geňeşiniň 2025-nji ýylyň 16-njy ýanwaryndaky karary.

Leýtenantlary işden aýyrmak prosesi nähili ösdi?

Lander güýçleri serkerdeliginiň Discipokary düzgün-nyzam geňeşi tarapyndan berlen "medaragly güýçlerden aýralyk jezasy" 2025-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda çap edildi we resmi boldy. Soralýan düzgün-nyzam prosesi, gutardyş dabarasyndan soň geçirilen kasam dabarasynda gylyçdan soň başlandy.

Näme üçin Konstitusiýa kazyýeti ýol berilmezlik barada karar berdi?

Konstitusiýa kazyýetiniň 2-nji bölümi 3-nji komissiýa leýtenantlaryň adalatly kazyýet hukugynyň bozulandygyny öňe sürüp, şahsy ýüz tutmasyny gözden geçirdi. Kazyýet 2026-njy ýylyň 6-njy noýabrynda çykaran kararynda düzgün bozmalar baradaky aýyplamalara Adam hukuklary baradaky Europeanewropa konwensiýasynyň (ECHR) 6-njy maddasynyň çäginde baha berip bolmajakdygyny aýtdy. Arza Konstitusiýanyň we AHHG-nyň umumy gorag çäginiň çäginde däldigini aýdyp, konstitusiýa kazyýeti bu meseläniň ýurisdiksiýanyň ýoklugy sebäpli kabul edilip bilinmejekdigini anyk kesgitledi. Synag çykdajylary dalaşgärlere galdyrylmaly diýen karara gelindi.

Harby akademiýany gutarandan soň gylyç kasam edendikleri sebäpli Türk medaragly Güýçlerinden boşadylan bäş leýtenant, olara garşy temmi kararynyň bikanundygyny öňe sürüp, Konstitusiýa kazyýetine getirdi. Konstitusiýa kazyýeti 2026-njy ýylyň 6-njy noýabrynda çykaran karary bilen bu meselä ýurisdiksiýanyň ýoklugy sebäpli arzany ret etdi we işini tamamlady.

Konstitusiýa kazyýetine şahsy ýüz tutmak, konstitusiýada kepillendirilen esasy hukuklaryň we azatlyklaryň jemgyýetçilik güýji tarapyndan bozulandygy baradaky aýyplama bilen ulanylýan hukuk mehanizmidir. Kazyýetiň "ýol berilmezligi" karary, arzanyň kazyýetiň ygtyýaryna girmeýändigini ýa-da kazyýet talaplaryna laýyk gelmeýändigini, içerki kararlaryň bu karardan soň tükenendigini aňladýar.

Konstitusiýa kazyýetiniň ret etmek karary nämäni aňladýar?

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, leýtenantlary işden aýyrmak üçin düzgün-nyzam işiniň kazyýet tarapyndan konstitusiýa hukuklarynyň çäginde gözden geçirilmejekdigini aňladýar. Bu ýagdaý, kazyýetiň ygtyýarlyklarynyň çäklerini we administratiw düzgün-nyzam temmilerine garşy aýry-aýry arzalar meselesinde tematiki çäklendirmelerini açyk görkezýär.

Düzgün-nyzam jezasyny alan işgärlere näme garaşýar?

Konstitusiýa kazyýetiniň bu kesgitli karary şuňa meňzeş düzgün-nyzam derňewlerini geçirýän ýa-da işden aýrylýan beýleki harby işgärlere görelde bolup biler. Arza berijileriň kazyýet çykdajylaryny öz üstlerine alýandyklary, maliýe jogapkärçiliginiň şuňa meňzeş kazyýet işlerinde arza berijä degişlidigini ýene bir gezek ýatladýar.