Mossadyň gizlin Eýran meýilnamasy aýan edildi: Ahmedinejadady täzeden gurmak operasiýasy

ABŞ-da ýerleşýän abraýly gazetleriň biri bolan "Nýu-Yorkork Taýms" Middleakyn Gündogarda deňagramlylygy sarsdyrjak möhüm aňtaw operasiýasyny aýan etdi. Amerikaly we Eýranyň ýokary derejeli resmileriniň gizlin habarlaryna esaslanýan habara görä, Ysraýylyň daşary habar alyş gullugy Mossad Eýranyň öňki prezidenti Mahmud Ahmedinejady ýene-de ýurduň lideri etmek üçin gizlin operasiýa geçirdi. Şeýle-de bolsa, Tähran re regimeimini düýpgöter üýtgetmegi maksat edinýän bu köp basgançakly meýilnama garaşylmadyk kynçylyklar sebäpli başa barmady.

Mossadyň başlygy Deýwid Barneanyň Budapeştde gizlin aragatnaşyklary bardy

ýüze çykan jikme-jikliklere görä, Mossadyň Ahmedinejady özüne çekmek üçin meýilleşdiren meýilnamasynyň ilkinji ädimleri Wengriýanyň paýtagty Budapeştde geçirildi. Bu amalyň maliýeleşdirilmegini öz üstüne alan Ysraýyl aňtaw gullugy, syýahat we ýaşamak çykdajylaryny gizlin ýapmak bilen Ahmedinejadad üçin gyzyl haly dokady. Şol wagt Mossad müdiri Deýwid Barnea 2024-nji ýylda Eýranyň öňki prezidenti bilen göni aragatnaşyk gurmak üçin Budapeşte gidipdi. Gazet tarapyndan alnan maglumata görä, "Mossad Budapeştdäki Ahmadinejad bilen habarlaşyp, howa konferensiýasy bahanasy bilen çagyryldy we bu ýagdaýy Merkezi aňtaw gullugyna habar berdi."

Bu gizlin amalyň öň tarapy Budapeştdäki Ludowika jemgyýetçilik hyzmatlary uniwersiteti boldy. 2024-nji ýylyň başynda uniwersitetiň rektory Gergeli Deli Wengriýanyň hökümetiniň ýokary derejeli resmisiniň adaty bolmadyk haýyşyna duş geldi. Deliden howanyň üýtgemegi temasy boýunça gülkünç konferensiýa guramak we Mahmud Ahmedinejady bu çärä esasy myhman hökmünde çagyrmak haýyş edildi. Bu çakylyk sebäpli öňki prezident Eýranda söweş başlamazdan ozal 2024-nji ýylda we 2025-nji ýylda Budapeşte iki gezek baryp gördi. Bu saparlaryň dowamynda Ahmedinejadadyň ýakyn gorag topary çynlakaý howpsuzlyk boşluklaryny gördi. "Ahmedinejadyň janpenalary olary iki gezek taşlap, uzak wagtlap ýitirim bolandygyny habar berdiler. Ahmadinejad janpenalaryna uniwersitetiň mugallymlary bilen duşuşandygyny aýtdy." Munuň ýaly jikme-jiklikler gizlin ýygnaklaryň gerimini açdy.

Tähranda ygtybarly öý we meýilnamanyň çökmegi

Göz öňünde tutulýan gizlin operasiýa şu ýylyň fewral aýynyň ahyrynda, ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy goşulyşmagynyň ilkinji günlerinde iň möhüm tapgyra ýetdi. Ysraýyl berk gözegçilik astyndaky Tährandan Ahmedinejady alyp gaçmak we meýilleşdirilen re changeim çalşygynyň lideri etmek üçin çäre gördi. Ysraýyl goşuny tarapyndan 28-nji fewralda geçirilen howa operasiýasynda Ahmedinejadadyň ýaşaýan ýeri nyşana alyndy.

Şeýle-de bolsa, bu çylşyrymly ewakuasiýa meýilnamasy, Ahmedinejadyň operasiýa döwründäki bulam-bujarlygy we Ysraýylyň häkimiýet başyna getirmek strategiýasyndaky näbellilikler sebäpli bozuldy. Meýilnamanyň ýerine ýetirilişinden gaty lapykeç bolan Ahmedinejad howpsuz öýden çykyp, ýitirim boldy. Şondan bäri hiç wagt diýen ýaly köpçülige çykmadyk öňki prezidenti, Eýranyň öldürilen dini lideri Ali Hameneýiniň jaýlanyşynda gaty gysga wagtlap görmek bolýar. Habar jikme-jikliklerinde Ysraýylyň kürt toparlaryny ýaraglandyrmak we Eýranyň çägine getirmegi we şeýlelik bilen ikinji re changeim çalşygy frontyny açmagy maksat edinýän beýleki meýilnamasynyň lapykeçlik bilen tamamlanandygy mälim edildi.

"Ol pul üçin däl-de, ýene-de güýçde bolmak"

Nýu-Yorkork Taýms gazetine ýüz tutan we adynyň efirde agzalmazlygyny haýyş eden dört sany ýokary derejeli Eýran resmisi, Ysraýyl bilen gizlin aragatnaşyklary aýan edilenden soň, Ynkylap goragçylary goşunynyň (IRGC) aňtaw bölümi tarapyndan öý tussaglygynda saklanandygyny tassyklady. Ahmedinejadyň ýakyn adamlary, bu howply oýna näme üçin girendigi barada täsirli sözler aýtdy. Öňki ýakyn ýoldaşlaryndan biri, "Muny pul üçin däl-de, häkimiýeti gaýtadan dikeltmek üçin etdi" -diýip, isleginiň derejesini açdy.

Öňki kömekçisi Ahmedinejadyň görüşi barada aşakdaky maglumatlary paýlaşdy: "Ahmedinejadad ýene-de häkimiýete geçse, Eýran Ysraýyly tanap biler we Ybraýym şertnamalarynyň çäginde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar kadalaşyp biler diýip pikir etdi."

2005-nji we 2013-nji ýyllar aralygynda "Ysraýyl kartadan ýok edilmeli" diýýän Ahmedinejadyň Holokosty aç-açan inkär edip, ýadro programmasyny doly tizlikde dowam etdirmegi, soňky ýyllarda Ysraýyla garşy sözlerini ýumşatdy we özüni "reformaçy" hökmünde görkezmäge synanyşdy, bu gizlin hyzmatdaşlyk meýilnamasynyň düýbüni tutan iň uly özgeriş hasaplanýar.