Kanadanyň söweş flotunda täze F-35 hereketi: 45 bölümiň täze talaplary gün tertibinde

Kanadanyň harby awiasiýa flotuny döwrebaplaşdyrmak strategiýasynda möhüm bir pursat gazanyldy. ABŞ-nyň metbugatynda öňe sürülýän maglumatlara görä, Ottawa administrasiýasy ozal togtadylan ýa-da başga ýollar gözleýän F-35 söweş uçarlaryny satyn almak maksatnamasyna gaýtadan ünsi jemläp biler. Bu kontekstde Kanadanyň ABŞ-dan takmynan 45 F-35 söweş uçary satyn alyp biljekdigi öňe sürülýär.

Kanadanyň asyl 88 F-35 meýilnamasy we ösüşleri

Kanada ABŞ bilen 2023-nji ýylda howa goranyş güýjüni ýokarlandyrmak üçin taryhy şertnama baglaşdy. Takmynan 19 milliard Kanada dollary bolan bu ägirt uly şertnamada 88 F-35A kysymly söweş uçary satyn alynmagy göz öňünde tutulypdyr. Ilkinji gowşuryş 2026-njy ýylda amala aşyrylmalydy. Şeýle-de bolsa, Ottawa bilen Waşingtonyň arasyndaky soňky syýasy we söwda dartgynlygy bu milliardlarça dollarlyk harby programmanyň ýene-de stoluň üstünde goýulmagyna sebäp boldy.

Kanadanyň Goranmak ministri Deýwid MakGuinti 2026-njy ýylyň aprelinde eden çykyşynda F-35 satyn alyş meýilnamasynyň henizem içgin gözden geçirilýändigini we halkara arenasyndaky beýleki alternatiwalaryň hem gözden geçirilýändigini aýtdy. Bu sözler, Kanadanyň F-35 programmasyny doly ýa-da bölekleýin terk edip biljekdigi baradaky çekişmelere itergi berdi.

F-35 bilen Şwesiýanyň Gripeniniň arasynda möhüm saýlaw

Şwesiýanyň önümçiligi Gripen söweş uçarlary Kanadanyň howa güýçlerini döwrebaplaşdyrmak prosesinde iň güýçli alternatiwalaryň biri hökmünde öňe çykdy. Geçen ýylyň maý aýynda metbugatda çap edilen aýyplamalarda Ottawanyň 30 F-35 kysymly we takmynan 60 Gripenden ybarat garyşyk howa flotuny döretmegi meýilleşdirýändigi aýdylýar. Bu talaplar Kanada hökümeti tarapyndan resmi taýdan tassyklanmasa-da, harby koridorlarda çynlakaý wariant hökmünde gürleşilmegini dowam etdirdi.

ABŞ habar beriş serişdelerinde 45 F-35 kysymly uçar satyn almak baradaky iň soňky talap Kanadanyň goranyş strategiýasynda täze deňagramlylygyň döredilip bilinjekdigini görkezýär. Bu ädim garyşyk flotuň görnüşi ýa-da gönüden-göni F-35-e gönükdirilen gurluşyň ileri tutuljakdygy baradaky meseläni ýene gün tertibine getirdi.

Bäşinji nesil tehnologiýasy we NORAD howa gorag hyzmatdaşlygy

Kanadanyň howa güýçleri ABŞ bilen bilelikde Demirgazyk Amerikanyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin Demirgazyk Amerikanyň Aerokosmiki Goranmak Serkerdeliginiň (NORAD) missiýalarynda işjeň rol oýnaýar. Bu nukdaýnazardan, iki ýurduň bilelikdäki operasiýa ukyplaryny iň ýokary derejede saklamagy üçin F-35 uçarlarynyň birleşdirilmegi möhüm ähmiýete eýe.

Kanadanyň karar tapgyry: Garyşyk flot ýa-da forma?

Ottawanyň hökümeti häzirki wagtda iki esasy ýol kartasyna ünsi jemleýär. Birinji wariant, häzirki 88 F-35 programmasyna täzeden garamak bilen dowam etmek; Ikinji wariant, F-35 we Europeanewropa söweş uçarlaryny birleşdirýän gibrid flot gurluşyny döretmekdir. ABŞ-nyň metbugatynda 45 sany täze F-35 kysymly uçaryň öňe sürülmegi bu kararsyzlygy janlandyrar. Şeýle-de bolsa, resmi satyn alyş karary we gol çekilen şertnama ýoklugy sebäpli, bu san häzirlikçe mümkinçilige seredilmeli.