Marmara deňzinde seýsmiki işjeňlik: Adalarda ýerleşýän mikro ýer titremeler nämäni aňladýar?
Marmara deňzindäki adalarda ýüze çykan seýsmiki işjeňlik seýsmologlar tarapyndan barlandy. Hünärmenler ýer titremeleriň uly ýer titremesine sebäp bolup biljekdigini düşündirdiler.
Stambul adalaryndaky Marmara deňzinde bolup geçen seýsmiki işjeňlik sebitdäki ýer titremesini täzeden gün tertibine getirdi. Betbagtçylyklar we adatdan daşary ýagdaýlar boýunça prezidentiň (AFAD) maglumatlaryna görä, Adalar ýalňyşlygynda we takmynan 7-15 kilometre çenli çuňlukda 170-den gowrak mikro ýer titremesi hasaba alyndy. Sebitde ölçenen iň uly ýer titremesi, 17.43-de bolup geçen 3,2 ball ululykda ýer titremesi boldy. Bu ýer titremesinden soň şol sebitde 2,9, 2.8, 2.7 we 2.6 ululykdaky köp seýsmiki hereketler hasaba alyndy.
Microlar titremesi we Adalar ýalňyşlygyndaky Kandilli maglumatlary
Kandilli obserwatoriýasy we ýer titremesi gözleg instituty seýsmiki işjeňlik barada beren beýanatynda 2026-njy ýylyň 18-nji awgustynda sagat 06.00 bilen 2026-njy ýylyň 20-nji awgustynda 13.00 aralygynda takmynan 20 kilometr radius bolan sebitde seýsmiki gözegçiligiň geçirilendigini mälim etdi. Kandilli obserwatoriýasy sebitdäki seýsmiki işjeňligiň 24/7 esasynda üznüksiz gözegçilik edilýändigini nygtady we häzirki ýagdaýyň işjeň we tektoniki sebitlerde wagtal-wagtal görüp bolýan wagtlaýyn we giňişlikde toparlanan mikro-ýer titremeleriniň biridigini düşündirdi.
Alymlaryň kepilligi: Uly ýer titremesini döretmeýär
AFAD quer titremesi ylmy geňeşiniň agzalary Marmara deňzindäki bu seýsmiki işjeňligiň howsala döretmeli däldigini aýtdylar. Earther titremesi ylym geňeşiniň agzasy we Ankara uniwersitetiniň geofiziki in Engineeringenerçilik bölüminiň mugallymy Prof. Doktor Bahadyr Aktuğ Adalar ýalňyşlygynyň takmynan 44 kilometre barabardygyny we häzirki seýsmiki işjeňligiň bu setiriň 7 kilometriniň gaty çäkli we ýerli böleginde bolup geçýändigini aýtdy. Aktuğ ýer titremeleriniň kem-kemden ýüze çykýandygyny görkezýän çuňlugyň ýa-da ugrukdyrylyşyň bolmandygyny düşündirdi, şonuň üçin bu maglumatlar indiki uly ýer titremesine sebäp bolup bilmejekdigini düşündirdi.
quer titremesi baradaky ylym geňeşiniň başga bir agzasy Prof. Doktor Şükrü Ersoý kemçilikleriň wagtal-wagtal şeýle kiçijik ýer titremesini döredip biljekdigini aýtdy we raýatlaryň aladalanmaly däldigini aýtdy. Ersoý çydamly gurluşyk aksiýalarynyň ähmiýetine ünsi çekip: "Uly ýer titremesiniň haýal etmän kiçijik bir hereketi amala aşyrjakdygyny öňe sürmek spekulýatiwdir. Ara alyp maslahatlaşmaly mesele näsazlyklaryň haçan döwüljekdigi däl-de, eýsem binamyzyň ätiýaçlyklarynyň bolup biljek ýer titremesine näderejede taýýardygy".
"ultalňyşlyk ýer titremesiniň energiýasyny ownuk bölekler arkaly sarp edip biler"
Seýsmiki işjeňlige baha beren beýleki ýer titremesi hünärmenleri hem ýer titremeleriň gorkunç derejede däldigini aýtdylar. Stambul Arel uniwersitetiniň In Engineeringenerçilik fakulteti, Gurluşyk bölüminiň müdiri, professor doktor Mehmet Fatih Altan ýer titremeleriniň 3 ball ululykda bolmagynyň adaty zatdygyny aýtdy we "4-5 ball ululykda bolan bolsa, has seresap bolmaly bolarys. Bu ýerdäki hereket biziň üçin möhümdir, ýöne häzir gorkmaly zat ýok"
Prof. Doktor Şener Üşümezsoý Adalar ýalňyşlygynyň köne we öli ýalňyşdygyny öňe sürdi we bu sebitde uly ýer titremesiniň garaşylmaýandygyny aýtdy. Üşümezsoý, Büýükadanyň günortasynda hasaba alnan ýer titremeleriň esasy ýalňyşlykda däl-de, esasy günäni günortadan demirgazyga çenli kesýän ikinji we üçünji ýalňyş şahalarynda ýüze çykandygyny we bu şahalaryň weýran ediji ýer titremelerini öndürmek üçin stres ýygnamak ukybynyň ýokdugyny aýtdy.
alym alymy Prof. Doktor Osman Bektaş seýsmiki işjeňligiň ýalňyşlygy gowşadyp biljekdigini aýtdy. Bektaş: "Adalar ýalňyşlygy 10-13 kilometr çuňlukda mikro-ýer titremelerini öndürmegini dowam etdirýär. Bu işjeňlik, çuňlukda süýrenýän ýalňyşlygyň ýer titremesiniň käbir energiýalaryny ownuk bölekler arkaly ýaýradyp biljekdigini görkezýär.
Çeşme: Milliyet
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!