Tomus dynç alyşynda çagalary ekran endiklerinden goramak boýunça gollanma: Hünärmenleriň durmuş ýörelgeleri
Hünärmen doktor Zeýnep Zorlu, gözegçiliksiz ekrany ulanmagyň tomus dynç alyşlarynda çagalaryň ösüşine ýaramaz täsirlerinden duýduryş berdi.
Tomus kanikulynyň başlanmagy bilen çagalaryň boş wagtlaryny telefonlaryň, planşetleriň we kompýuterleriň öňünde geçirmäge meýli ýokarlanýar. Hünärmenler bu döwürde gözegçiliksiz we uzak möhletli ekranyň täsiriniň çagalaryň ruhy, jemgyýetçilik we beden taýdan ösmegine uly howp salýandygyny duýdurýarlar. Çaga we ýetginjek akyl saglygy hünärmeni. Doktor Zeýnep Zorlu ene-atalaryň tomus kanikulyny howp hökmünde görmegiň ýerine çagalary gündelik durmuşa ornaşdyrmak üçin ajaýyp mümkinçilik hökmünde görmelidigini nygtaýar.
0-3 ýaş toparyndaky ekranyň täsirine üns
Irki çagalyk döwrüniň ösüş ähmiýetine salgylanyp, hünärmen. Doktor Zeýnep Zorlu, esasanam 0-3 ýaş aralygyndaky çagalaryň ekrandan düýbünden daşda durmalydygyny aýtdy. Zorlu, bu möhüm döwrüň dil öwrenmek we jemgyýetçilik aragatnaşyk endikleriniň iň çalt emele gelýän tapgyrydygyny aýdyp, güýçli ekran täsiriniň bu tebigy prosesi bozup biljekdigini aýdýar. Çagalykda we irki çagalykda çagalaryň passiw tomaşaçy bolman, daşky gurşawy bilen işjeň täsirleşip öwrenmelidigi aýdylýar.
Mazmunyň hili ekranyň wagtyndan has köp kesgitleýär
Dr. Diňe ekrany ulanmak üçin sarp edilen wagtyň däl, eýsem sarp edilýän mazmunyň hiliniň hem möhüm ähmiýete eýedigini belläp geçdi. Gödek, gözegçiliksiz platformalaryň howplaryna ünsi çekýär. Zorlu: "TikTok-da ýa-da şuňa meňzeş sosial media kanallarynda gözegçilik edilmedik birnäçe sagatlap ösýän çaga, ösüş derejesine laýyk bilim multfilmine tomaşa etmek bilen deňeşdirilip bilinmez" diýýär we maşgalalaryň çagalarynyň sanly dünýäde haýsy mazmuna sezewar bolýandyklaryny ýakyndan gözegçilikde saklamalydygyny aýdýar.
Ekrany gadagan etmek ýeterlik däl, alternatiwalary öndürmek zerur
Hünärmen çagalary sanly dünýäden uzaklaşdyrmagyň ýolunyň diňe gadagançylyklar girizmek däldigini aýtdy. Doktor Zeýnep Zorlu boş wagtyň sagdyn alternatiwalar bilen doldurylmalydygyny öňe sürýär. Tebigat bilen habarlaşmagyň, açyk howada oýnamagyň, sport bilen meşgullanmagyň we deň-duşlaryň arasyndaky gatnaşyklary berkitmegiň wajyplygy barada durup geçen Zorlu, çagalaryň bedenterbiýe we jemgyýetçilik çärelerine gönükdirilmedik halatynda hökmany suratda ýene ekrana ýüz tutjakdygyny ýatladýar.
Her ösüş tölegli kursy talap etmeýär
Maşgalalaryň çagalarynyň dynç alyş tertibini intensiw kurslar bilen doldurmak baradaky tagallalaryna baha bermek bilen, doktor Zorlu gündelik durmuş tejribesiniň iň uly mekdepdigini aýtdy. Öý işlerine kömek etmek, söwda işlerine gatnaşmak ýa-da ene-atalaryň iş durmuşyna syn etmek ýaly ýönekeý jogapkärçilikleriň çaganyň ösmegine uly goşant goşýandygyny aýdyp, Zorlu sözüni şeýle jemleýär: "Çaga üçin iň täsirli okuw modeli, ene-atasyny durmuş akymynda synlamakdyr. Ösüş diňe tölegli okuwlar bilen baglanyşykly bolmaly däldir; gündelik jogapkärçilikler hem çagany köp ugurly hünärler bilen üpjün edýär."
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!