Megacitydäki gonamçylyk krizisi: Boş mazarlyk bahalary 334 müň liradan geçip rekord goýdy

Türkiýanyň iň köp ilatly şäheri bolan Stambulda şäher gonamçylyklarynda ýaşaýyş derejesi 90 göterimden geçip, çynlakaý krizise sebäp boldy. Spaceeriň ýoklugy we astronomiki derejelere ýetýän bahalar Stambullylary galyndylaryny dogduk mekanynda jaýlamaga mejbur edýär. Stambul şäher häkimligi (IMM) gonamçylyklar bölümi, şäher merkezinde hiç hili mazar galmaýandygy sebäpli şäheriň iň çetindäki ýerlere täze jaýlanyş çäresini geçirýär.

theewropa tarapyndaky Kilyos we Siliwri Çanta we Anadoly tarapyndaky Çekmeköý ýaly merkezden uzak ýerlere ugrukdyrylan raýatlar, esasanam dini baýramçylyklarda mazarlara zyýarat etmekde uly maddy-tehniki kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Bu transport we uzaklyk meselesiniň Stambullylary alternatiw çözgütlere alyp barandygyny mälim eden raýatlar ýagdaýy şeýle jemleýärler: "Biz jesedimizi Kilyos ýa-da Siliwri ýaly uzak ýerlerde jaýlamak däl-de, bu ýere nätanyş adam hökmünde goýmak däl-de, ata-babalarymyzyň topragynda rahat ýaşamagy makul bilýäris." Anadoly.

Taryhy gonamçylyklarda boş ýer ýok: 2026-njy ýyldaky nyrh haýran galdyryjy

Şäher merkezindäki gowy gurlan gonamçylyklarda täze jaýlanyş ýerini tapmak mümkin däl diýen ýaly bolsa-da, 2026-njy ýyldaky häzirki nyrh haýran galdyryjy. Zincirlikuyu, Karacaahmet, Aşiyan we Ulus ýaly taryhy we merkezi ýerleri öz içine alýan 1-nji topar gonamçylyklarynda, ömrüň dowamynda boş ýer satyn almak bahasy 334 müň 896 lira çenli ýokarlandy we taryhy rekord goýdy.

Resmi maglumatlara görä, Aşiýan, Edirnekapy, Eýüpsultan, Karacaahmet, Nakkaştepe, Zincirlikuyu we Awcılar merkezi gonamçylyklary megacitdäki gonamçylyklaryň arasynda doly we täze jaýlanyşlary kabul etmeýär. Doly diýen ýaly gonamçylyklar Çekmeköý, Hekimbaşy, Aýazağa, Bahçeköý, Beýlikdüzü upakuplu, Gürpynar, Büýükçekmece Yenieni, Göktürk, Kemerburgaz we Kurtköy ýaly sanawlarda görkezilýär. Häzirki wagtda şäherde jaýlanmak üçin ýeke-täk ýerler Kilyos, Siliwri Yenieni, Çanta, Pendik Yenieni, Tuzla Şifa we Kısyrkaýa gonamçylygydyr.

"diriler üçin jaý tapyp bilmeýän şäherleriň ölenlere jaý tapyp bilmeýändigi geň däldir"

Şäher meýilleşdiriji we şäher strategiýasy Raman Kuloglu, meýilleşdirilmedik şäherleşme syýasatlarynyň we aşa köp ýer çykdajylarynyň metropollarda gonamçylyk krizisiniň arkasynda durýandygyny belläp, bu meselede ajaýyp netijeler berdi. Kuloğlu: "Şäher merkezlerinde ýaşaýyş we täjirçilik ýerleriniň döredýän kärendesi şeýle bir ýokary welin, geçmişde gonamçylyk ýerleri hökmünde saklanyp bilinjek köpçülik ýerleri ýyllar boýy doly betona öwrüldi."

Kuloglu häzirki wagtda astronomiki ýer çykdajylary sebäpli täze gonamçylyk ýerlerini döretmek üçin ýerli hökümetleriň ýerliksiz peýdalanyp bilmejekdigini aýtdy we "Kwadrat metr bahasy, gurluşyk we ýer çykdajylary gaty köp bolan gozgalmaýan emläk bazarynda, ýaşaýyş jaýy kärendesine ýa-da satmak üçin jaý tapyp bilmeýän şäherleriň ölenleri jaýlamak üçin ýer tapyp bilmeýändigi geň däldir"

Mazar ýerleriniň bahalary Ankarada we Izmirde hasaplanýar

Gonamçylyk ýerlerinde bahalaryň ýeterlik däldigi we aşa ýokarlanmagy diňe Stambul bilen çäklenmeýär. Şuňa meňzeş krizis Türkiýanyň beýleki şäherlerinde, esasanam Ankara we Izmirde ýüze çykýar. Izmir şäher merkezindäki 30 gonamçylygyň hemmesi ýaşaýyş derejesine ýeten hem bolsa, 2026-njy ýyla çenli maşgala gonamçylygynyň bahasy 100 göterim ýokarlandy we tölegler 200 müň lira .

Paýtagt Ankarada ýagdaý üýtgeşik däl. Şäheriň iň esasy gonamçylyklarynda Karşýaka, Gölbaşy we Cebeci ýaly maşgala gonamçylygy satyn almak isleýänlerden adam başyna talap edilýän baha 75 müň lira ýetdi. Metropol şäherlerindäki bu surat, jaýlanyş çäresiniň ýakyn wagtda has uly sosial we ykdysady meselä öwrüljekdigini görkezýär.