Geosyýasy çökgünlikler we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy Awtoulag islegleri üýtgedildi: Türkiýede satylýan iki ulagyň biri elektrik ýa-da gibrid

Fewral aýynda Eastakyn Gündogarda ýüze çykan harby we syýasy dartgynlyk global energiýa koridorlaryndan biri bolan Hormuz bogazyna iberilmegi howp astyndadygy sebäpli nebitiň bahasynyň çynlakaý ýokarlanmagy boldy. “Brent” nebitiniň barrel bahasy 100 dollar çäginden geçdi we 105 dollara çykdy, Europeewropada we Türkiýede sarp edijileriň awtoulag isleglerini düýpgöter üýtgetdi. Fuelangyç çykdajylarynyň bu ýokarlanmagy ekologiýa taýdan arassa we tygşytly alternatiwalar bolan gibrid we elektrik ulaglaryna görlüp-eşidilmedik derejä ýetdi. Benzinli ulaglar henizem bazarda möhüm orny eýelese-de, umumy satuwdaky paýy çalt azalmagyny dowam etdirýär.

Türk awtoulag bazaryndaky taryhy özgerişler: Benzinli ulaglar azalýar

Awtoulag paýlaýjylary we hereket birleşigi (ODMD) tarapyndan yglan edilen ýanwar-awgust aýlaryndaky maglumatlar, türk awtoulag bazaryndaky bu düýpli üýtgeşmäni açyk görkezýär. Görkezilen döwürde Türkiýäniň hemme ýerinde 230 müň 341 benzin we 33 müň 354 dizel hereketlendirijisi satyldy. Bu sanlar bilen täze awtoulag satuwynda benzinli awtoulaglaryň paýy 40,8 göterime, dizel awtoulaglarynyň paýy 5,9 göterime çenli azaldy.

Geçen ýylyň degişli döwründe 304 müň 618 birlik bilen bazaryň 46,5 göterimini, dizel ulaglary bolsa 52 müň 253 birlik bilen 8 göterimi emele getirdi. Şeýlelik bilen, bary-ýogy bir ýylda benzinli ulaglaryň umumy satuwdaky paýy 5,7 bal, dizel ulaglarynyň bazardaky paýy 2,1 bal azaldy. Januaryanwar-awgust aýlarynda Türkiýäniň umumy awtoulag bazary geçen ýyl bilen deňeşdirilende 13,78 göterim azaldy we 564 müň 241 birlige düşdi.

Gibrid we elektrik ulaglary, benzinli ulaglar

Benzin we dizel ulaglarynyň azalmagyna garamazdan, alternatiw energiýa ulaglary altyn asyryny başdan geçirýärler. Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda Türkiýede 187 müň 45 gibrid we 105 müň 951 elektrik awtoulag satyldy. Gibrid ulaglaryň umumy satuwdaky paýy 33,1 göterime ýeten bolsa, elektrik ulaglarynyň paýy 18,8 göterime deň boldy.

2025-nji ýylyň degişli döwründe gibrid ulaglaryň satuw paýy 26,3 göterim boldy; Şeýlelikde, gibridler bazar paýyny 6,8 bal artdyrdy. Elektrik awtoulaglarynyň umumy satuwdaky paýy, şol döwürde 18,5 göterimden 18,8 göterime çenli ýokarlandy. Bu döwürde satylan gibrid we elektrik ulaglarynyň umumy sany 292 müň 996-a ýetdi we umumy bazaryň 51,9 göterimini emele getirdi. Bu hasaplama bilen, Türkiýede satylan her iki awtoulagdan birinde gibrid ýa-da elektrik hereketlendirijisi tehnologiýasynyň bardygy göründi. Adaty benzinli ulaglar öňdebaryjy bolmagyny dowam etdirseler-de, bazar paýynyň düýpgöter pese gaçmagy bellärliklidir.

Bütin dünýäde elektrik ulaglarynyň satuwynda sebit tapawudy

Awtoulagda ýaşyl öwrülişik dünýä derejesinde yzygiderli dowam edýär. Düýbi Londonda ýerleşýän “Benchmark Mineral Intelligence” maglumat seljeriş firmasy tarapyndan neşir edilen hasabata görä, dünýädäki elektrik ulaglarynyň satuwy ýylyň ilkinji 8 aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 4 göterim ýokarlap, 13,4 milliona ýetdi. Diňe awgust aýynda dünýäde 2 göterim ösüşi görkezýän 1.83 million elektrik ulagy satyldy.

Europeanewropa bazarynda elektrik ulaglarynyň satuwy geçen ýylyň degişli aýy bilen deňeşdirilende awgust aýynda 36 göterim ýokarlap, 380 müňe ýetdi. Şeýle-de bolsa, tomus möwsüminiň getiren möwsümleýin haýallygy sebäpli iýul bilen deňeşdirilende 15 göterim azaldy. 8ewropada ilkinji 8 aýda jemi satuw 29 göterim ýokarlap, 3,3 million birlige ýetdi. Beýleki tarapdan, dünýäniň iň uly elektrik ulagy bazary bolan Hytaýda awgust aýynda satuw 11 göterim azaldy we 1,03 million birlige, ilkinji 8 aýda satuw 12 göterim azaldy we 6,9 ​​milliona ýetdi. Demirgazyk Amerikada-da şuňa meňzeş peselme tendensiýasy ýüze çykdy; Sebitdäki elektrik ulaglarynyň satuwy awgust aýynda 33 göterim azaldy we 140 müňe ýetdi, ilkinji 8 aýda 21 göterim azalmak bilen 1 millionda galdy.

Senagat wekillerinden tankydy bahalandyrmalar: Gibrid näme üçin ýokarlanýar?

ODMD Dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Hakan Tiftik bu meselä baha bereninde, ýangyjyň bahasynyň ýokarlanmagy sarp edijileri has az çykdajylary teklip edýän ulaglara gönükdirýändigini aýtdy. Tiftik: "Sarp edijiler indi diňe başlangyç satyn alyş bahasyna däl-de, ulagyň umumy ulanylyş döwrüniň iş çykdajylaryna-da ünsi jemleýärler. Türkiýedäki üýtgeşmäni diňe ýangyç bahasy bilen düşündirip bilmeris; bu ýerde düýpli tehnologiki üýtgeşme bar. 2026-njy ýylyň ilkinji 8 aýyndaky maglumatlar muny aýdyň görkezýär. Benzinli ulaglaryň paýy 46,3 göterimden 40,8 göterime çenli azaldy. infrastruktura zarýad bermekden gorkmaly däl we sürüjilik endiklerini derrew üýtgetmek islemeýän sarp edijiler "-diýdi.

ING toparynyň uly transport we logistika pudagynyň ykdysatçysy Riko Luman ABŞ, Ysraýyl bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk Hormuz bogazynda ýük daşamagyny kesenden soň ýangyç tygşytlylygynyň düýpgöter üýtgändigini aýtdy. Luman: "Esasanam dizeliň we benziniň bahasynyň ýokarlanmagy ýylda ortaça 15 müň kilometr ýa-da ondanam köp syýahat edýän sürüjiler üçin elektrik ulaglaryny maddy taýdan özüne çekiji etdi. Brent nebitiniň barrel bahasy 105 dollar, türk bazaryna uly täsir edýär. Türkiýede zarýad beriş infrastrukturasynyň çalt ösmegi we bazara täze modelleriň yzygiderli ornaşdyrylmagy bu özgerişligi goldamagy dowam etdirer. "