Ministr Uraloğlu: Türkiýeni sanly özgerişleriň güýçli aktýorlaryndan birine öwürdik

Ulag we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu, Izmir maksatnamasynyň çäginde Gaziemir etrabynda durmuşa geçirilýän “Vodafone Izmir” maglumat merkeziniň resmi açylyş dabarasyna gatnaşdy. Güýçli gatnaşmak bilen geçirilen dabarada; İzmir welaýatynyň häkimi Süleýman Elban, İzmir şäher häkimliginiň häkimi Jemil Tugaý, AK partiýasynyň İzmir deputatlary Mehmet Muharrem Kasapoğlu, Jeýda Bölünmez Çankiri, Mahmut Atilla Kaýa we ashaşar Kyrkpınar, AK partiýasy odazmir welaýat başlygy DAMAC-yň uly wise-prezidenti Maan Manna we pudagyň öňdebaryjy wekilleri gatnaşdy.

Dabarada möhüm çykyş eden ministr Uraloğlu täze döwrüň iň strategiki çeşmesiniň maglumatlar we maglumatlardygyny aýtdy. Maglumatlaryň indi diňe bir arhiwlenen üýşmeleň däldigini aýdyp, Uraloğlu önümçiligiň çig malyna, howpsuzlyk galkanyna, ykdysadyýetiň hereketlendirijisine we özygtyýarlylygyň esasyna öwrülendigini aýtdy. Emeli intellekt, bulut hasaplamasy, zatlaryň interneti, awtonom ulgamlar we ýokary öndürijilikli hasaplamalar döwründe bir ýurduň güýji; Maglumat öndürmek, ony öz çäginde saklamak, gaýtadan işlemek, goramak we gymmata öwürmek ukyby bilen ölçelýändigini mälim etdi. Dünýäde her sekuntda milliardlarça maglumatlaryň öndürilýändigini ýatladýan ministr Uraloğlu, bu maglumatlaryň nirede ýerleşýändigi, haýsy standartlara gaýtadan işlenýändigi we kimiň gözegçiliginde bolýandygynyň indi diňe tehnologiki däldigini aýtdy; Munuň hem strategiki, ykdysady we milli meseledigini aýtdy.

Maglumatlaryň özygtyýarlylygy we Türkiýäniň täze sanly galalary

Maglumat özygtyýarlylygyny ýola goýýan ýurtlaryň ertir ýeňiji boljakdygyna ünsi çeken ministr Uraloğlu, bu görüş bilen Egeý sebitindäki iň uly maglumat merkezini işe girizmäge örän şatdygyny aýtdy. “Vodafone Izmir” maglumat merkezini “Türkiýa getirilen täze sanly gala” hökmünde häsiýetlendiren Uraloğlu, şeýle strategiki desgalaryň sanyny günsaýyn artdyrýandyklaryny aýtdy. Iýul aýynda Ankaranyň Gölbaşy şäherinde 35 müň 300 inedördül metr meýdanda Türkiýedäki iň uly maglumat merkezleriniň biri boljak Türksat Maglumat Merkeziniň düýbüni tutandyklaryny ýatladyp, ministr Uralooglu halkyň möhüm sanly ýüküni göterjek ägirt uly gala gurmak bilen birlikde, sebitiň we halkara kuwwatynyň sanly ädim ädimi bilen giňelmegini dowam etdirýändigini aýtdy.

Türkiýäniň sanly infrastrukturasynda rekord ösüş: 720 müň kilometr süýüm ulgamy

Ministr Uraloğlu, soňky çärýek asyrda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň öňdebaryjy ýolbaşçylygynda amala aşyrylan infrastruktura hereketleri bilen Türkiýany sanly özgerişleriň iň güýçli aktýorlarynyň birine öwürendiklerini we ýurduň sanlaşdyryş tablisasyndaky häzirki maglumatlary paýlaşýandygyny aýtdy. Uraloğlu häzirki wagtda giň zolakly internet abonentleriniň sanynyň 101 milliona ýetendigini, ýurduň ilatynyň takmynan 20 göterimden geçendigini we süýümli optiki tor infrastrukturasynyň 720 müň kilometre ýetendigini aýtdy. Bu uzynlygyň 18 gezek dünýäde aýlanjak ululyga gabat gelýändigini mälim eden ministr, geçen ýylyň degişli döwri bilen 637 müň kilometre barabar süýümiň uzynlygynyň diňe bir ýylda takmynan 13 göterim ösendigini we bu ugurdaky ösüş depginini açyk görkezdi.

Süýümli internet abonentleriniň sanynyň 11 milliona ýetendigini we giň zolakly bazardaky paýynyň 51 göterime ýetendigini mälim eden Uraloğlu, ykjam tarapdaky wakalary şu sözler bilen jemledi: “Maşyn-maşyn aragatnaşygy abonentlerini hasaba almazdan takmynan 87 million hakyky ykjam ulanyjylara ýetdik. M2M maşyn-maşyn aragatnaşyk abonentleriniň sany takmynan 5,2 million bolar. 2026. " "Jübi internetini ulanmagyň tablisasy hem ajaýyp, sebäbi maglumat trafiginiň ululygyny görkezýär."

