Metadan taryhy hasaplaşyk: Çaga howpsuzlygy meselesinde 16,68 milliard dollar

“Facebook” we “Instagram” -yň esasy guramasy bolan “Meta Platforms”, rekord şertnama bilen çagalaryň we ýaşlaryň sanly howpsuzlygyna howp salýandygy sebäpli ABŞ-da ýüze çykan iň uly kanuny krizislerden birini galdyrýar. Kompaniýa, 29 ştat tarapyndan gozgalan kazyýet işleriniň soňlanmagy üçin 16,68 milliard dollara barabar uly hasaplaşyk paketine razy boldy. Kaliforniýadaky federal kazyýet işinde gazanylan bu taryhy şertnama sosial media platformalarynyň geljegini kesgitlän täze döwre gapy açýar.

Döwlet hökümetleri tarapyndan öňe sürülýän aýyplamalaryň arasynda Meta ýaş ulanyjylary ekranyň öňünde gulplap, köpçüligi platforma howpsuzlygy barada azdyrýan we ene-atalaryň razylygy bolmazdan çagalaryň şahsy maglumatlaryny ýygnaýan endik algoritmlerini düzdi. Sosial media ägirdi kazyýet işiniň dowamynda bu çynlakaý aýyplamalary düýbünden ret etdi.

Kaliforniýa, Kolorado, Kentukki we Nýu Jersi tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän 29 şikaýat ştatynyň baş prokurorlary Metanyň döwlet derejesindäki sarp edijileri goramak kanunlaryny aç-açan bozandygyny öňe sürdüler. Kazyýet işiniň iň görnükli delillerinden biri, tehnologiýa ägirtleriniň Çagalaryň onlaýn gizlinligini goramak baradaky kanuny (COPPA) bozup, kämillik ýaşyna ýetmedikleriň şahsy maglumatlaryny maşgalalarynyň rugsady bolmazdan toplamagydy.

Kazyýetiň iň geň galdyryjy talaplaryndan biri maglumatlary gazyp almakdy. Döwlet prokurorlary Metanyň öz maşyn öwrenmek algoritmlerini we döredijilik emeli intellekt modellerini öwretmek üçin çagalardan bikanun alnan şahsy maglumatlary ulanandygyny öňe sürdüler. Beýleki tarapdan Meta, bu aýyplamalaryň esassyzdygyny öňe sürüp, ýaşlary goramak üçin pudaklaýyn standartlardan ýokary howpsuzlyk çäreleri görendigini öňe sürdi.

Trillion dollar jerime töwekgelçiligi we hasaplaşyk bahasy

Hasaplaşygyň maliýe ölçegi sosial media pudagynda öň görmedik derejä ýetdi. Bu rekord töleg 16,68 milliard dollar, tehnologiýa howpsuzlygy kompaniýalaryna çagalaryň howpsuzlygy babatynda goýlan iň uly jerimeleriň biri hökmünde hasaba alyndy. Bu astronomiki mukdary tölemäge razy bolmak bilen, Meta has weýrançylykly sanksiýalaryň öňüni aldy.

Aslynda, kazyýet karary kabul edilmezden ozal berlen resmi arzalarda diňe dört ştatyň talaplarynyň 1,4 trillion dollar teoretiki jeza mümkinçiliginiň bardygy aýdyldy. Döwlet wekilleri sanksiýalaryň gutarnykly mukdarynyň 200 milliard dollar töweregi bolup biljekdigini çakladylar. Şonuň üçin bu hasaplaşyk Meta üçin esasy maliýe töwekgelçiligini dolandyrmakda üstünlik hasaplanýar.

enetginjekleriň hasaplary üçin gelýän täze howpsuzlyk çäreleri

Ylalaşygyň şertleri ullakan jerime bilen çäklenmeýär; Meta, şeýle hem, Instagram we Facebook platformalarynda düýpli üýtgeşmeler girizmegi wada berýär. Täze döwürde ýaş ulanyjylar üçin gündelik ulanyş çäkleri giriziler we gijelerine programmalara girişi çäklendirýän programmalar giriziler. Mundan başga-da, zyýanly, ýaşa laýyk däl mazmuny süzmek üçin has berk ýaş barlag ulgamlary birleşdiriler.

Ene-atanyň gözegçiligi mehanizmleriniň güýçlendiriljek bu täze işinde maşgalalar çagalarynyň sanly yzlaryny has ýakyndan yzarlap bilerler. Meta bu düýpli ädimleri ätmäge razy bolsa-da, şertnamanyň tekstinde hiç hili kanuny jogapkärçiligi öz üstüne almady we nädogry hereketleri boýun almady. Kompaniýa, sosial mediýa endikleriniň lukmançylyk dünýäsinde resmi taýdan ykrar edilen psihiatrik diagnoz däldigini öňe sürýär.

Tehnologiýa ägirtlerine garşy kanuny gabaw güýçlenýär

Meta şäherçesi, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň sosial media platformalaryna garşy has giň hukuk göreşinde iň möhüm baglanyşykdyr. Senagatyň beýleki ägirtleri, Snap (Snapchat) , Elipbiý (YouTube) we ByteDance (TikTok) hem ýaşlarda endik döretmek arkaly global akyl saglygy krizisine sebäp bolmakda aýyplanyp, müňlerçe şuňa meňzeş kazyýet işi bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.

Rememberadyňyzda bolsa, Meta ýaňy-ýakynda Nýu-Meksiko ştatynda gozgalan başga bir kazyýetde iki dürli kazyýet karary bilen jemi 942 million dollar tölemeli edildi we bu kararlara şikaýat etjekdigini mälim etdi. Kaliforniýanyň federal kazyýetinde tassyklanan 16,68 milliard dollarlyk bu soňky çözgüt, sanly ekosistemada çagalaryň howpsuzlygy standartlaryny kesgitlän taryhy tapgyr bolar diýlip garaşylýar.