Krizisleriň kölegesinde dynç alyş: Europeanewropa ýolbaşçylarynyň tomusky ýapraklary syýasy jedele başlady

Migrasiýa tolkunlary, serhet gözegçiligini güýçlendirmek we tokaý ýangynlary ýaly möhüm meseleler Europeanewropa Bileleşiginde (EUB) dowam edýärkä, kärdeşler arkalaşyklarynyň we agza ýurtlaryň ýokary derejeli ýolbaşçylarynyň tomus dynç alyşlaryny üznüksiz dowam etdirmegi uly jedele sebäp boldy. Syýasy ýolbaşçylaryň krizis döwründe köpçülige açyklygy we jogapkärçiligi derejesi Politico habar saýty tarapyndan geçirilen derňew bilen üns merkezinde boldy. Güýçli krizis döwründe ýolbaşçylaryň ýitmegi raýatlaryň arasynda uly ynam we aragatnaşyk problemalaryna sebäp bolýar.

Towuk atlary we serhet krizisleri: Kreslolarda Won der Leýen

Ara alyp maslahatlaşmagyň merkezinde iň täsir galdyryjy atlaryň biri EUB Komissiýasynyň başlygy Ursula fon der Leýen boldy. Ispaniýanyň Demirgazyk Afrikadaky territoriýasy Sebe (Ceuta) -da tertipsiz migrasiýa tolkuny theB-de çuňňur syýasy çatryklara sebäp bolsa-da, fon der Leýeniň ýerleşýän ýeri aýan edilmedik oba ýerinde dynç alýandygy ýüze çykdy. Ispaniýa bilen Italiýanyň arasynda pasportsyz syýahatyň togtadylan we immigrasiýa syýasaty sebäpli iki ýurduň premýer-ministrleri birek-biregi berk tankytlaýan döwürde fon der Leýeniň sosial media hereketi reaksiýa döretdi. 11-nji awgustda Komissiýanyň başlygy öz Instagram hasabynda yzarlaýanlaryndan towugynyň täze çykan iki jüýjesi üçin at tekliplerini soraýan wideo paýlaşdy. Bu ýazgy, krizis döwründe görkezilen biperwaýlygyň nyşany hökmünde suratlandyryldy.

Ispaniýanyň premýer-ministri Sançesiň Lanzarotdaky dynç alyşy oppozisiýany gaharlandyrdy

Ispaniýanyň içerki syýasatynda şuňa meňzeş jedel boldy. Takmynan 72 müň düzgünsiz immigrant Sebte serhedinden geçip, 30-njy iýulda Ispaniýanyň çägine geçensoň, Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sançes tomusky dynç alyşyny kesdi we sebite gitdi. Şeýle-de bolsa, sebitdäki ýagdaý bölekleýin gözegçilik astyna alnandan soň Sançesiň Lanzarote şypahanasyna gaýdyp gelmegi oppozisiýa partiýalarynyň berk tankytlaryna sebäp boldy. Tankytlara jogap edip, Ispaniýanyň hökümeti premýer-ministr Sançesiň dynç alyş wagtynda elmydama elýeterlidigini we möhüm döwlet ýygnaklaryna uzakdan (onlaýn) gatnaşmagyny dowam etdirýändigini habar berdi.

Krizis aragatnaşyk hünärmenleri näme diýýärler?

Amsterdam uniwersitetinde krizis aragatnaşygy ulgamynda akademiki gözlegleri alyp barýan Olga Eisele raýatlaryň krizis döwründe başdan geçirýän aladalarynyň we gorkularynyň administratorlar tarapyndan paýlaşylýandygyny duýmak isleýändigini aýtdy. Eisele, krizis ýerinde syýasy şahsyýetleriň fiziki taýdan bolmagy, jemgyýetiň duýýan çynlakaýlygyny paýlaşýan iň güýçli habardygyny aýtdy. Eisele, tomus aýlarynda syýasy gün tertibiniň haýal azalmagynyň ýolbaşçylaryň ýoklugyny has-da göze ilýändigini belläp, adaty ýagdaýlarda adaty hasap edilip bilinjek dynç alyş ýagdaýlarynyň bu döwürlerde uly syýasy krizise öwrülip biljekdigini aýtdy.

Şwesiýanyň Merkezi uniwersitetiniň Syýasatşynaslyk professory we krizis dolandyryş hünärmeni angelewangelina Petridou, ýolbaşçylaryň ýoklugyna sosial reaksiýanyň ululygynyň bir üýtgeýjä bagly däldigini öňe sürdi. Petridunyň pikiriçe; Oppozisiýanyň bu ýagdaýy syýasy hökümet kartoçkasy hökmünde ulanmak ukyby, häzirki hökümetiň aglaba köplügine ýa-da azlykdaky hökümetdigine garamazdan, krizis döwründe başlangyç edip biljek güýçli guramalaryň bolmagy, ýolbaşçylaryň dynç alyşda bolýan reaksiýasynyň ululygyny kesgitleýän esasy faktorlaryň biridir.

Halk näme pikir edýär? Ipsos gözleg we dynç alyş medeniýeti

Pikir soralyşyklar Europeewropalylaryň dynç alýan liderlerine düýbünden garşy däldigini görkezýär, ýöne krizis döwründe elýeterliligi talap edýär. Angliýada 2025-nji ýylyň iýulynda geçirilen giňişleýin Ipsos gözleginde halkyň bu meselede aç-açan pozisiýasy ýüze çykaryldy. Anketa gatnaşanlaryň 46 göterimi premýer-ministriň dynç almagyna ynsanperwerlik zerurlygynyň bardygyny mälim etse-de, olaryň 44 göterimi hökümet başlygynyň adaty işgär bilen deň rugsat almalydygyny öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, aglaba köplük, 78 göterim premýer-ministriň dynç alyşda bolanda-da adatdan daşary ýagdaýlar sebäpli aňsatlyk bilen baryp biljekdigini möhüm zerurlyk hasaplaýar.

Halkara Zähmet Guramasynyň (HZG) maglumatlaryna görä, Europeanewropaly işgärler dünýäniň beýleki işçi güýjüne garanyňda her ýyl has köp aýlyk alýan rugsadyna haklydyr. Livingaşaýyş we iş şertlerini gowulandyrmak üçin Europeanewropa gaznasy (Eurofound) tarapyndan geçirilen gözlegler Europeewropadaky iş durmuşynyň balansyna uly ähmiýet berilýändigini tassyklaýar. Şeýle-de bolsa, ýurdy dolandyrýan ýolbaşçylar barada aýdylanda, dynç almak hukugy bilen jemgyýetçilik jogapkärçiliginiň arasynda nireden çyzyk çekmelidigi barada jedel dowam edýär.