Kosmiki garaňky döwrüň syry Aýyň aňyrsynda açylar: “CosmoCube” missiýasy başlaýar

universelemiň emele gelmeginiň iň syrly döwürlerinden biri we Uly partlamadan takmynan 150 million ýyl dowam eden "kosmiki garaňky döwürler" ylmy dünýäniň üns merkezinde. Kembrij uniwersitetiniň ýolbaşçylygyndaky halkara gözleg topary bu döwürden şu güne çenli gös-göni gözegçilik edilmedik aşa gowşak radio signallaryny ýüze çykarmak üçin adatdan daşary taslama durmuşa geçirýär. Çemodanyň ululygy üçin döredilen ** CosmoCube ** atly mikroshemta, älemiň ilkinji ýyldyzlary şöhle saçmazdan ozal asuda döwri ýagtylandyrar.

Taslamanyň esasy maksady, entek hiç bir galaktikanyň ýok döwründe wodorod atomlary tarapyndan çykýan 21 santimetrlik radio liniýasyny almak. Gözlegçiler kosmiki taryhyň başlangyjyny 10 bilen 50 MGs aralygynda gaty pes ýygylyklarda ýerleşýän bu gadymy signallary seljermek arkaly täzeden ýazmagy maksat edinýärler.

Aýyň uzak tarapy tebigy radio galkany bolar

planetamyzy gurşap alan ionosfera, FM radio ýaýlymlary, telekommunikasiýa ulgamlary we adam tarapyndan döredilen elektromagnit hapalanmagy sebäpli Eartherden bu duýgur signallary tapmak mümkin däl diýen ýaly. Bu päsgelçiligi ýeňip geçmek isleýän hünärmenler “CosmoCube” hemrasyny Aýyň uzak tarapyna ugrukdyrýarlar. Hemra takmynan iki sagatdan Aýyň daşyndan aýlanar, orbitasynyň belli bir döwründe Earther bilen 40 minutlap aragatnaşygy keser.

Bu agyr döwürde ullakan Aý massasy, fromerden çykýan radio sesini bökdeýän tebigy galkan hökmünde çykyş eder. Kembrijdäki Kawendiş laboratoriýasyndan professor Eloý de Lera Acedo, Aýyň uzak tarapynda berilýän bu goragyň kosmiki fon we tutuş asmany bökdençsiz synlamaga ajaýyp mümkinçilik döredýändigini nygtaýar.

Angliýanyň kosmos gullugy tarapyndan goldanýan we ýakyn bäş ýylda uçurylmagy meýilleşdirilýän bu taryhy missiýa takmynan iki ýyl dowam eder. CosmoCube bu döwürde takmynan 1000 sagat ýokary hilli maglumatlary ýygnamagy maksat edinýär.

Ösen tehnologiýa bilen öz sesini tertiplär

“CosmoCube” hemrasy Aýyň asuda sebitinden geçip barýarka ýerleşdirilip bilinjek ýörite we gaty ýeňil antenna mehanizmini ulanar. Şeýle-de bolsa, emeli hemranyň içerki elektron ulgamlarynyň öndürýän sesi signallary bozup biler. Bu meseläni çözmek üçin inersenerler "Dikke geçdi" diýilýän duýgur kalibrleme mehanizmini birleşdirdiler. Bu ulgam, asmandan alnan maglumatlar bilen salgylanma çeşmeleriniň arasynda yzygiderli geçmek arkaly enjamyň öz sesini hakyky signaldan tapawutlandyrar.

collectedygnalan maglumatlar Earthere ýetende, ösen kompýuter simulýasiýalary we Baýziýanyň statistik usullary arkaly seljeriler. Şeýlelik bilen, Akmaýanyň ýoly Galaxy-dan güýçli güýçli zyňyndylar we enjam bilen baglanyşykly islendik ýoýulmalar asyl signaldan üstünlikli arassalanar. Mundan başga-da, emeli hemranyň ykjam radiometrinde ýokary öndürijilikli RF-System-on-Chip (RFSoC) tehnologiýasy ileri tutular.

Garaňky meseläniň syry we wagt bilen ýaryş

CosmoCube-nyň wezipesi ilkinji ýyldyzlaryň dogluş prosesini kartalaşdyrmak bilen çäklenmez. Alymlar alnan gadymy wodorod signallarynyň, älemiň iň uly syrlaryndan biri bolan irki döwürlerde garaňky materiýanyň roluna ýagtylyk berip biljekdigini çaklaýarlar. Hususan-da, ilkinji ýyldyzlary we galaktikalary emele getirmek üçin birleşýän garaňky materiýanyň we wodorod gazynyň agyrlyk güýji çuňňur öwreniler.

Beýleki tarapdan, astronomlar üçin wagt çalt gutarýar. Köp ýurtlar, esasanam ABŞ we Hindistan, Aý orbitasynda we ýer ýüzünde täze bazalary we missiýalary meýilleşdirýärler, bu ýakyn wagtda Aýyň töwereginde adam tarapyndan döredilen radio aragatnaşygyny artdyrar. “CosmoCube” -iň Aýyň meşhur dymyşlygy bozulmazdan ozal irki älemdäki bu soňky pyşyrdylary ýazmagy gaty möhümdir.