Global bazarlar geosyýasy dartgynlyklar sebäpli sarsýar.

Global bazarlarda ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik dartgynlyklar maýadarlaryň üns bilen synlaýan esasy meseleleriniň biridir. Iki ýurduň arasyndaky gepleşiklerden oňyn habarlar töwekgelçilik işdäsini artdyrmaga mümkinçilik berýär, gapma-garşylykly beýanatlar bolsa bazarlardaky näbelliligi çuňlaşdyrýar.

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik proses

ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Eýranyň ABŞ-nyň parahatçylyk teklibine beren jogabyny "kabul ederliksiz" hasaplaýandygyny aýtdy. Eýranyň metbugaty Tähran administrasiýasynyň jogabyny araçylar arkaly ýetirendigini habar berdi. Şol bir wagtyň özünde, Ysraýylyň Premýer-ministri Benýamin Netanýahu Eýranyň henizem ýurtdan çykarylmaly baýlaşdyrylan uranynyň bardygyny, bu bolsa urşuň gutarmandygyny görkezýär diýdi.

Geosyýasy dartgynlyklaryň bazarlara täsiri

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň çynlakaý galmagy, esasanam Ormuz bogazy bilen baglanyşykly aladalary artdyrdy. Bu energiýa bahalaryna hem täsir edýär. Maýadarlar energiýa bahalarynyň ýokary bolmagyndan howatyrlanýanlygy sebäpli, bazaryň näbelliligi biržalaryň girdejisine kölege salýar.

ABŞ-nyň ykdysadyýeti we Fed-iň roly

ABŞ-nyň Federal Rezerw Sistemasynyň (Fed) resmileriniň beýanatlary üns bilen gözegçilik edilýär. Çikago Federal Rezerw Sistemasynyň prezidenti Ostan Gulsbi göterim derejeleriniň ugry bilen baglanyşykly ähli mümkinçilikleriň stoluň üstünde durandygyny aýtdy. ABŞ-nyň oba hojalyk däl aýlyk haklary baradaky maglumatlary zähmet bazarynyň güýçli bolmagynda galýandygyny görkezýär, ýöne geosyýasy ösüşler inflýasiýa basyş edip biler.

Hytaý-ABŞ gatnaşyklary

Prezident Trampyň Hytaýa saparyndan öň, iki ýurduň delegasiýalary ykdysady we söwda gepleşikleri üçin Günorta Koreýada duşuşýarlar. Hytaýyň Eýran bilen ykdysady gatnaşyklary ony möhüm diplomatik oýunçy edýär. Bu saparyň tarifler we Taýwan meselesine ara alnyp maslahatlaşylmagyna garaşylýar.

Energetika bazarlary we global ykdysadyýet

Ýakyn Gündogarda dartgynlylygyň artmagy Brent çig nebitiniň bahalaryny barrel üçin 4,9% ýokarlanyp, 103,7 dollara ýetirdi, bu bolsa inflýasiýa basyşynyň artmagy baradaky aladalary güýçlendirdi. Şol bir wagtyň özünde, ABŞ-nyň 10 ýyllyk gazna obligasiýalarynyň girdejililigi ýokarlandy we dollaryň güýji güýçlenmegi bilen altynyň bahalary pese gaçdy.

Ýewropa we Aziýa bazarlaryndaky ösüşler

Ýewropa Merkezi Bankynyň (ÝMB) göterim derejelerini ýokarlandyrjakdygy baradaky garaşylýan zatlar Ýewropanyň fond bazarlarynda satuwlara sebäp bolýar. Germaniýada senagat önümçiliginiň garaşylýandan pes bolmagy we Beýik Britaniýada syýasy näbellilik bazarlarda üýtgewsizlige sebäp bolýar. Aziýada Hytaýda çykdajylara esaslanýan inflýasiýa we Ýaponiýanyň walýuta bazarlaryndaky ösüşler sebitiň ykdysadyýetlerine täsir edýär.

Türkiýäniň bazarlary we garaşylýan zatlar

Stambul biržasy (BIST) geosyýasy töwekgelçilikleriň artmagyna garamazdan, ösüş meýilini dowam etdirýär. BIST 100 indeksi iň ýokary ýapylyş derejesine ýetdi, şol bir wagtyň özünde dollar/TL alyş-çalyş kursy hem birneme ýokarlandy. Analitikler içerki maglumatlaryň gün tertibiniň asudadygyny, ýöne ABŞ-nyň bar bolan öý satuw maglumatlarynyň üns bilen gözegçilik ediljekdigini belleýärler.

Geosyýasy ösüşler we ykdysady maglumatlar geljekki günlerde dünýä bazarlarynyň ugruny kesgitlemegini dowam etdirer ýaly. Hususan-da, ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky gepleşikleriň netijesi bazaryň üýtgewsizligine sebäp bolup biler.