NATO Ankara sammitinde taryhy kararlar: Mark Rutte "NATO 3.0" döwrüni yglan etdi

Türkiye tarapyndan gurnalan NATO-nyň 36-njy döwlet we hökümet baştutany sammiti, global howpsuzlyk arhitekturasynda taryhy kararlar bilen tamamlandy. Ankarada geçirilen sammitden soň metbugata beren beýanatynda NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte guramanyň "örän üstünlikli" bolandygyny aýtdy we bir ýyl ozal Gaagada berlen borçnamalaryň Türkiýede anyk ädimlere öwrülendigini aýtdy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň myhman almagyny "kämil" diýip häsiýetlendiren Rutte, bileleşigiň indi has güýçlenýändigini we has aýgytlydygyny aýtdy.

Uly býudjet şertnamalary we Goranmak pudagynda täze tehnologiýalar

Sammitiň çäginde geçirilen NATO Goranmak senagaty forumy milliardlarça dollarlyk taryhy şertnamalara şaýat boldy. Baş sekretar Rutte 50 milliard dollardan gowrak täze üpjünçilik şertnamalarynyň diňe bir günde gol çekilendigini habar berdi. Bu ädimleriň önümçilikdäki päsgelçilikleri ýeňip geçmegi we goranyş pudagynda çydamlylygy ýokarlandyrmagy maksat edinýändigini aýdan Rutte, tehnologiki özgerişlere hem ünsi çekdi. "NATO Drone Edge" inisiatiwasynyň pilotsyz ulgamlar ulgamynda kuwwatyny artdyrmak maksady bilen başlandygyny habar beren Rutte, ýakyn 5 ýylda pilotsyz ulgamlara 40 milliard dollarlyk ummasyz býudjetiň bölünip beriljekdigini aýtdy. Şeýle hem, NATO-nyň ýangyç üpjünçilik zynjyryny üpjün etmek üçin 27 milliard ýewro infrastruktura maýa goýumynyň meýilleşdirilýändigini we emeli intellekt we transatlantik söweş buludy ýaly ösen tehnologiýalara tarap ädimleriň tizlenjekdigini aýtdy.

Soýuzdaşlardan jemi içerki önümiň 5 göterimini goramak maksady

Global howplaryň artýan döwründe harby çykdajylaryň gutulgysyz zerurlykdygyny aýdýan Rutte, soýuzdaş ýurtlaryň jemi içerki önüminiň (JIÖ) 5 göterimini goranmak üçin 2035-nji ýyla çenli paýlamak maksady bilen aýgytly hereket edýändigini aýtdy. Baş sekretar, býudjetiň ýokarlanmagynyň diňe bir güýç sarp etmek däl-de, eýsem häzirki güýçleri güýçlendirmek üçin niýetlenendigini aýtdy.

Kollektiwleýin goranyş borçnamasy we Ukraina 70 milliard ýewro goldawy

Ankarada geçirilen taryhy ýygnakda NATO-nyň özeni bolup durýan köpçülikleýin goranmak ýörelgesi we 5-nji madda bolan üýtgewsiz ygrarlylyk ýene-de ýokary derejede tassyklandy. Ukraina berilýän kömekleriň mundan beýläk-de artjakdygyny mälim eden Rutte, ýaranlaryň şu ýyl we indiki ýyl harby enjamlar, logistika goldawy we okuw çäreleriniň çäginde azyndan 70 milliard ýewro kömek bermäge borçlanandygyny mälim etdi. Bileleşigiň döwrebaplaşdyryş etabyna girendigini mälim eden Baş sekretar: "Bu, NATO 3.0; düýpden uýgunlaşýan we 1 milliard adamyň howpsuzlygyny bökdençsiz üpjün edýän bileleşik" diýdi. Sözüni şeýle gutardy: