Kataryň öňki emiri Şeýh Hamad bin Halifa Al Tani 74 ýaşynda aradan çykýar

Kataryň emiri tarapyndan berlen resmi beýanatda ýurduň häzirki zaman özgerişlerine ýolbaşçylyk eden we häzirki Emir Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani iň kakasy Şeh Hamad bin Halifa Al Tani -iň 74 ýaşynda aradan çykandygy habar berildi.

Emirlik Geňeşi tarapyndan neşir edilen gynanç hatynda şu sözler ulanyldy: "Taňrynyň islegine we hökümine boýun bolmak bilen biziň ýurdumyz uly ýitgi çekdi. Goý, Taňry oňa rehim etsin. Alyhezreti Şeýh Hamad bin Halifa Al Tani şu gün irden aradan çykdy."

Şeýh Hamad bin Halifa Al Tani liderlik wezipesini 1995-nji ýylda, 2013-nji ýyla çenli dowam etdirdi. Bu döwürde Kataryň keşbini üýtgeden we ýurduň diplomatik we ykdysady kuwwatyny dünýä derejesinde ýokary derejä çykaran reformalar amala aşyryldy. Esasanam suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) önümçiligine goýlan strategiki maýa goýumlary sebäpli Katar dünýäde iň uly LNG eksportçylarynyň birine öwrüldi.

Katary global güýje öwüren taryhy özgertmeler

Şeýh Hamadyň häkimiýet başynda bolan döwri Katar üçin altyn asyr boldy. 1996-njy ýylda global ýaýlym düşünjesini üýtgeden Al Jazeera telewideniýesi döredildi. 2004-nji ýylda ýurduň ilkinji hemişelik konstitusiýasy güýje giren mahaly ýerli häkimlik saýlawlary ilkinji gezek geçirildi. Bu saýlawlar aýallaryň hem ses bermek, hem-de saýlanmak hukugyny gazanan taryhy öwrülişik pursaty boldy.

Katar, Şeýh Hamadyň öňdengörüjilikli ýolbaşçylygy sebäpli sport dünýäsinde-de yz galdyrdy. 2022-nji ýyldaky FIFA dünýä çempionatyna ýer eýeçiligini etmek bilen, bu ägirt guramany guran ilkinji Middleakyn Gündogar ýurt boldy. Şeýh Hamad, ýaryşyň açylyş oýnunda stendleri dolduran müňlerçe adam tarapyndan uly joşgun bilen garşylandy.

Şeýh Hamad 2013-nji ýylda öz wezipesinden meýletin ýüz öwürdi we dolandyryşy şol wagt 33 ýaşyndaky ogly Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani tabşyrdy.

Aýlagda taryh döreden gansyz köşk agdarylyşygy

Şeýh Hamad bin Halifa Al Tani häkimiýetiniň ýokarlanmagy Aýlag monarhiýalarynyň taryhynda iň adatdan daşary wakalardan biri hasaplanýar. Hamad 1995-nji ýylyň 27-nji iýunynda gansyz köşk agdarylyşygynda häkimiýet başyna geldi, kakasy Emir Şeýh Halifa bin Hamad Al Tani Şweýsariýada. Bu prosesde hiç hili gapma-garşylyk ýa-da adam ýitgisi bolmady.

Döwrüň täji şazadasy Şeýh Hamad, Al Tani dinastiýasynyň öňdebaryjy şahsyýetleriniň we howpsuzlyk býurokratiýasynyň doly goldawy bilen öz emirligini yglan etdi. 1996-njy ýylda kakasyny häkimiýete getirmegi meýilleşdirýän garşylykly synanyşyk Kataryň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan öňüni aldy. Doha administrasiýasy bu inisiatiwanyň arkasynda käbir sebit güýçleriniň bardygyny öňe sürdi.

Döwlet agdarylyşygy bilen häkimiýete gelen Şeýh Hamad, oturgyjyny 2013-nji ýylda ogly Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani tabşyrdy we Aýlag geografiýasynda özboluşly demokratik ädim boldy.

Dünýä liderlerinden gynanç habarlary

Şeýh Hamadyň ölendigi baradaky habardan soň derrew halkara arenasyndan gynanç haty iberildi. Leadersolbaşçylar Kataryň halkyna we Al Tani maşgalasyna gynanç bildirdiler.

Müsüriň prezidenti Abdul Fattah al-Sisi Katar döwletine, Emir Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani we Kataryň ähli halkyna sosial media hasabynda paýlaşan hatynda gynanç bildirdi.

Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari hem öz ýüzlenmesinde çuňňur gynanjyny bildirdi we Şeýh Hamadyň sebitdäki parahatçylyga, ösüşe we ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlyga goşan goşandyny ýada saldy.

Birleşen Arap Emirlikleriniň prezidenti Muhammet bin Zaýed Al Nahýan öz gynanç hatynda Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani we gynanýan maşgalasyna sabyr arzuw etdi we merhum Şeýh Hamad üçin Taňrynyň rehimini arzuw etdi.