Maglumat traffigini we maglumat merkezini artdyrmak

Ministr Uraloğlu maglumatlaryň öndürilişiniň we sarp edilişiniň çalt depginde ösýändigini belläp, 2026-njy ýylyň ikinji çärýeginde ykjam kompýuterlerden we jübi telefonlaryndan internet hyzmatlaryny alýan ykjam giň zolakly abonentleriň, 3G, 4.5G we 5G hyzmatlary bilen birlikde takmynan 80 milliona ýetendigini habar berdi. Jübi internetini ulanmagyň mukdarynyň 5 million 578 müň terabaýtdygyny mälim eden Uraloğlu, giň zolakly aragatnaşygyň ortaça aýlyk ulanylyşynyň 324,7 gigabaýt, ykjam giň zolakly ulgamda bolsa 23,3 gigabaýt artandygyny aýtdy. Wideo we wizual mazmunyň internet traffigindäki paýynyň artmagyny dowam etdirýändigini mälim eden ministr, bu sanlaryň raýatlaryň sanly hyzmatlary näderejede ulanýandyklaryny we aragatnaşyk infrastrukturasynyň Türkiye sanly durmuşynda esasy ornuny aç-açan görkezýändigini aýtdy. Uraloğlu, maglumatlaryň öndürilmegi we sarp edilişiniň barha artýandygyna garamazdan, bu maglumatlary ygtybarly kabul etjek, gaýtadan işleýän we üznüksiz hyzmatlara öwürjek merkezlere zerurlygyň hem şol bir depginde artýandygyny aýtdy.

300 million dollarlyk maýa goýum maksady we sebit bazasy bolmak görnüşi

Ministr Uraloğlu, “Vodafone Türkiýe” we “DAMAC Digital” -yň arasynda 50 göterimden 50-e çenli hyzmatdaşlykda amala aşyrylan bu desganyň “Vodafone Türkiye” altynjy maglumat merkezi hökmünde kompaniýanyň kuwwatyny täze derejä çykarandygyny we merkeziň tehniki jikme-jikliklerini paýlaşandygyny aýtdy. Takmynan 7500 inedördül metr ýapyk meýdany bolan bu merkeziň, Egeý sebitindäki korporatiw müşderilere ýakynlygy we Gaziemirde ýerleşýän ýeri bilen milli we halkara baglanyşyk infrastrukturasyna elýeterliligi üpjün etjekdigini mälim etdi. Ulanyş hyzmatlary bilen, müşderiler öz maglumat merkezine maýa goýmagyň ýerine ýokary howpsuzlyk we üznüksizlik ülňüleri bilen möhüm IT infrastrukturasyny kabul edip biljekdigini mälim eden Uraloğlu, esasy gözegçilikleriň, interwensiýalaryň we birikdiriş amallarynyň 24/7 uzakdaky amaly we tehniki goldaw bilen meýdanda bolmazdan amala aşyrylyp bilinjekdigini aýtdy.

Häzirki wagtda takmynan 100 million dollar maýa goýumlary bilen işe girizilen ilkinji etapyň has uly gözýetimiň başlangyjydygyny belläp, ministr Uraloğlu desganyň amatly bazar şertlerine we müşderileriň islegine baglylykda 20 megawata çenli giňelip biljek infrastrukturanyň bardygyny we şeýlelik bilen umumy maýa goýumynyň 300 million dollardan geçjekdigini aýtdy. Bu maýa goýumyň diňe bir potensialy ýokarlandyrmak däl-de, eýsem “Vodafone” -nyň güýçli infrastrukturasy we türk telekommunikasiýa bazaryndaky giň müşderi ulgamynyň strategiki hyzmatdaşlygy modeli bolandygyny aýdan Uraloğlu, Türkiye uzak möhletleýin potensialy bolan strategiki tehnologiýa merkezi hökmünde garalýandygyny aýtdy. Geljekki dünýäde maglumatlaryň çalt, ygtybarly we özygtyýarlylara degişlidigini mälim eden ministr, şeýle taslamalaryň kömegi bilen Türkiýäniň sebitleýin sanly infrastruktura we maglumat merkezi bazasyna öwrülmek maksadyny has-da güýçlendirjekdigini aýtdy.

Dabarada çykyş eden İzmiriň gubernatory Süleýman Elban, sanly dünýäde söz aýtmak we öndüriji bolmak üçin şeýle infrastrukturany çalt durmuşa geçirmelidigini aýtdy we merkeziň howpsuzlyk, çalt gaýtadan işlemek we maglumatlary çalt öndürmek meselesinde möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy. AK partiýasynyň Izmir partiýasynyň orunbasary Mehmet Muharrem Kasapoğlu maglumatlaryň sanly özgerişde iň uly güýçdigini aýtdy we Gaziemirde açylan bu desganyň birinji tapgyrynyň 100 million dollar maýa goýum bilen tamamlanandygyny we netijede Ege sebitine we tutuş ýurda 300 million dollara ýetjek ägirt uly desga hökmünde hyzmat etjekdigini aýtdy.

Açylyş çykyşlary tamamlanandan soň ministr Uraloğlu minnetdarlyk nyşany gowşuryldy. “Vodafone Izmir” maglumat merkeziniň resmi açylyşy, teswirnamanyň agzalarynyň gatnaşmagynda düwmä basmak bilen geçirildi.